जगभरातील मोठ्या टेक कंपन्या आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) च्या शर्यतीत पुढे जाण्यासाठी ट्रिलियन (लाखो कोटी रुपये) डॉलर्सची गुंतवणूक करत आहेत. याला इतिहासातील सर्वात मोठ्या तांत्रिक गुंतवणुकीपैकी एक मानले जात आहे. पण याच दरम्यान, कॉर्पोरेट जगतात ‘डीन ऑफ व्हॅल्युएशन’ म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या न्यूयॉर्क विद्यापीठाचे फायनान्स प्रोफेसर अश्वथ दामोदरन यांनी एक मोठा इशारा दिला आहे. भारतीय-अमेरिकन वंशाचे प्रोफेसर दामोदरन यांचे मत आहे की, भविष्यात येणारे AI मार्केट करेक्शन (बाजार सुधारणा) 2000 च्या डॉट-कॉम क्रॅशपेक्षाही अधिक वेदनादायक असू शकते. ‘अॅक्सेस रिटर्न्स’ यूट्यूब चॅनलला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी सांगितले की, इतिहास साक्षी आहे की जेव्हाही बाजारात एखाद्या गोष्टीबद्दल गरजेपेक्षा जास्त उत्साह असतो, तेव्हा त्यानंतर घसरण नक्कीच येते. AI मध्येही मंदी येण्याची पूर्ण शक्यता आहे, ज्याचा परिणाम केवळ वॉल स्ट्रीटपुरता मर्यादित राहणार नाही, तर संपूर्ण समाजाला त्याची किंमत मोजावी लागू शकते. मोठे कर्ज, डिफॉल्ट आणि खासगी भांडवलाचे संकट सामान्य जनतेच्या खिशापर्यंत पोहोचू शकते. डॉट-कॉम एआय- यावेळी धोका इतका मोठा का आहे? तीन मोठी कारणे जाणून घ्या डॉट कॉममध्ये मर्यादित खर्च होता, पण एआयमध्ये इतिहासातील सर्वात मोठी गुंतवणूक अश्वथ दामोदरन यांनी दोन्ही टप्प्यांमधील फरक समजावून सांगताना सांगितले की, डॉट-कॉमच्या काळात कंपन्यांकडे फक्त वेबसाइट्स, सॉफ्टवेअर आणि इंटरनेट-आधारित कल्पना होत्या. पण एआयमध्ये आतापर्यंतचा सर्वात मोठा पायाभूत सुविधा खर्च होत आहे. याची तुलना 100 वर्षांपूर्वीच्या ऑटोमोबाइल व्यवसायाच्या सुरुवातीशी केली जाऊ शकते. डेटा सेंटर्स, सेमीकंडक्टर, कंप्यूटिंग पॉवर आणि मोठ्या ऊर्जा वापराच्या सिस्टिम्सवर प्रचंड भांडवल गुंतवले जात आहे. भांडवलाचा हा आकारच सर्वात मोठा धोका आहे. 2008 चा धडा- कर्ज फेडू न शकणे सर्वात वेदनादायक प्रोफेसर दामोदरन यांनी स्पष्ट केले की ते 2008 सारख्या जागतिक आर्थिक मंदीची भविष्यवाणी करत नाहीत, परंतु 2008 च्या मंदीतून शिकण्यासारखे हे आहे की जेव्हा कर्ज देणारे गरजेपेक्षा जास्त पुढे जातात आणि कमी व्याजदरावर पैसे वाटतात, तेव्हा सुधारणा झाल्यावर संपूर्ण जगाला त्रास सहन करावा लागतो. जर तुम्ही वेळेवर कर्ज फेडले नाही, तर सामाजिक किंमत खूप मोठी असते. ही परिस्थिती शेअर 90% कोसळण्याच्या वेदनेपेक्षा कितीतरी पटीने भयानक असते. कर्जाच्या पैशातून उभी राहत आहे एआयची इमारत, ही मोठी चिंता जेव्हा 2000-01 मध्ये डॉट-कॉम बबल फुटला, तेव्हा टेक शेअर्सचे मूल्य नक्कीच घसरले आणि गुंतवणूकदारांना 70 ते 90% पर्यंत नुकसान झाले. यामुळे अनेक टेक कंपन्या पूर्णपणे बंद पडल्या. पण हे नुकसान फक्त भागधारकांपर्यंतच मर्यादित राहिले. बँका आणि सामान्य व्यवसाय सुरक्षित राहिले. याउलट, सध्याच्या एआय विस्तारासाठी कर्ज घेतले जात आहे. हे बँकांऐवजी खाजगी भांडवली बाजारातून येत आहे.
Source link
डॉट कॉम क्रॅशपेक्षा धोकादायक ठरू शकतो एआय बबल:दामोदरन यांचा इशारा; एआय बूममध्ये घसरण झाल्यास सावरणे अशक्य
