17 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
आजच्या प्रमुख चालू घडामोडी, ज्या सरकारी नोकऱ्यांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या आहेत-
राष्ट्रीय (NATIONAL)
1. विवेक अग्रवाल FATF चे उपाध्यक्ष बनले
- 21 जून रोजी 1994 च्या बॅचचे IAS विवेक अग्रवाल यांची फायनान्शियल ॲक्शन टास्क फोर्स (FATF) च्या उपाध्यक्षपदी निवड झाली.
- FATF ही जगभरातील मनी लॉन्ड्रिंग आणि दहशतवादाच्या फंडिंगवर लक्ष ठेवणाऱ्या महत्त्वाच्या संस्थांपैकी एक आहे.
- विवेक दहशतवादाविरोधात भारताच्या कठोर धोरणासाठी आणि जागतिक स्तरावर दहशतवाद्यांना मिळणारा निधी रोखण्यासाठी काम करतील.
- विवेक 2023 ते 2025 पर्यंत वित्त मंत्रालयाच्या महसूल विभागात अतिरिक्त सचिव म्हणूनही कार्यरत होते.
- 2024 मध्ये विवेक भारताच्या शिष्टमंडळाचे (डेलिगेशन) प्रमुख होते आणि FATF च्या बैठकांमध्येही सहभागी झाले होते.
- 2024 मध्ये विवेक भारताच्या फायनान्शियल इंटेलिजन्स युनिट- इंडियाचे संचालक होते.
- 2025 मध्ये विवेक अग्रवाल संस्कृती मंत्रालयात सचिव म्हणून नियुक्त झाले.
- FATF जगातील देशांसाठी असे नियम आणि मानके ठरवते, ज्याचा उद्देश मनी लॉन्ड्रिंग आणि दहशतवादासाठी दिल्या जाणाऱ्या निधीवर आळा घालणे आहे.
- FATF ची स्थापना 1989 मध्ये G-7 देशांच्या पुढाकाराने झाली होती आणि त्याचे मुख्यालय फ्रान्समधील पॅरिस येथे आहे.
FATF मध्ये सध्या 39 सदस्य देश आहेत, ज्यामध्ये भारत 2010 पासून पूर्ण सदस्य म्हणून समाविष्ट आहे.
2. तीन स्वदेशी युद्धनौकांना नौदलात कमिशन
- 21 जून रोजी तीन स्वदेशी युद्धनौका आयएनएस दूनागिरी, आयएनएस संशोधक आणि पाणबुडीविरोधी आयएनएस अग्रय भारतीय नौदलात सामील झाल्या. त्यांची देशातच रचना आणि निर्मिती करण्यात आली आहे.
- आयएनएस संशोधक एका वेळी सलग 12 हजार किलोमीटरपर्यंत प्रवास करू शकते.
- आयएनएस दूनागिरी 8 ब्रह्मोस क्षेपणास्त्रांनी सुसज्ज आहे.
- तर, आयएनएस अग्रय भारतीय किनारपट्टीजवळ असलेल्या शत्रूच्या पाणबुड्यांचा नाश करू शकते.
- या प्रसंगी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी देखील उपस्थित होते.
आयएनएस दूनागिरी
- INS दूनागिरी प्रोजेक्ट-17A चे 5वे स्टील्थ फ्रिगेट युद्धनौका आहे.
- हे नौदलाच्या युद्धनौका डिझाइन ब्युरोने तयार केले आहे.
- हे कोलकाता येथील गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनियर्स लिमिटेड (GRSE) ने बनवले आहे.
- जहाजाचे कमांडिंग ऑफिसर (नियुक्त) कॅप्टन दिव्य आलोक यांनी सांगितले की, दूनागिरी ईस्ट नेव्हल कमांड आणि ईस्टर्न फ्लीटचा भाग बनेल.
- भारतीय नौदलाकडे सध्या सुमारे 140 ते 145 सक्रिय युद्धनौका आहेत.
- नौदलाचे मुख्य उद्दिष्ट 2030 पर्यंत त्यांच्या जहाजांची एकूण संख्या 150 ते 160 पर्यंत वाढवणे आहे.
- भारत आपली ही युद्धनौका प्रामुख्याने तीन नौदल कमांड्स आणि एका सामरिक बेट कमांडमध्ये तैनात करतो.
- विशाखापट्टणम (पूर्व कमांड) ची जहाजे बंगालच्या उपसागरात आणि मलक्कामध्ये चीनला वेढा घालतात.
INS संशोधक सर्वेक्षण जहाज (मोठे)
- INS संशोधक हे सर्वे वेसल (लार्ज) मालिकेतील चौथे जहाज आहे.
- INS संशोधकचे काम समुद्राचे सर्वेक्षण करणे हे आहे.
- हे किनारपट्टीवर आणि खोल समुद्रात हाइड्रोग्राफिक सर्वेक्षण, समुद्री डेटा संकलन आणि संरक्षण-नागरिक वापरासाठी तयार केले आहे.
- बंदरे आणि समुद्रातील मार्गांचे सर्वेक्षण करणे हे देखील त्याच्या मुख्य कामात समाविष्ट आहे.
INS अग्रय अर्नाला
- INS अग्रय हे अर्नाला क्लासचे चौथे अँटी-सबमरीन वॉरफेअर शॅलो वॉटर क्राफ्ट म्हणजेच उथळ पाण्यातील युद्धनौका आहे.
- हे हलके टॉर्पेडो, स्वदेशी रॉकेट लाँचर आणि प्रगत सोनार प्रणालीने सुसज्ज आहे.
- हे बंदरावर तैनात असलेल्या शत्रूच्या पाणबुड्यांचा शोध घेऊन त्यांना लक्ष्य करू शकते.
क्रीडा (SPORTS)
3. ॲथलीट नीरज चोप्राला ‘बेस्ट मेल ॲथलीट ऑफ द इयर’ पुरस्कार
- 21 जून रोजी ॲथलीट नीरज चोप्राला इंडियन ॲथलेटिक्स अवॉर्ड्समध्ये बेस्ट मेल ॲथलीट ऑफ द इयर 2025 म्हणून निवडण्यात आले.
- नीरज शुक्रवारी रात्री दोहा डायमंड लीगमध्ये भाग घेतल्यानंतर शनिवारी थेट इंडियन ॲथलेटिक्स अवॉर्ड्स समारंभासाठी नवी दिल्लीत पोहोचले.
- नीरजने 2012 मध्ये नॅशनल ज्युनियर ॲथलेटिक्स चॅम्पियनशिपमध्ये सुवर्णपदक जिंकून ज्युनियर नॅशनल रेकॉर्ड बनवला होता.
- 2025 मध्ये दोहा डायमंड लीगमध्ये 90.23 मीटरचा थ्रो करून 90 मीटरचा टप्पा पार करणारे पहिले भारतीय ठरले.
- यासोबतच महिलांमध्ये बेस्ट ॲथलीट ऑफ द इयर 2025 चा पुरस्कार 3000 मीटर स्टीपलचेजची नॅशनल रेकॉर्डहोल्डर पारुल चौधरीला देण्यात आला.
- भारतीय ऑलिंपिक संघटनेच्या (IOA) अध्यक्षा पी.टी. उषा यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
- यासोबतच, माजी आशियाई क्रीडा सुवर्णपदक विजेते गुरबचन सिंग रंधावा, शॉटपुटचे दिग्गज बहादूर सिंग चौहान आणि लांब उडीपटू अंजू बॉबी जॉर्ज यांनाही जीवनगौरव पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे.
- ॲथलेटिक्स फेडरेशन ऑफ इंडिया (AFI) द्वारे सुरू करण्यात आलेल्या या पुरस्काराचे आयोजन नवी दिल्ली येथे करण्यात आले.
केंद्रीय युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्री डॉ. मनसुख मांडविया यांनी उद्घाटन समारंभात इंडियन ॲथलेटिक्स अवॉर्ड्स प्रदान केले.
आंतरराष्ट्रीय (राष्ट्रीय)
4. विश्वास स्लोव्हाकियामध्ये भारताचे नवीन राजदूत नियुक्त
- 20 जून रोजी भारत सरकारने ज्येष्ठ भारतीय परराष्ट्र अधिकारी विश्वास विदु सपकाळ यांची स्लोव्हाकिया प्रजासत्ताकमध्ये भारताचे पुढील राजदूत म्हणून नियुक्ती केली.
- 2022 मध्ये विश्वास यांची परराष्ट्र मंत्रालयात सहसचिव म्हणून नियुक्ती झाली होती. परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) त्यांच्या नियुक्तीची घोषणा केली.
- 1998 ते 2010 पर्यंत विश्वास यांनी परराष्ट्र मंत्रालयात अनेक पदांवर काम केले. ते भारताच्या दूतावासांमध्ये रशिया (मॉस्को), आर्मेनिया (येरेवन) आणि शिकागो येथे कार्यरत होते.
- 2016 ते 2019 पर्यंत विश्वास यांची फिजीमध्ये भारताचे उच्चायुक्त म्हणून नियुक्ती झाली. त्याचबरोबर कुक बेटे, किरिबाती, नाउरू, टोंगा, तुवालु आणि वानुआतुसाठीही ते मान्यताप्राप्त प्रतिनिधी होते.
- अलीकडेच पंतप्रधान मोदी 14 ते 16 जून दरम्यान स्लोव्हाकियाच्या दौऱ्यावर होते. हा मध्य युरोपमध्ये स्थित एक भूवेष्टित देश आहे.
विश्वास विदु सपकाळ 2023 पासून आतापर्यंत पेरूमध्ये भारताचे राजदूत होते.
इतर (MISCELLENEOUS) 5. ओडिशामध्ये कोळसा वायूकरण प्रकल्पाला मंजुरी
- 20 जून रोजी ओडिशातील लखनपूर (झारसुगुडा) येथे भारताच्या पहिल्या व्यावसायिक स्तरावरील कोल-टू-अमोनियम नायट्रेट प्रकल्पाची पायाभरणी करण्यात आली.
- राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी भारताच्या पहिल्या व्यावसायिक-स्तरीय कोल-टू-अमोनियम नायट्रेट प्रकल्पाची पायाभरणी केली.
- या प्रकल्पाची अंदाजित किंमत 25,000 कोटी रुपये आहे. यामध्ये कोळशाला गॅसिफिकेशन तंत्रज्ञानाद्वारे थेट अमोनियम नायट्रेटमध्ये रूपांतरित केले जाते.
- हा प्रकल्प भारत कोल गॅसिफिकेशन अँड केमिकल्स लिमिटेड (BCGCL) संयुक्तपणे विकसित करेल.
- BCGCL हे कोल इंडिया लिमिटेड (CIL), भारत हेवी इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (BHEL) आणि गेल (इंडिया) लिमिटेड यांचा संयुक्त उपक्रम आहे.
- या प्रकल्पात दररोज सुमारे 2,000 टन अमोनियम नायट्रेटचे उत्पादन केले जाईल, ज्याचा उपयोग खाण उद्योगात केला जाईल.
- या प्रकल्पात स्वदेशी प्रेशराइज्ड फ्लुइडाइज्ड बेड गॅसिफिकेशन (PFBG) तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाईल, जे BHEL ने विकसित केले आहे.
हा गॅसिफिकेशन प्रकल्प भारताची रसायने आणि खतांच्या आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत करेल.
आजचा इतिहास
- 1633 मध्ये खगोलशास्त्रज्ञ गॅलिलिओला रोमन कॅथोलिक चर्चने आपले वैज्ञानिक मत मागे घेण्यास भाग पाडले, ज्यात त्यांनी म्हटले होते की पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते.
- 1939 मध्ये स्वातंत्र्यसेनानी नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी ऑल इंडिया फॉरवर्ड ब्लॉकची स्थापना केली.
- 1941 मध्ये दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान ॲडॉल्फ हिटलरच्या नेतृत्वाखाली नाझी जर्मनीने सोव्हिएत युनियनवर हल्ला केला. याला ‘ऑपरेशन बारबारोसा’ हा सर्वात मोठा लष्करी हल्ला असेही म्हटले जाते.
- 2016 मध्ये इस्रोने PSLV-C34 रॉकेटद्वारे एकाच वेळी 20 उपग्रह अवकाशात यशस्वीरित्या प्रक्षेपित केले.
