- Marathi News
- Business
- Indian Railways: Hydrogen & Vande Bharat Sleeper Trains Launch; Ticket Cancellation Easy
नवी दिल्ली2 तासांपूर्वी
- कॉपी लिंक
भारतीय रेल्वे आर्थिक वर्ष २०२६-२७ मध्ये प्रवास आरामदायक आणि हाय-टेक बनवण्यासाठी अनेक मोठे बदल करणार आहे. रेल्वे मंत्रालयाने तिकीट रद्द करणे आणि परताव्याच्या नियमांमध्ये बदल करण्यापासून ते देशातील पहिली हायड्रोजन ट्रेन रुळांवर आणण्याची तयारी पूर्ण केली आहे.
परताव्याचे नवीन धोरण १५ एप्रिलपर्यंत लागू होईल. याव्यतिरिक्त, प्रवाशांना या वर्षी १२ नवीन वंदे भारत स्लीपर ट्रेनची भेटही मिळेल. रेल्वेमध्ये या आर्थिक वर्षात अशाच प्रकारे होणाऱ्या ८ मोठ्या बदलांबद्दल जाणून घेऊया.
१. नवीन नियम: ट्रेन सुटण्यापूर्वी ८ तास आधी परतावा मिळेल
भारतीय रेल्वेने तिकीट रद्द करणे आणि परताव्याचे नियम कठोर केले आहेत. आता जर कोणताही प्रवासी ट्रेन सुटण्यापूर्वी ८ तास आधीपर्यंत तिकीट रद्द करतो, तरच त्याला परतावा मिळेल. आधी ही वेळ ४ तास होती, जी वाढवून आता ८ तास करण्यात आली आहे.
नवीन नियमांनुसार, जर तुम्ही तुमच्या प्रवासाच्या निर्धारित वेळेच्या 8 तासांपेक्षा कमी वेळेत तिकीट रद्द केले, तर तुम्हाला एकही रुपया परत मिळणार नाही. तथापि, 24 ते 8 तासांच्या दरम्यान तिकीट रद्द केल्यास अजूनही 50% रक्कम परत मिळेल. नवीन नियम 15 एप्रिलपर्यंत लागू राहतील.
2. काउंटर तिकीट आता कोणत्याही स्टेशनवरून रद्द करता येईल
प्रवाशांसाठी एक मोठी दिलासादायक बातमी अशी आहे की, आता काउंटर तिकीट रद्द करण्यासाठी त्याच स्टेशनवर किंवा शेवटच्या स्टेशनवर जाण्याची गरज नाही. प्रवासी आता देशातील कोणत्याही रेल्वे स्टेशनच्या काउंटरवर जाऊन आपले तिकीट रद्द करू शकतील आणि परतावा घेऊ शकतील.
3. चार्ट तयार झाल्यानंतरही बोर्डिंग स्टेशन बदलता येईल
प्रवाशी लवकरच ट्रेनच्या सुरुवातीच्या स्टेशनवरून सुटण्याच्या 30 मिनिटांपूर्वीपर्यंत डिजिटल पद्धतीने आपले बोर्डिंग स्टेशन बदलू शकतील. यापूर्वी ही सुविधा चार्ट तयार होण्यापूर्वीपर्यंत होती. नवीन नियमानुसार, जर एखादा प्रवासी आपल्या जुन्या स्टेशनवरून ट्रेन पकडू शकला नाही, तर तो पुढील स्टेशन निवडून कन्फर्म सीटवर प्रवास करू शकेल.
4. ट्रेनमध्ये ट्रॅव्हल क्लास अपग्रेड करण्याची सुविधा मिळेल
आता प्रवासी ट्रेन सुटण्यापूर्वी 30 मिनिटांपर्यंत आपला ट्रॅव्हल क्लास जसे की- स्लीपरमधून AC मध्ये अपग्रेड करू शकतील. यापूर्वी हा बदल केवळ चार्ट तयार होण्यापूर्वीपर्यंतच शक्य होता. हा नियमही याच आर्थिक वर्षात लागू होण्याची अपेक्षा आहे.
5. हायड्रोजन ट्रेन: प्रदूषणमुक्त प्रवासाची चाचणी पूर्ण
भारत आपली पहिली हायड्रोजन ट्रेन सुरू करण्याच्या अगदी जवळ आहे. रिसर्च डिझाइन अँड स्टँडर्ड ऑर्गनायझेशन (RDSO) ने याची चाचणी पूर्ण केली आहे. ही जगातील सर्वात लांब (10 डबे) आणि सर्वात शक्तिशाली (2400kW) हायड्रोजन ट्रेन असेल. यात दोन ड्रायव्हिंग पॉवर कार आणि 8 प्रवासी डबे असतील. ही ट्रेन पूर्णपणे पर्यावरणपूरक असेल आणि धुराऐवजी फक्त पाण्याची वाफ बाहेर टाकेल.
सुमारे 80 कोटी रुपये खर्चून ही ट्रेन बनवली जाईल, ज्याची यशस्वी चाचणी जींद ते सोनीपत दरम्यान करण्यात आली.
6. लांब पल्ल्यासाठी 12 नवीन वंदे भारत स्लीपर ट्रेन धावतील
लांब पल्ल्याच्या प्रवासाला प्रीमियम बनवण्यासाठी रेल्वे या वर्षी 12 वंदे भारत स्लीपर गाड्या सुरू करणार आहे. हावडा-कामाख्या मार्गावर अशा दोन गाड्या आधीच सुरू करण्यात आल्या आहेत.
- किनेट रेल्वे सोल्युशन्स: भारत-रशियाचा हा जॉइंट व्हेंचर जून 2026 पर्यंत पहिला प्रोटोटाइप सादर करेल. त्यांना 120 स्लीपर ट्रेन बनवण्याचे कंत्राट मिळाले आहे.
- टीटागड रेल सिस्टिम्स: ही कंपनी BHEL सोबत मिळून 80 स्लीपर ट्रेन बनवत आहे, त्यापैकी पहिली 2027 च्या तिसऱ्या तिमाहीपर्यंत येण्याची अपेक्षा आहे. या ट्रेन 1000 ते 1500 किलोमीटरचा प्रवास करतील.
16 डब्यांपैकी 11 एसी-3 टियर डबे, चार एसी-2 टियर डबे आणि एक फर्स्ट एसी डबा आहे.
ट्रेन प्रगत सुरक्षा वैशिष्ट्यांनी सुसज्ज आहे
वंदे भारत स्लीपरमध्ये प्रगत सुरक्षा वैशिष्ट्ये, उत्तम सस्पेंशन प्रणाली आणि जागतिक दर्जाचे स्लीपर कोच आहेत. रेल्वेमंत्र्यांनी सांगितले की, सामान्यतः गुवाहाटी-हावडा मार्गावर विमान प्रवास भाडे ₹6,000 ते ₹8,000 च्या दरम्यान असते. कधीकधी ते ₹10,000 पर्यंतही पोहोचते. तर, वंदे भारत स्लीपरमध्ये गुवाहाटी ते हावडा पर्यंत थर्ड AC चे भाडे ₹2,300 ठेवण्यात आले आहे.
7. स्थानकांवर 75 नवीन होल्डिंग एरिया बनवले जातील, ज्यामुळे गर्दीतून दिलासा मिळेल
नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक (NDLS) च्या यशानंतर, रेल्वे मंत्रालय आता देशातील आणखी 75 प्रमुख स्थानकांवर कायमस्वरूपी ‘प्रवासी सुविधा केंद्रे’ (Holding Areas) उभारणार आहे. यांचे बांधकाम याच वर्षी पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे. यामुळे स्थानकाच्या प्लॅटफॉर्मवरील गर्दी कमी होईल आणि प्रवाशांना ट्रेनची वाट पाहण्यासाठी एक व्यवस्थित जागा मिळेल.
8. ब्रॉड गेज नेटवर्क 100% विद्युतीकरणाच्या जवळ
भारतीय रेल्वे आपले ब्रॉड गेज नेटवर्क पूर्णपणे विद्युतीकृत करण्याच्या जवळ आहे. सध्या 99.2% नेटवर्क विजेने सुसज्ज झाले आहे, जे 25 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांना कव्हर करते. आर्थिक वर्ष 2026-27 च्या अखेरपर्यंत ते 100% होण्याची अपेक्षा आहे.
