Crisis at dams… Water reduced by 12% in 22 days, only 25% of reserves left, new concerns amid severe heat and possibility of drought

उन्हाळा शिगेला पोहोचताच देशातील जलाशयांमध्ये संकट गडद होऊ लागले आहे. केंद्रीय जल आयोगाने जारी केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, मे महिन्याच्या सुरुवातीपासून ते शेवटपर्यंत देशातील प्रमुख धरणांतील पाण्याची पातळी खूप वेगाने खाली घसरली आहे. देशातील १६६ प्रमुख धरणांमध्ये मे महिन्याच्या अंतिम आठवड्यापर्यंत एकूण जिवंत साठा घटून ४५.४१९ अब्ज घन मीटर राहिला आहे, जो त्यांच्या एकूण क्षमतेच्या केवळ २४.७५% आहे.

मे महिन्याच्या सुरुवातीच्या आठवड्यात या जलाशयांमध्ये ६६.८३० अब्ज घन मीटर पाणी उपलब्ध होते, जे एकूण क्षमतेच्या ३६.४१% होते. याचा थेट अर्थ असा आहे की या एका महिन्याच्या आतच उष्णता आणि मोठ्या वापरामुळे देशातील मुख्य जलस्रोतांमधून सुमारे २१.४११ अब्ज घन मीटर पाणी कमी झाले आहे. एक दिवसापूर्वीच हवामान विभागाने अल निनोमुळे दुष्काळाची आशंका व्यक्त केली आहे. अशा परिस्थितीत ही एक नवीन चिंता आहे कारण १५ धरणांमधील साठा सामान्यापेक्षा अर्धा राहिला आहे. दिलासादायक बाब म्हणजे हा साठा गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या आणि गेल्या दहा वर्षांच्या सरासरीपेक्षा थोडा चांगला आहे.

६ जलविद्युत प्रकल्पांवर परिणाम

पाणी घटण्याचा थेट परिणाम देशातील वीज उत्पादनावरही होऊ शकतो. देशातील २० जलविद्युत प्रकल्पांशी जोडलेल्या जलाशयांपैकी मे महिन्याच्या सुरुवातीला जिथे ८ प्रकल्पांमध्ये पाण्याचा साठा सामान्यापेक्षा खाली होता, तिथे आता ६ मोठ्या जलाशयांची स्थिती नाजूक आहे.

अनेक जलाशय पूर्णपणे कोरडे

देशाच्या काही भागांत मोठी धरणे पूर्णपणे मैदानात बदलली आहेत. महाराष्ट्रातील भीमा उजनी धरण आणि बिहारमधील चंदन धरण यांसारखे जलाशय मे महिन्याच्या सुरुवातीपासून ते महिन्याच्या शेवटपर्यंत सतत पूर्णपणे सुकलेले राहिले आणि तिथे पाण्याची पातळी शून्य टक्के नोंदवली गेली आहे.

द. भारतात किमान पातळीवर पाणी

पाणी टंचाईचे भयानक चित्र दक्षिण भारतातील राज्यांमध्ये दिसत आहे, जिथे पाण्याची पातळी किमान पातळीवर आहे. मे महिन्याच्या सुरुवातीला यामध्ये एकूण क्षमतेच्या २६.८३% पाणी उरले होते, जे मे महिन्याच्या अंतिम आठवड्याच्या रिपोर्टमध्ये घसरून केवळ १७.५५% राहिले आहे. कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेश सारख्या राज्यांमध्ये टंचाई वाढली आहे.

गंभीर संकटाच्या धरणांची संख्या ११ वरून वाढून १५