भारत आज नवी दिल्लीत क्वाड देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या महत्त्वाच्या बैठकीचे आयोजन करेल. बैठकीत परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर, अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो, ऑस्ट्रेलियाच्या परराष्ट्र मंत्री पेनी वोंग आणि जपानचे परराष्ट्र मंत्री तोशिमित्सु मोटेगी सहभागी होतील. भारत सध्या क्वाड समूहाचे अध्यक्षपद भूषवत आहे. बैठकीत इंडो-पॅसिफिकची सुरक्षा, आर्थिक सहकार्य आणि सागरी सुरक्षा यांसारख्या मुद्द्यांवर चर्चा होईल. ही बैठक अशा वेळी होत आहे, जेव्हा अमेरिका आणि चीनच्या संबंधांमध्ये बदल दिसून येत आहेत. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प नुकतेच चीन दौऱ्यावरून परतले आहेत. याचबरोबर क्वाडच्या सामरिक महत्त्वाबाबतही प्रश्न उपस्थित होऊ लागले आहेत. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, नवी दिल्लीतील बैठकीचा उद्देश हा संदेश देणे आहे की, क्वाड अजूनही इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात आर्थिक, राजकीय आणि सुरक्षा सहकार्याचे महत्त्वाचे व्यासपीठ बनलेले आहे. लोवी इन्स्टिट्यूटच्या इंडिया चेअर श्रुती पंडालई यांनी सांगितले की, बदलत्या अमेरिका-चीन समीकरणांनंतरही क्वाडची प्रासंगिकता टिकवून ठेवण्याचे संकेत ही बैठक देईल. भारतात 2025 मध्ये क्वाड शिखर परिषद होणार होती गेल्या काही काळात क्वाडमध्ये तणाव वाढला आहे. 2024 मध्ये अमेरिकेचे तत्कालीन अध्यक्ष जो बायडेन यांनी डेलावेअरमध्ये क्वाड नेत्यांच्या बैठकीचे आयोजन केले होते. त्यानंतर पुढील बैठक 2025 मध्ये भारतात होणार होती, पण ती होऊ शकली नाही. अहवालानुसार, याचे एक मोठे कारण अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यातील वाढलेला तणाव होते. ट्रम्प यांनी भारतीय वस्तूंवर शुल्क आणि अतिरिक्त कर लावले, ज्यामुळे दोन्ही देशांच्या संबंधांमध्ये तणाव निर्माण झाला. याव्यतिरिक्त, ट्रम्प यांनी असा दावाही केला की त्यांनी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील सीमा संघर्ष शांत करण्यासाठी मध्यस्थी केली होती. भारत अशा दाव्यांना नेहमीच संवेदनशील मानतो. ट्रम्प यांनी भारताने रशियाकडून शस्त्रे खरेदी करण्यावरही टीका केली होती. या सर्व कारणांमुळे नवी दिल्ली आणि वॉशिंग्टन यांच्या संबंधांमध्ये असहजता वाढली. आता अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो भारतात आले आहेत आणि त्यांना दोन्ही देशांमधील संबंध सांभाळण्याची जबाबदारी देण्यात आली आहे. अहवालानुसार, हे त्यांच्यासाठी सोपे काम नसेल, कारण ट्रम्प यांचे लक्ष सध्या पश्चिम आशिया आणि इतर जागतिक संकटांवर आहे. भारताचे महत्त्व अमेरिकन सरकारला समजले नाही जर्मन वेबसाइट DW नुसार, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया आधीपासूनच सुरक्षा सहयोगी होते, परंतु क्वाडचा खरा उद्देश भारताला सोबत जोडणे हा होता जेणेकरून गटाचा प्रभाव वाढेल. परंतु अमेरिकन सरकारला भारताचे महत्त्व पूर्णपणे समजले नाही, ज्यामुळे मोदी सरकार नाराज झाले आहे. जपान आणि ऑस्ट्रेलिया क्वाड तुटू नये यासाठी सतत प्रयत्न करत आहेत. काही तज्ञांचे मत आहे की भारतात ट्रम्प यांच्या जागी रुबियो यांचे येणे क्वाडसाठी चांगले ठरू शकते. अमेरिकन तज्ज्ञ डेरेक ग्रॉसमॅन यांनी इशारा दिला की, जर ट्रम्प पुढील क्वाड नेत्यांच्या परिषदेत सहभागी झाले नाहीत, तर हा गट हळूहळू महत्त्व गमावू शकतो. पुढील नेत्यांची बैठक 2026 च्या अखेरीस ऑस्ट्रेलियामध्ये होण्याची शक्यता आहे. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, जर क्वाड कमकुवत झाला तर सर्वात मोठा फायदा चीनला होईल.
Source link
भारतात आज क्वाड देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक:अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलियाचे नेते दिल्लीत पोहोचले, जयशंकर अध्यक्षस्थान भूषवतील
