आशा भोसले यांनी राजस्थानी चित्रपटांमध्येही गाणी गायली होती:शब्दांचे प्रशिक्षण झाले, दिग्दर्शकाने 25 हजार बोलून 7 हजार दिले तरीही काही बोलल्या नाहीत

गायिका आशा भोसले यांचे शुक्रवारी वयाच्या 92 व्या वर्षी निधन झाले. त्यांनी अनेक भाषांमध्ये गाणी गायली. यापैकी राजस्थानी ही एक भाषा आहे. त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत 14 राजस्थानी चित्रपटांमधील 45 गाणी गायली. 8 हून अधिक राजस्थानी भजनांनाही त्यांनी आपला आवाज दिला. तसेच, 2019 मध्ये त्या जयपूरमध्ये झालेल्या एका कार्यक्रमातही आल्या होत्या. जिथे त्यांनी गीतकार प्रसून जोशी यांच्यासोबत मनमोकळ्या गप्पा मारल्या होत्या. आशा भोसले यांना आठवून राजस्थानी अभिनेते-दिग्दर्शक क्षितिज कुमार यांनी सांगितले- माझ्या राजस्थानी चित्रपटासाठी त्यांनी गाणे गायले होते. गाण्यापूर्वी मुंबईत राजस्थानी शब्दांसाठी त्यांचे प्रशिक्षण झाले. यासाठी मी त्यांना फक्त 7 हजार रुपये दिले होते, पण त्यांनी कोणताही आक्षेप न घेता ते स्वीकारले. आशा भोसले यांचा राजस्थानी चित्रपटांमधील प्रवास कसा सुरू झाला, जाणून घ्या… राजस्थानी चित्रपटांमध्ये आशा भोसले यांच्या गायनाचे श्रेय संगीतकार पंडित शिवराम यांना जाते. त्यांनी 1961 मध्ये ‘बाबासा री लाडली’ या चित्रपटात आशाजींकडून पहिल्यांदा राजस्थानी भाषेत पाच गाणी गाऊन घेतली. यात ‘ओ रंग रंगीलो आलीजो…’, ‘बोल पंछीड़ा रे…’, ‘सूती थी रंग म्हैल में…’ आणि महेंद्र कपूर यांच्यासोबत सुपरहिट युगलगीत ‘हिवड़ै सूं दूर मत जा….’ ही गाणी गायली. यानंतर ‘नानीबाई को मायरो’ मध्येही आशाजींनी आपला आवाज दिला. यात “म्हारो छैलभंवर केसरियो बनड़ो…” आणि “म्हाने चूनड़ी ओढ़ाजा…” यांसारखी गाणी लोकप्रिय झाली. कधीही प्रादेशिक म्हणून पाहिले नाही राजस्थानी चित्रपट विशेषज्ञ एमडी सोनी यांनी सांगितले- त्या काळात आशाजींनी ‘धणी लुगाई’, ‘गणगौर’, ‘गोपीचंद भरथरी’ आणि ‘ढोला मरवण’ यांसारख्या चित्रपटांमध्येही आपल्या गायकीने चार चाँद लावले. राजस्थानी सिनेमाच्या दुसऱ्या टप्प्यात संगीतकार नारायण दत्त यांनी ‘म्हारी प्यारी चनणा’ (1983) या चित्रपटातील सर्व आठ गाणी आशाजींकडून गाऊन घेऊन इतिहास घडवला. यापैकी ‘सावण आयो रे…’, ‘चांदड़लो चढ आयो गिगनार…’ आणि ‘झिरमिर झिरमिर रे…’ यांसारखी गाणी अनेक वर्षे श्रोत्यांच्या ओठांवर रुळली होती. आशा भोसले यांनी राजस्थानी सिनेमाला कधीही प्रादेशिक म्हणून पाहिले नाही, त्यांना नेहमी चांगल्या संगीत रचनांशी जोडले जायचे होते. 14 राजस्थानी चित्रपटांमध्ये 45 गाणी गायली त्यानंतर ‘थारी म्हारी’, ‘घर में राज लुगायां को’, ‘चूनड़ी’, ‘बेटी हुई पराई रे’, ‘बीनणी होवै तो इसी’ आणि ‘राधू की लिछमी’ (1996) यांसारख्या चित्रपटांमध्येही त्यांच्या आवाजाने राजस्थानी सिनेमाला समृद्ध केले. एकूण 14 चित्रपटांमधील सुमारे 45 गाण्यांना आशाजींनी आपला आवाज दिला. चित्रपटांव्यतिरिक्त, आशाजींनी राजस्थानी भजनांमध्येही आपली विशेष ओळख निर्माण केली. 1981 मध्ये प्रदर्शित झालेला ‘म्हारा थे ही धणी हो गोपाल’ हा एलपी रेकॉर्ड मास्टरपीस मानला जातो, ज्यात गीतकार भरत व्यास यांनी लिहिलेल्या भजनांना त्यांनी आपला आवाज दिला. गाण्यासाठी दिले होते सात हजार रुपये राजस्थानी अभिनेते-दिग्दर्शक क्षितिज कुमार यांनी सांगितले- 1996 मध्ये आलेल्या माझ्या राजस्थानी चित्रपट ‘राधू की लक्ष्मी’ मधील ‘रात ढलती जाए’ हे गाणे आशाजींनी गायले होते. आरडी बर्मन साहेबांचे निधन झाले होते, त्याच वेळी मी आशाजींना भेटण्यासाठी वेळ मागत होतो. एका महिन्यानंतर त्यांनी वेळ दिला, जेव्हा मी तिथे गेलो तेव्हा मी त्यांना या गाण्याबद्दल माहिती दिली. त्यांनी विचारले – हे मुलांचे गाणे आहे का. मी नकार दिला. हार्मोनियमवर गाऊन दाखवले तेव्हा त्या गाण्याच्या कंपोझिशनने खूप प्रभावित झाल्या. या गाण्यावर दोन तास आमचे बोलणे चालले. मुंबईतच ते रेकॉर्ड केले गेले. त्यांनी प्रत्येक शब्दाची माहिती घेतली. घरी अनेक दिवस राजस्थानी शब्दांचे प्रशिक्षणही झाले. कंपोझिशन आवडले तर त्या कोणत्याही उद्योगाला लहान-मोठा समजत नाहीत. रेकॉर्डिंगनंतर मला म्हणाल्या – तुम्ही मुंबईत नवीन आहात, कोणत्याही प्रकारची अडचण असल्यास थेट सांगा. आता मी तुम्हाला एक रंजक गोष्ट सांगतो. या गाण्यासाठी आमचे 25 हजार रुपयांवर बोलणे झाले होते, पण मी सात हजार रुपयेच दिले. त्यांनी कोणत्याही अडथळ्याशिवाय ते घेतले. गाण्यासाठी दिली होती संमती, पण रेकॉर्ड न केल्याची खंत वीणा म्युझिकचे संचालक केसी मालू यांनी सांगितले- मला त्यांच्यासोबत गाणे करायचे होते. याच संदर्भात मी आशाजींना भेटायलाही गेलो होतो. त्यांनी राजस्थानी गाण्यासाठी होकारही दिला होता, पण मीच गाणे तयार करू शकलो नाही. त्यांनी मला सांगितले की, जयपूरचे महिपाल आणि भरत व्यास त्यांचे मित्र होते. आशाजींनीच मला सांगितले होते की, त्यांनी राजस्थानीमध्ये आठ भजन गायले होते. हे ऐकून मी थक्क झालो. हे भजन भरत व्यास यांनी लिहिले होते. त्यांनी सांगितले की, आशाजींनी होकार दिल्यानंतरही मी काम करू शकलो नाही. मी त्यांच्यासाठी गाणे तयार करू शकलो नाही. याचे मला आजही दुःख आहे. त्यांनी अनेक राजस्थानी चित्रपटांमध्ये गाणी गायली आहेत. जेव्हाही कोणी गाण्यासाठी सांगितले, तेव्हा त्यांनी कोणालाही कधीही नकार दिला नाही. आमचे ‘स्वर सरिता’ मासिक त्या नियमितपणे वाचत असत, त्याच आधारावर माझी त्यांची भेट झाली होती.



Source link