जेसीबी-क्रेनही 'डॉक्टर हनुमान' यांना हलवू शकले नाही:मुस्लिमही हनुमानजींचे भक्त; सुमारे 1000 वर्षांपूर्वीची मूर्ती हटवण्यासाठी आले IIT तज्ज्ञ

उज्जैनमध्ये रस्ता रुंद करण्यासाठी उभ्या हनुमान मंदिराची रचना पाडण्यात आली. जेसीबी आणि क्रेनने मूर्ती हटवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला, पण मूर्ती आपल्या जागेवरून हललीही नाही. सुमारे 10 दिवसांच्या प्रयत्नांनंतर प्रशासनाने तज्ञांची मदत घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. आता आयआयटी इंदूरच्या टीमला बोलावण्यात आले आहे. टीमने विशेष उपकरणांनी मूर्तीची खोली आणि आजूबाजूच्या जमिनीची तपासणी केली. पुरातत्व तज्ञांचा अंदाज आहे की मूर्ती सुमारे 1000 वर्षांपूर्वीची असू शकते. मूर्तीच्या खाली काय आहे, याचाही शोध घेतला जात आहे. मूर्ती जमिनीत किती खोलवर आहे? यानंतर तज्ञ अहवाल देतील. मग हे सुरक्षितपणे हटवता येते की नाही, हे ठरवले जाईल. तर, भक्तांसाठी हा केवळ मूर्ती हटवण्याचा प्रश्न नाही. उभ्या हनुमानाला लोक ‘डॉक्टर हनुमान’ आणि मंदिराला ‘उज्जैनचे एम्स’ म्हणतात. अशी मान्यता आहे की येथे लहान मुलांच्या आणि आजारी लोकांच्या मनोकामना पूर्ण होतात, म्हणूनच मूर्ती न हलणे याला भक्त देवाचा संकेत आणि चमत्कार मानत आहेत. सर्वात आधी मूर्ती हटवण्याचे प्रयत्न बघा… सिंहस्थासाठी रस्ता रुंद केला जाणार आहे कंठाल चौकातून गोपाल मंदिरापर्यंत रस्ता रुंदीकरणाचे काम सुरू आहे. रस्त्याची रुंदी सुमारे 15 मीटर केली जात आहे. याच परिसरात उभे असलेले हनुमानाचे मंदिर येत होते. प्रतिमा हटवण्यासाठी महापालिकेचे पथक कटर घेऊन पोहोचले होते. भक्तांनी याचा विरोध केला. त्यांचे म्हणणे होते की, जास्त ताकद लावल्यास किंवा कटर चालवल्यास मूर्तीचे नुकसान होऊ शकते. दोन दिवसांपूर्वी मंदिराच्या आसपास बॅरिकेडिंग करण्यात आली होती. भक्तांनी महापालिका आयुक्तांना निवेदन देऊन तज्ञांकडून तपासणी करण्याची मागणी केली होती. आता बघा, हनुमानजींच्या जवळ पोहोचलेली भक्तांची गर्दी… IIT चे तज्ज्ञ मूर्तीच्या खाली काय आहे, याचा शोध घेतील आयआयटी इंदूरच्या पथकाने मंगळवारी सुमारे दोन तास तपासणी केली. विशेष उपकरणांच्या मदतीने मूर्तीच्या जमिनीतील खोली आणि आसपासच्या संरचनेची माहिती गोळा करण्यात आली आहे. आता हे पथक आपला अहवाल सादर करेल. नगर निगम आयुक्त अभिलाष मिश्रा यांच्या मते, मंदिराच्या पुजाऱ्याच्या विनंतीवरून आयआयटीच्या टीमला बोलावण्यात आले आहे. अहवाल मिळाल्यानंतरच प्रतिमा हटवण्याची प्रक्रिया आणि तारीख निश्चित केली जाईल. प्रशासन हे पाहत आहे की, प्रतिमेला नुकसान न पोहोचवता सुरक्षितपणे दुसऱ्या ठिकाणी हलवणे शक्य आहे की नाही. पुरातत्व तज्ज्ञ म्हणाले- मूर्ती 1000 वर्षांपूर्वीची असू शकते विक्रम विद्यापीठ उज्जैनचे पुरातत्व तज्ज्ञ प्रा. डॉ. रमण सोळंकी यांच्या मते, मूर्ती सुमारे 1000 वर्षांपूर्वीची असू शकते. त्यांच्या मते, प्राचीन काळी मोठ्या मूर्ती इंटरलॉक तंत्रज्ञानाने स्थापित केल्या जात होत्या. उभ्या हनुमानाची प्रतिमा देखील याच तंत्रज्ञानाने स्थापित केली असण्याची शक्यता आहे. त्यांनी सांगितले की, ही प्रतिमा माळवा प्रदेशात आढळणाऱ्या मजबूत बेसाल्ट दगडाची आहे. परमार वंश आणि राजा भोज यांच्या काळात अशा दगडांवर कलाकृती बनवण्याची परंपरा होती. दीर्घकाळापासून शेंदूर लावल्यामुळे प्रतिमेची मूळ रचना आणि भाव स्पष्ट दिसत नाहीत. भक्त चमत्कार मानतात, मंदिराला एम्स म्हणतात प्रतिमा हटवण्याच्या प्रयत्नांनंतर ती न हलल्याची चर्चा सोशल मीडियावर पोहोचली. स्थानिक लोक, पुजारी आणि हिंदू संघटना याला देवाचा संकेत आणि चमत्कार मानत आहेत. यावरून हनुमान चालीसा पठण करण्यात आले आणि प्रतिमा हटवण्यास विरोध झाला. भक्तांसाठी हा केवळ मंदिर किंवा प्रतिमा हटवण्याचा प्रश्न नाही. येथे उभ्या असलेल्या हनुमानाला ‘डॉक्टर हनुमान’ म्हटले जाते, तर मंदिराला अनेक लोक ‘उज्जैनचे एम्स’ म्हणतात. अशी मान्यता आहे की येथे लहान मुले आणि आजारी लोकांच्या मनोकामना पूर्ण होतात. मुलांच्या उपचाराच्या मान्यतेमुळे ‘डॉक्टर हनुमान’ हे नाव पडले पुजारी महेश बैरागी यांच्या मते, मंदिरात अनेक वर्षांपासून लहान मुलांना झाडणी दिली जाते आणि ताबीज बांधले जातात. त्यांचा दावा आहे की यामुळे अनेक मुलांना फायदा झाला आहे. त्यांनी एका मुलाचे उदाहरण देत सांगितले की, त्याचे लिव्हर प्रत्यारोपण (ट्रान्सप्लांट) होणार होते. कुटुंब एअर ॲम्ब्युलन्सने मुलाला दिल्लीला नेण्याचा प्रयत्न करत होते, पण प्रत्येक वेळी त्याची तब्येत बिघडत असे. कुटुंब मंदिरात आले आणि मुलाला देवाचा ताबीज बांधण्यात आला. यानंतर त्याला एअर ॲम्ब्युलन्सने दिल्लीला नेण्यात आले आणि त्याचे लिव्हर प्रत्यारोपण झाले. मुस्लिम कुटुंबही नवस मागण्यासाठी येतात भक्त शिवेंद्र तिवारी यांच्या मते, मंदिरात मुस्लिम समाजातील कुटुंबेही नवस घेऊन येतात. ज्या कुटुंबांना संतती नसते किंवा जे एखाद्या आजाराने त्रस्त असतात, ते येथे नवस मागतात. त्यांचे म्हणणे आहे की, अनेक वर्षांपासून लोक आपल्या समस्या घेऊन मंदिरात येत आहेत आणि आता मूर्तीबद्दल देशभरात चर्चा सुरू आहे. मंदिरावर लावलेला तंबू मंदिराची रचना हटवल्यानंतर, मूर्तीच्या संरक्षणासाठी प्रशासनाने तिच्यावर छत म्हणजेच तंबू लावला आहे. भक्त याला अयोध्येतील राम मंदिराशी जोडून पाहत आहेत. त्यांचे म्हणणे आहे की, ज्याप्रमाणे भगवान रामाला एकेकाळी तंबूत राहावे लागले होते, त्याचप्रमाणे आता उभे हनुमानही तंबूखाली विराजमान आहेत. पुजारी म्हणाले- प्रशासनाशी विरोध नाही, मूर्तीची सुरक्षा आवश्यक मंदिराच्या पुजाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, त्यांचा प्रशासनाशी कोणताही विरोध नाही. त्यांना असे वाटते की, मूर्तीची आधुनिक तंत्रज्ञान आणि तज्ञांच्या मदतीने तपासणी केली जावी. त्यांचे म्हणणे आहे की, तज्ञ ज्या पद्धतीला सुरक्षित सांगतील, त्याच पद्धतीनुसार मूर्तीला नवीन ठिकाणी हलवले जावे. त्यांच्या मते, मूर्तीला सुरक्षितपणे विस्थापित करणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे. त्यांचा विरोध मूर्ती हटवण्यापेक्षा तिच्या नुकसानीच्या शक्यतेबद्दल अधिक आहे.



Source link