पहिल्यांदाच असंघटित बांधकाम क्षेत्राचे विश्लेषण:सुमारे एक कोटी कुटुंबांनी स्वतःची घरे बांधली, 75% घरे गावांमध्ये बांधली गेली

सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय (एनएसओ) ने एक तांत्रिक अहवाल प्रसिद्ध केला आहे, ज्यात नोंदणी नसलेल्या (अन-इनकॉर्पोरेटेड) बांधकाम संस्था आणि कुटुंबांनी गेल्या वर्षभरात केलेल्या बांधकामावर केलेल्या एका प्रायोगिक अभ्यासाचे प्रमुख निष्कर्ष सांगितले आहेत. एनएसओनुसार, देशातील अन-इनकॉर्पोरेटेड बांधकामातील मुख्य क्रियाकलाप सुमारे 1 कोटी (योग्य संख्या 98.5 लाख) कुटुंबांनी स्वतःच्या राहण्यासाठी स्वतः बांधलेल्या घरांमुळे आहे. बांधकामात गुंतलेल्या अन-इनकॉर्पोरेटेड संस्थांची संख्या सुमारे 11 लाख होती. महाराष्ट्र (1.3 लाख), केरळ (94,000) आणि कर्नाटक (90,000) मध्ये नोंदणी नसलेल्या बांधकाम संस्थांची संख्या सर्वाधिक नोंदवली गेली. उत्तर प्रदेश (13.8 लाख), ओडिशा (7.6 लाख) आणि महाराष्ट्र (7.5 लाख) घरगुती स्तरावरील बांधकामात आघाडीवर होते. 97% कुटुंबांना स्वतःच्या उत्पन्नावर अधिक विश्वास अहवालानुसार, 97% कुटुंबांनी बांधकामासाठी त्यांच्या उत्पन्नावर अवलंबून राहिले. त्यांनी एकूण खर्चाच्या सुमारे 77% रक्कम स्वतःच्या खिशातून लावली. 21% कुटुंबांनी खर्चाच्या सुमारे 17% संस्थात्मक कर्ज घेतले. यामध्ये ग्रामीण भागातील (23%) सहभाग शहरी भागातील (13%) पेक्षा जास्त होता. हे औपचारिक कर्जाच्या उपलब्धतेत सुधारणा झाल्याचे संकेत आहे. बांधकाम खर्चात 75% वाटा साहित्याचा होता. मजुरीचा खर्च सुमारे 22% होता. वीट, सिमेंट, स्टील यांसारख्या साहित्याचा एकूण साहित्य खर्चात 60% वाटा होता. घरगुती बांधकाम खर्चाचा तीन-चतुर्थांश भाग साहित्यावर बाब – घरगुती – संस्थात्मक वीट – 20.7% – 13.3% लोह आणि स्टील – 20.6% – 16.4% सिमेंट/उत्पादने – 19.4% – 19.6% लाकूड – 6.7% – 7.3% प्लास्टिक उत्पादने – 4.1% – 4.7% रंग, वार्निश इत्यादी – 5.6% – 10.7% सॅनिटरी वेअर – 3.1% – 2.0% इतर खर्च – 19.8% – 26.0% शहरांऐवजी ग्रामीण भागात बांधकाम अधिक जुलै ते डिसेंबर 2025 पर्यंत केलेल्या या अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, बांधकाम कामांमध्ये ग्रामीण भागाचे वर्चस्व आहे. ग्रामीण भागांत 6.5 लाख नोंदणी नसलेल्या संस्था बांधकाम कामांमध्ये गुंतलेल्या होत्या. शहरी भागांत ही संख्या सुमारे 3.7 लाख होती. घरगुती बांधकामांमध्ये 75.1 लाख ग्रामीण भागांत झाली, तर शहरांमध्ये सुमारे 23.4 लाख बांधकामे झाली.



Source link