ज्येष्ठ मनोवैद्यकशास्त्रज्ञ आणि अभिनेते डॉ. मोहन आगाशे यांनी रविवारी पुण्यात सांगितले की, आयुष्याची सार्थकता संवेदनशील ज्ञानेंद्रिये आणि वेळेच्या योग्य गुंतवणुकीवर अवलंबून असते. ज्ञानेंद्रिये तीक्ष्ण करण्याच्या क्षमता विकसित करणे आणि बुद्धी व विचारांसह भावनांचे महत्त्व समजून घेणे आवश्यक आहे, असेही त्यांनी नमूद केले. बेलवलकर सांस्कृतिक मंच या संस्थेद्वारे सलग २४ वर्षे प्रकाशित होणाऱ्या ‘ऐसी अक्षरे’ नियतकालिकाच्या ‘ऐसी वैद्यक अक्षरे’ या विशेषांकाचे प्रकाशन यावेळी झाले. डॉ. आगाशे आणि डॉ. गिरीश ओक यांच्या उपस्थितीत हा प्रकाशन सोहळा पार पडला. बेलवलकर सांस्कृतिक मंचचे समीर बेलवलकर, अंकाचे अतिथी संपादक डॉ. समीर जोग आणि संपादक पद्मनाभ हिंगे व्यासपीठावर उपस्थित होते. प्रकाशनानंतर डॉ. समीर जोग आणि राजेश दामले यांनी डॉ. आगाशे यांच्याशी ‘मानसिक आरोग्य – वास्तव आणि भुलभुलैया’ या विषयावर संवाद साधला. या संवादात डॉ. आगाशे यांनी मानसिक आरोग्याशी संबंधित विविध पैलूंवर प्रकाश टाकला. डॉ. आगाशे म्हणाले की, भारतीय संस्कृतीत भावना कशा व्यक्त कराव्यात याऐवजी त्यांवर नियंत्रण कसे ठेवावे, हेच शिकवले जाते. यामुळे अनेक व्यक्ती, विशेषतः स्त्रिया, वर्षानुवर्षे मौन बाळगतात. परिणामी, कौटुंबिक आणि सामाजिक स्तरावर भावनांना किंमत दिली जात नाही, ज्यामुळे व्यक्तीचा कोंडमारा होतो आणि मानसिक आजार गंभीर रूप धारण करतात. शारीरिक अस्वास्थ्य तपासण्यासाठी विविध चाचण्या सहजपणे केल्या जातात, परंतु मानसिक आजाराला समाज अजूनही ‘आजार’ म्हणून स्वीकारायला तयार नाही. बौद्धिक समस्यांवर उत्तरे शोधणे महत्त्वाचे मानले जाते, पण मानसिक-भावनिक समस्यांकडे दुर्लक्ष केले जाते. त्यामुळे शरीराइतकेच मनही महत्त्वाचे आहे, हे मान्य होणे आवश्यक आहे. मानसिक आजाराच्या लक्षणांविषयी बोलताना डॉ. आगाशे यांनी सांगितले की, प्रथम मनाचे अस्तित्व मान्य केले पाहिजे आणि प्रत्येकाला स्वतःप्रमाणेच मन असते, हेही स्वीकारले पाहिजे. मन सतत वेगवेगळ्या अवस्थांतून फिरत असते आणि भावना हा त्याचा अविभाज्य भाग असतो. वैद्यकीय शिक्षण पाठ्यपुस्तकांवर आधारित असल्याने ते बुद्धीचा भाग होते, पण मन आणि भावना हा ‘सब-टेक्स्ट’ असतो, याचा विसर पडतो. जगणे केवळ बौद्धिक नसून ते भावनामय असते आणि त्याला वेळेचा आयाम असतो. वैद्यकीय शिक्षणात शरीरशास्त्र शिकवले जाते, पण मानसशास्त्र शिकवले जात नाही. याउलट, नाटक, चित्रपट आणि साहित्य यांसारख्या ललित कला बुद्धीसह मन आणि भावनांचा विचार प्राधान्याने करतात. जिथे शब्द थांबतात, तिथे सुरांमधील अभिव्यक्ती सुरू होते. डॉ. आगाशे यांनी खंत व्यक्त केली की, मुख्य धारेतील चित्रपटांनी मानसिक आरोग्याच्या विषयाला विनोदाचा भाग बनवले आहे, तर सुमित्रा भावे यांच्यासारख्या काही व्यक्तींनीच शास्त्रीय तथ्यांवर आधारित उत्तम चित्रपट या विषयावर बनवले आहेत.
Source link
डॉ. मोहन आगाशे: आयुष्याची सार्थकता ज्ञानेंद्रिये आणि वेळेवर अवलंबून:‘ऐसी वैद्यक अक्षरे’ विशेषांकाचे प्रकाशन, डॉक्टरांचे साहित्य योगदान समोर
