यूपीमधील तीन मंदिर-मशीद वादांबाबत हिंदू आणि मुस्लिम पक्षांनी सोमवारी सर्वोच्च न्यायालयाच्या मध्यस्थीचा प्रस्ताव फेटाळला आहे. हे तीन वाद वाराणसीतील ज्ञानवापी मशीद, मथुरेतील श्रीकृष्ण जन्मभूमी-शाही ईदगाह आणि संभलमधील शाही जामा मशिदीशी संबंधित आहेत. सर्वोच्च न्यायालयाने या प्रकरणांच्या शांततापूर्ण निराकरणासाठी ‘समाधान समारोह 2026’ या उपक्रमांतर्गत पत्र पाठवून मध्यस्थीचा प्रस्ताव दिला होता आणि दोन्ही पक्षांकडून सहमती मागितली होती. मात्र, कोणत्याही पक्षाने यासाठी सहमती दिली नाही. मात्र, न्यायालयाने हे पत्र कधी पाठवले होते, याची माहिती समोर आलेली नाही. दोन्ही पक्षांनी सांगितले आहे की त्यांना न्यायालयातच खटला लढून निर्णय हवा आहे. खरं तर, सर्वोच्च न्यायालयाच्या आवारात 21 ते 23 ऑगस्टपर्यंत ‘समाधान समारोह’ अंतर्गत विशेष लोक अदालतीचे आयोजन केले जाईल. याचा उद्देश दीर्घ कायदेशीर लढाईऐवजी चर्चेद्वारे तोडगा काढणे हा आहे. आता जाणून घ्या तिन्ही वादांबद्दल… 1. ज्ञानवापी मशीद वाद (वाराणसी) वाद काय आहे: वाराणसी येथील काशी विश्वनाथ मंदिराशेजारी असलेल्या ज्ञानवापी मशिदीवरून वाद आहे. हिंदू पक्षाचा दावा आहे की, 17 व्या शतकात मुघल शासक औरंगजेबाने येथे असलेल्या प्राचीन विश्वेश्वर (काशी विश्वनाथ) मंदिराचा काही भाग पाडून मशीद बांधली होती. हिंदू पक्षाची मागणी: ज्ञानवापी परिसराला प्राचीन विश्वेश्वर मंदिर घोषित करावे. मशीद परिसरात नियमित पूजेची परवानगी मिळावी. परिसरात सापडलेल्या धार्मिक अवशेषांना मंदिराचा भाग मानले जावे. मुस्लिम पक्षाची मागणी: ज्ञानवापीला मशीद म्हणून कायम ठेवावे. पूजा स्थळ अधिनियम, 1991 अंतर्गत नवीन दावे फेटाळले जावेत. मशिदीमध्ये मुस्लिमांचे नमाज पठणाचे अधिकार सुरक्षित राहावेत. सर्वोच्च न्यायालयात स्थिती: एएसआय सर्वेसह अनेक प्रकरणांची सुनावणी वेगवेगळ्या न्यायालयांमध्ये सुरू आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने दोन्ही पक्षांना लोक न्यायालयामार्फत समझोता करण्याचा पर्याय सुचवला आहे. 2. श्रीकृष्ण जन्मभूमी-शाही ईदगाह वाद (मथुरा) वाद काय आहे: मथुरेतील श्रीकृष्ण जन्मस्थानाजवळ असलेल्या शाही ईदगाह मशिदीवरून वाद आहे. हिंदू पक्षाचा दावा आहे की, ही मशीद भगवान श्रीकृष्णाच्या जन्मभूमीवर असलेल्या मंदिराला पाडून बांधण्यात आली होती. हिंदू पक्षाची मागणी: शाही ईदगाह मशीद हटवावी. संपूर्ण भूमी श्रीकृष्ण जन्मभूमी ट्रस्टला सोपवावी. मंदिराचे पुनर्निर्माण करावे. मुस्लिम पक्षाची मागणी: मशिदीला वैध धार्मिक स्थळ मानले जावे. 1968 च्या कराराचे आणि पूजा स्थळ अधिनियम, 1991 चे पालन केले जावे. याचिका फेटाळल्या जाव्यात. सर्वोच्च न्यायालयात स्थिती: अनेक खटले अलाहाबाद उच्च न्यायालयात प्रलंबित आहेत. सर्वोच्च न्यायालयाने हा वादही लोक अदालतीद्वारे सोडवण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. 3. शाही जामा मशीद वाद (संभल) वाद काय आहे: संभल येथील शाही जामा मशिदीबाबत हिंदू पक्षाचा दावा आहे की ती प्राचीन हरिहर (हरी) मंदिर पाडून बांधण्यात आली होती. हिंदू पक्षाची मागणी: मशिदीचे पुरातत्व सर्वेक्षण केले जावे. मंदिराचे अवशेष मिळाल्यास मंदिराची पुनर्स्थापना केली जावी. हिंदूंना पूजेचा अधिकार मिळावा. मुस्लिम पक्षाची मागणी: मशिदीला ऐतिहासिक आणि वैध मशीद मानले जावे. सर्वेक्षण आणि नवीन खटले थांबवले जावेत. पूजा स्थळ अधिनियम, 1991 लागू केला जावा. सर्वोच्च न्यायालयात स्थिती: सर्वेक्षणामुळे झालेल्या वाद आणि हिंसाचारानंतर हे प्रकरण उच्च न्यायालयांपर्यंत पोहोचले. सर्वोच्च न्यायालयाने हा वादही लोक अदालतीत सामंजस्यासाठी समाविष्ट केला आहे. हिंदू-मुस्लिम पक्षाचा नकार, आता पुढे काय… सर्वोच्च न्यायालयाने 21 ते 23 ऑगस्ट दरम्यान ‘समाधान समारंभा’ अंतर्गत विशेष लोक अदालत आयोजित करण्याचा प्रस्ताव दिला होता. याचा उद्देश न्यायालयाबाहेर चर्चा आणि परस्पर सहमतीने तोडगा काढणे हा होता. तरीही, हिंदू आणि मुस्लिम दोन्ही पक्षांनी सध्या मध्यस्थता/लोक न्यायालयाच्या प्रस्तावावर संमती दिलेली नाही आणि त्यांना न्यायालयामार्फतच निर्णय हवा आहे. त्यामुळे तिन्ही प्रकरणांची कायदेशीर सुनावणी संबंधित न्यायालयांमध्ये सुरू राहील.
Source link
काशी, मथुरा, संभलमध्ये सर्वोच्च न्यायालयाच्या मध्यस्थीला नकार:हिंदू-मुस्लिम पक्षांनी सांगितले- चर्चेने तोडगा निघणार नाही, खटला लढून निर्णय हवा
