जेजुरीजवळील बेलसर गावातील एका मशरूम उत्पादक कंपनीत तीन कामगारांचा विषारी वायूमुळे गुदमरून मृत्यू झाला. कंपनीच्या आवारातील सांडपाण्याची भूमिगत टाकी साफ करण्यासाठी उतरलेल्या कामगारांना टाकीत साचलेल्या विषारी वायूचा फटका बसला आणि काही क्षणांतच ही दुर्घटना घडली. या घटनेमुळे परिसरात हळहळ व्यक्त होत असून औद्योगिक ठिकाणी सुरक्षेच्या उपाययोजनांबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. या दुर्घटनेत पिंटू राजेश प्रसाद (२३), व्यास सोहम कुमार (२२) आणि गौतम रामशरण कुशवाह (३६) या तीन कामगारांचा मृत्यू झाला. हे तिघेही मूळचे उत्तर प्रदेशातील रहिवासी असून रोजगाराच्या निमित्ताने बेलसर येथील मशरूम उत्पादक कंपनीत काम करत होते. त्यांच्या अकाली निधनामुळे सहकारी कामगारांमध्ये शोककळा पसरली आहे. बेलसर येथील वाडा ॲग्रो मशरूम कंपनीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर मशरूम उत्पादन केले जाते. या उत्पादन प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणात पाण्याचा वापर होतो. प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर उरलेले सांडपाणी कंपनीच्या आवारातील भूमिगत टाकीत सोडले जाते. काही दिवसांपासून या टाकीत साचलेले पाणी आणि कचरा साफ करण्याची आवश्यकता निर्माण झाली होती. त्यासाठी रविवारी साफसफाईचे काम सुरू करण्यात आले.टाकी स्वच्छ करण्यासाठी एक कामगार आत उतरला. मात्र, टाकीत आधीपासूनच विषारी वायू साचलेला असल्याने काही क्षणांतच त्याचा श्वास गुदमरू लागला आणि तो बेशुद्ध झाला. ही बाब लक्षात येताच बाहेर उभ्या असलेल्या दुसऱ्या कामगाराने तत्काळ त्याला मदत करण्यासाठी टाकीत उडी घेतली. दुर्दैवाने त्यालाही विषारी वायूचा फटका बसला आणि तोही बेशुद्ध पडला. ही घटना पाहून घटनास्थळी उपस्थित असलेल्या ठेकेदाराने घाबरलेल्या अवस्थेत दोघांना बाहेर काढण्याचा प्रयत्न केला. तो देखील टाकीत उतरला. मात्र, विषारी वायूच्या संपर्कात आल्याने त्याचाही श्वास गुदमरला. काही क्षणांतच तिघेही बेशुद्ध अवस्थेत टाकीत कोसळले. हा प्रकार लक्षात येताच इतर कामगारांनी आरडाओरडा करत मदतीसाठी धावाधाव सुरू केली. औद्योगिक ठिकाणी सांडपाण्याची भूमिगत टाकी किंवा मॅनहोल साफसफाई करणे अत्यंत धोकादायक असते. अशा ठिकाणी विषारी वायू जमा होण्याची दाट शक्यता असते. त्यामुळे साफसफाई करताना खालील खबरदारी घेणे अनिवार्य आहे टाकी हवेशीर करणे : टाकीचे झाकण उघडल्यानंतर लगेच आत उतरू नका. ती किमान २४ तास उघडी ठेवा. बाहेरून ताजी हवा आत जाण्यासाठी ब्लोअर किंवा पंख्यांचा वापर करा.
गॅस चाचणी : कामगार आत उतरण्यापूर्वी टॉक्सिक गॅस डिटेक्टर (বিষवायू मोजण्याचे यंत्र) द्वारे विषारी वायूची (उदा: हायड्रोजन सल्फाइड, मिथेन) उपस्थिती आणि ऑक्सिजनची पातळी तपासा.
सुरक्षा उपकरणे : कामगारांनी योग्य श्वसन यंत्रणा (उदा: एअर-सप्लाय मास्क, रेस्पिरेटर), सेफ्टी हार्नेस (बेल्ट), सुरक्षित कपडे, ग्लोव्हज आणि बूट यांचा वापर करणे अनिवार्य करा. साधा मास्क पुरेसा नाही.
बाहेरून देखरेख : बाहेर नेहमी किमान एक प्रशिक्षित व्यक्ती असावी, जो आतल्या व्यक्तीवर लक्ष ठेवेल. आपत्कालीन परिस्थितीत मदत करण्यासाठी सज्ज असावे.
प्रशिक्षण : साफसफाईच्या कामासाठी प्रशिक्षित व धोक्यांची जाणीव असलेल्या कामगारांनाच नियुक्त करा. आपत्कालीन परिस्थितीत काय करावे, याचे प्रशिक्षण द्या.
यांत्रिक पद्धतींचा वापर : मानवी प्रवेश टाळण्यासाठी व्हॅक्यूम ट्रक्स किंवा हाय-प्रेशर वॉटर जेट सारख्या पद्धतींचा वापर करावा. टाकीवरील काँक्रीटचा स्लॅब फोडून बचावकार्य घटनेची गंभीरता लक्षात घेऊन तातडीने जेसीबी यंत्र मागवण्यात आले. भूमिगत टाकीवरील काँक्रीटचा स्लॅब फोडून बचावकार्य हाती घेण्यात आले. मोठ्या प्रयत्नांनंतर तिघांना बाहेर काढण्यात आले आणि तातडीने ग्रामीण रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. मात्र, वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी तपासणीनंतर उपचारांपूर्वीच तिघांचा मृत्यू झाल्याचे घोषित केले. दरम्यान, पुण्यात यापूर्वीही अशा अनेक घटना घडल्या आहेत. यावर उपाय करणे गरजेचे आहे.
Source link
पुण्यात मशरूम कंपनीत टाकीतील विषारी वायूमुळे 3 कामगारांचा मृत्यू:सांडपाण्याची टाकी साफ करण्यासाठी उतरले होते, मृत उत्तर प्रदेशचे
