9 राज्यांमध्ये 42 हजार वृद्धांचे नेटवर्क:एकमेकांना मदत करून 70% वृद्ध आत्मनिर्भर झाले; त्सुनामीनंतर तामिळनाडूमधून सुरू झाले

बिहारमधील सुपौल जिल्ह्यातील 75 वर्षीय मोहन मंडल हे गावातील वृद्धांच्या एका गटाचा भाग आहेत. यामध्ये समवयस्क मित्र एकमेकांची काळजी घेतात आणि सरकारी योजनांशी जोडले जाण्यास मदत करतात. मोहन यांनाही एका मित्राने उपचारांसाठी ‘वय वंदना कार्ड’ बनवण्यासाठी प्रेरित केले. त्यावेळी त्यांना कल्पनाही नव्हती की हे कार्ड कधीतरी त्यांचे प्राण वाचवेल. काही दिवसांनंतरच मोहन मंडल यांना ब्रेन स्ट्रोक आला. उपचाराचा खर्च लाखो रुपये होता. अशा वेळी गावातील गटाने कुटुंबाला योजनेत सूचीबद्ध असलेल्या रुग्णालयात पोहोचवले. तेथे त्यांचे ऑपरेशन झाले. तीन लाख रुपये खर्च झाले. आज मोहन निरोगी आहेत. आता ते इतर वृद्धांनाही गरजेच्या खर्चांसाठी तयार राहण्यासाठी प्रेरित करतात. यूएन पॉप्युलेशन अवॉर्डने सन्मानित हेल्पएज इंडियाने त्सुनामीनंतर अशा गटांची स्थापना केली होती. आज मोहन यांच्यासारखे सुमारे 42 हजार वृद्ध देशभरातील 9 राज्यांमध्ये पसरलेल्या अशा 3 हजार गटांशी जोडलेले आहेत. गटातील प्रत्येक वृद्धाकडे 1.19 लाख रुपये झाले आहेत सुपौलमध्ये ज्येष्ठ नागरिक दरमहा 50-50 रुपये जमा करतात. 15 वर्षांत समूहाने आपल्या सदस्यांना 2.33 कोटी रुपयांचे कर्ज दिले आहे. यातून 13 लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळाले. आता गटातील प्रत्येक सदस्याचा वाटा 1.19 लाख रुपये आहे. लोक त्यांना लखपती ज्येष्ठ नागरिक म्हणतात. भारत सरकारच्या ग्रामीण विकास मंत्रालयानेही एल्डर सेल्फ हेल्प ग्रुप मॉडेल स्वीकारण्याचा निर्णय घेतला आहे. याला राष्ट्रीय ग्रामीण आजीविका अभियानात समाविष्ट केले आहे. एकमेकांना मदत करण्याच्या व्यासपीठाच्या रूपात गटाची सुरुवात झाली होती 2004 मध्ये आलेल्या त्सुनामीमुळे बाधित झालेल्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी 2005 मध्ये चेन्नईमध्ये पहिला एल्डर सेल्फ हेल्प ग्रुप तयार झाला. त्यानंतर देशभरात याची सुरुवात करण्यात आली. एका गटात 55 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे 10-20 ज्येष्ठ नागरिक असतात. संस्था गावांमध्ये जाऊन अशा लोकांची ओळख करते, जे आर्थिक, सामाजिक किंवा आरोग्यविषयक अडचणींशी झुंजत असतात. सदस्य नियमित बैठका घेतात. बचत करतात. एकमेकांना कर्ज देतात आणि स्थानिक समस्यांवर एकत्र काम करतात. या गटांमधील 70% ज्येष्ठ नागरिक पूर्णपणे आत्मनिर्भर झाले आहेत. ( दैनिक भास्करच्या राजेश यांना सांगितले)



Source link