न्यूयॉर्क6 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
जगातील सर्वात श्रीमंत व्यावसायिक एलॉन मस्क यांची रॉकेट कंपनी स्पेसएक्स आज, 12 जून रोजी अमेरिकन शेअर बाजार नॅसडॅकवर सूचीबद्ध होईल. गुरुवारी कंपनीने आपल्या आयपीओची अंतिम किंमत 135 डॉलर निश्चित केली आहे. 1.77 ट्रिलियन डॉलर म्हणजेच सुमारे 168 लाख कोटी रुपयांच्या मूल्यांकनावर होणाऱ्या या लिस्टिंगनंतर एलॉन मस्क जगातील पहिले ट्रिलिनियर बनू शकतात.
प्रश्न-उत्तरांच्या माध्यमातून आजच्या लिस्टिंगची संपूर्ण ABCD समजून घेऊया
प्रश्न 1: आज होणारी स्पेसएक्सची लिस्टिंग इतकी ऐतिहासिक का आहे?
उत्तर: स्पेसएक्स या इश्यूद्वारे विक्रमी 75 अब्ज डॉलर म्हणजेच सुमारे 7.15 लाख कोटी रुपये उभारत आहे. हा एकटा आयपीओ 2024 आणि 2025 मध्ये आलेल्या सर्व अमेरिकन आयपीओने जमा केलेल्या एकूण रकमेपेक्षाही जास्त आहे. हा जगातील सर्वात मोठा आयपीओ आहे.
प्रश्न 2: या लिस्टिंगमुळे एलॉन मस्क जगातील पहिले ‘ट्रिलिनियर’ बनतील का?
उत्तर: होय, याची पूर्ण शक्यता आहे. फोर्ब्सनुसार, एलॉन मस्कची एकूण संपत्ती 982 अब्ज डॉलर म्हणजेच सुमारे ₹94 लाख कोटी आहे. त्यांच्याकडे स्पेसएक्समध्ये सुमारे 866 अब्ज डॉलरचे शेअर्स आहेत. आज ट्रेडिंग सुरू होताच, इतर कंपन्यांची संपत्ती मिळून मस्कची एकूण संपत्ती 1 ट्रिलियन डॉलर म्हणजेच सुमारे ₹95 लाख कोटींच्या पुढे जाईल.
प्रश्न 3: एक ट्रिलियन डॉलरची रक्कम किती मोठी असते, हे सामान्य भाषेत कसे समजून घ्यावे?
उत्तर: 1 ट्रिलियन डॉलर ही अशी रक्कम आहे जी जगातील बहुतेक देशांच्या जीडीपीपेक्षाही मोठी आहे. जगात फक्त 20 असे देश आहेत ज्यांची जीडीपी यापेक्षा जास्त आहे. मस्क एकटेच तैवान, स्वित्झर्लंड, स्वीडन आणि सिंगापूरसारख्या श्रीमंत देशांच्या एकूण अर्थव्यवस्थेपेक्षा जास्त श्रीमंत होतील.
जर एखादी व्यक्ती प्रत्येक तासाला 10 लाख डॉलर म्हणजेच सुमारे 9.54 कोटी रुपये खर्च करत असेल, तरीही त्याला 1 ट्रिलियन डॉलर संपवण्यासाठी 114 वर्षांपेक्षा जास्त वेळ लागेल. जेपी मॉर्गन चेसचे सीईओ जेमी डिमन यांनी तर मस्कला ‘आपल्या काळातील एडिसन आणि आइन्स्टाईन’ असे म्हटले आहे.
प्रश्न 4: मार्केट एक्सपर्ट्स ज्या ‘एलॉन प्रीमियम’बद्दल बोलत आहेत, ते काय आहे?
उत्तर: रेनेसां कॅपिटलचे वरिष्ठ रणनीतीकार मॅट कॅनेडी यांचे म्हणणे आहे की, पारंपरिक वित्तपुरवठ्याचे नियम स्पेसएक्सला लागू होत नाहीत. जेव्हा एखादी कंपनी पारंपरिक आर्थिक निकषांपलीकडे (जसे की नफा किंवा महसूल) जाऊन केवळ तिच्या मालकाच्या दृष्टिकोन आणि प्रतिष्ठेच्या बळावर इतके मोठे मूल्यांकन मिळवते, तेव्हा बाजाराच्या भाषेत त्याला ‘एलॉन प्रीमियम’ किंवा ‘मस्कोनॉमी’ असे म्हणतात. गुंतवणूकदार त्यांचा मागील ट्रॅक रेकॉर्ड पाहून त्यांच्या या नवीन दृष्टिकोनावर डोळे झाकून पैज लावत आहेत.
प्रश्न 5: कंपनीमध्ये सामान्य गुंतवणूकदारांचा सहभाग आणि मस्कचे नियंत्रण कसे राहील?
उत्तर: कंपनीने सामान्य गुंतवणूकदारांसाठी विक्रमी 30% कोटा ठेवला होता, जो सुमारे 22.5 अब्ज डॉलर इतका होतो. नियंत्रणाबद्दल बोलायचे झाल्यास, मस्क या आयपीओमध्ये आपला एकही शेअर विकत नाहीत आणि लिस्टिंगनंतरही बहुसंख्य मतदानाचा अधिकार त्यांच्याकडेच राहील.
प्रश्न 6: बाजारातील तांत्रिक तज्ञांना आज लिस्टिंगच्या वेळी कोणत्या गोष्टीची भीती आहे?
उत्तर: आज बाजाराच्या प्रणालीचीही मोठी परीक्षा होणार आहे. जेव्हा 2012 मध्ये फेसबुकचा मोठा IPO नॅसडॅकवर आला होता, तेव्हा तांत्रिक अडचणींमुळे त्याच्या उघडण्यास विलंब झाला होता. कारण स्पेसएक्सचा IPO फेसबुकपेक्षा खूप मोठा आहे, त्यामुळे वॉल स्ट्रीटचे लक्ष नॅसडॅकच्या तांत्रिक प्रणालीवर आहे की ती हा भार कसा सांभाळते.
प्रश्न 7: स्पेसएक्सचे मजबूत आर्थिक आकडे त्याच्या उच्च मूल्यांकनाला योग्य ठरवतात का?
उत्तर: नाही, अजिबात नाही. हाच सर्वात मोठा वाद आहे. स्पेसएक्सने गेल्या वर्षी सुमारे 19 अब्ज डॉलरचा महसूल कमावला, पण कंपनीने अद्याप कोणताही नफा कमावलेला नाही. रेटिंग एजन्सी ‘मॉर्निंगस्टार’च्या विश्लेषकांनी स्पष्ट लिहिले आहे की कंपनी ‘ओव्हरव्हॅल्यूड’ आहे आणि तिचे योग्य मूल्यांकन 780 अब्ज डॉलर असायला हवे.
प्रश्न 8: आज संध्याकाळी भारतीय वेळेनुसार लिस्टिंग किती वाजता होईल?
उत्तर: अमेरिकन बाजार नॅसडॅक भारतीय वेळेनुसार आज संध्याकाळी 7:00 वाजता (प्री-मार्केट) उघडेल. मोठ्या मागणीमुळे सुरुवातीच्या काही तासांत चढ-उतार दिसून येऊ शकतो. रात्री 11:30 वाजल्यानंतर यावर सामान्य ट्रेडिंग आणि किमतीतील हालचाल पूर्णपणे स्पष्ट दिसू लागेल.
स्पेसएक्स: पुनर्वापर करता येणाऱ्या रॉकेटद्वारे अंतराळ क्षेत्रात बदल घडवला
2002 साली एलॉन मस्क यांनी स्पेस-एक्स (SpaceX) कंपनीची स्थापना केली. स्पेस-एक्सने (SpaceX) तेव्हा इतिहास घडवला होता, जेव्हा 31 मे 2020 रोजी कंपनीने जगातील पहिले खाजगी मानवी मिशन (Private Human Mission) प्रक्षेपित केले होते. या मिशन अंतर्गत दोन अंतराळवीर – रॉबर्ट बेहेनकेन (Robert Behnken) आणि डग्लस हर्ले (Douglas Hurley) अवकाशात गेले होते. सुमारे 63 दिवस अवकाशात राहिल्यानंतर हे दोघे पृथ्वीवर परतले होते. मस्क यांच्या कंपनीने पुनर्वापर करता येणाऱ्या रॉकेट तंत्रज्ञानाचा (Reusable Rocket Technology) विकास करून उपग्रह प्रक्षेपण आणि इतर अवकाश मोहिमा स्वस्त केल्या आहेत.
