IIAS ‘वंदे मातरम्’ चा 150 वर्षांचा प्रवास समोर आणणार:उपराष्ट्रपतींच्या हस्ते 10 जुलैला कॉफी-टेबल बुकचे प्रकाशन; वादांचाही उल्लेख

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ॲडव्हान्स स्टडी (IIAS) राष्ट्रीय गीत ‘वंदे मातरम्’ चा इतिहास, त्याचा विकास आणि भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील त्याची भूमिका अधिकृत दस्तऐवजांसह समोर आणणार आहे. IIAS ने अभ्यासानंतर ‘वंदे मातरम्: ए जर्नी’ हे कॉफी टेबल बुक तयार केले आहे. ‘वंदे मातरम्’ च्या १५० व्या वर्धापनदिनानिमित्त, उपराष्ट्रपती सीपी राधाकृष्णन १० जुलै रोजी याचे प्रकाशन करतील. उपराष्ट्रपतींच्या प्रस्तावित दौऱ्याच्या संदर्भात, राज्याचे मुख्य सचिव केके पंत आज (सोमवारी) तयारीचा आढावा घेण्यासाठी बैठक घेतील. IIAS द्वारे तयार केलेल्या या कॉफी टेबल बुकमध्ये १८७५ ते १९५० पर्यंतच्या ‘वंदे मातरम्’ च्या ऐतिहासिक प्रवासाचे मूळ नोंदी आणि अधिकृत दस्तऐवजांच्या आधारे सादरीकरण केले आहे. संस्थेचे म्हणणे आहे की, राष्ट्रीय गीताशी संबंधित ऐतिहासिक तथ्ये आणि पुरावे सामान्य लोकांपर्यंत पोहोचवणे हा उद्देश आहे, कारण हे गीत भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीशी खोलवर जोडले गेले आहे. काँग्रेस अधिवेशनात गीतावरचे आक्षेपही समाविष्ट या पुस्तकात ‘वंदे मातरम्’ ची रचना, त्याचे महत्त्व, स्वातंत्र्य संग्रामातील त्याची भूमिका आणि वेळोवेळी समोर आलेल्या वादांचाही सविस्तर उल्लेख केला आहे. यात सन 1923 मध्ये काँग्रेसच्या काकीनाडा अधिवेशनात पहिल्यांदा या गीतावर उपस्थित झालेल्या आक्षेपांपासून ते 1937 मध्ये त्याचे चार कडवे वगळण्याच्या प्रक्रियेपर्यंतचे संशोधन-आधारित विवरण समाविष्ट केले आहे. 20 दुर्मिळ चित्रांचे प्रदर्शनही भरवले जाईल प्रकाशन सोहळ्यासोबत ‘वंदे मातरम्’ चा ऐतिहासिक प्रवास दर्शवणारे 20 दुर्मिळ चित्रांचे प्रदर्शनही भरवले जाईल, जेणेकरून लोक राष्ट्रगीताच्या विकासक्रमाला प्रामाणिक पुराव्यांसह समजू शकतील. IIAS चे म्हणणे आहे की, संस्था कोणतेही शैक्षणिक प्रकाशन सार्वजनिक करण्यापूर्वी त्याची गुणवत्ता आणि सत्यता सुनिश्चित करते. त्यामुळे या पुस्तकात समाविष्ट असलेली सर्व तथ्ये मूळ नोंदी आणि ऐतिहासिक स्रोतांवर आधारित आहेत. संस्थेचे मत आहे की, इतिहास बदलता येत नाही आणि लोकांना ‘वंदे मातरम्’ बद्दल तथ्यात्मक आणि प्रामाणिक माहिती मिळाली पाहिजे. दोन वेगवेगळ्या वैचारिक प्रवाहांचाही उल्लेख सूत्रांनुसार- पुस्तकात असेही नमूद केले आहे की, भारतीय राष्ट्रीय आंदोलनादरम्यान नेतृत्वाचे दोन वेगवेगळे वैचारिक प्रवाह उदयास आले होते. एक प्रवाह आधुनिक विचारांचा स्वीकार करूनही भारतीय सांस्कृतिक मुळांशी जोडलेला राहिला, तर दुसरा पाश्चात्त्य प्रभावांनी अधिक प्रभावित होता. अभ्यासानुसार, ‘वंदे मातरम्’ संदर्भात वेळोवेळी समोर आलेल्या मतभेदांना त्या काळातील सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीच्या संदर्भात समजून घेणे आवश्यक आहे.



Source link