7 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
1. भारतात जगातील दुसरी सर्वात मोठी बॅटरी एनर्जी स्टोअरेज सिस्टि सुरू
- 26 मे रोजी भारतात देशातील पहिले ग्रीन एनर्जी ट्रान्झिशन बॅटरी एनर्जी स्टोअरेज सिस्टिम (BESS) सुरू केले.
- या बॅटरी एनर्जी स्टोअरेज सिस्टिमची एकूण क्षमता 3.37 गिगावॉट/तास आहे.
- हे नूतनीकरणक्षम ऊर्जा कंपनी अदानी ग्रीन एनर्जी लिमिटेडने गुजरातमध्ये कच्छ सीमेवरील खवडा येथे सुरू केले आहे.
- BESS सिस्टममुळे बॅटऱ्यांमध्ये सौर किंवा पवन ऊर्जेपासून तयार झालेली वीज साठवून गरज पडल्यास कोणत्याही शहराला पुरवठा केला जाऊ शकतो.
- हे BESS सिस्टम 10 महिन्यांत सुरू करण्यात आले आहे. या सिस्टममुळे गोवा, इंदूर, चंदीगड यांसारख्या संपूर्ण एका शहराला वीज पुरवली जाऊ शकते.
- BESS सिस्टममधील साठा 1.2 कोटी एलईडी बल्ब 10 तास सतत प्रज्वलित ठेवू शकतो.
- भारत इतक्या मोठ्या नूतनीकरणक्षम ऊर्जा साठवणुकीमध्ये चीननंतर जगातील दुसरा देश असेल.
- चीनने इनर मंगोलिया आणि शिनजियांग प्रांतांमध्ये जगातील सर्वात मोठे बॅटरी प्रकल्प उभारले आहेत.
- चीनच्या छगन हाडा प्रकल्पाची क्षमता 4 हजार मेगावॉट तास आहे. या बॅटऱ्या मायनस 35 अंश सेल्सिअस तापमानातही न थांबता काम करतात.
बॅटरी ऊर्जा साठवणूक प्रणाली (BESS);
- BESS ही अशी टेक्नॉलॉजी आहे, ज्यात विजेला रिचार्जेबल बॅटरीजमध्ये साठवले जाते, जेणेकरून गरज पडल्यास तिचा वापर करता येईल.
- युटिलिटी लेव्हलच्या BESS प्रकल्पांमध्ये प्रामुख्याने लिथियम-आयन बॅटरीज, पॉवर कन्व्हर्जन सिस्टिम्स आणि ऊर्जा व्यवस्थापन तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो.
चीन वगळता, संपूर्ण जगात एकाच ठिकाणी असलेला हा सर्वात मोठा बॅटरी स्टोरेज प्रकल्प आहे.
2. सरकार कोल इंडियामधील आपला 2% हिस्सा विकणार
- 27 मे रोजी केंद्र सरकार ऑफर फॉर सेल (OFS) द्वारे कोल इंडियामधील आपला 2% पर्यंत हिस्सा विकणार आहे.
- OFS द्वारे हा हिस्सा प्रति शेअर 412 रुपये किमान किमतीला विकला जाईल.
- कोल इंडियामधील 2% हिस्सा, म्हणजेच सुमारे 12.32 कोटी शेअर्स प्रति शेअर 412 रुपये दराने विकल्याने सरकारला सुमारे 5,000 कोटी रुपये मिळतील.
- OFS मध्ये ‘ग्रीन शू’ पर्याय देखील ठेवण्यात आला आहे, आधी सरकार 1% शेअर्स विकेल, नंतर आणखी 1% शेअर्सची विक्री केली जाईल.
- कोल इंडियामध्ये गुंतवणूकदारांनी 27 मे पासून बोली लावण्यास सुरुवात केली आहे, नॉन-रिटेल गुंतवणूकदारांसाठी हे 29 मे रोजी खुले होईल.
- सरकारचा ऑफर फॉर सेलद्वारे कोल इंडियाचे शेअर्स विकण्याचा उद्देश शेअर्समधून मिळणाऱ्या निधीतून निर्गुंतवणुकीचे उद्दिष्ट पूर्ण करणे आहे.
- सरकार दरवर्षी आपल्या अर्थसंकल्पात निर्गुंतवणुकीद्वारे कमाईचे एक उद्दिष्ट ठरवते.
- भारत सरकारकडे कोल इंडिया लिमिटेड (CIL) मध्ये 63.13% हिस्सेदारी आहे.
कोल इंडिया लिमिटेड (Coal India Lt.)
- भारत सरकारच्या कोळसा मंत्रालयाच्या पूर्ण मालकीची एक प्रमुख ‘महारत्न’ क्षेत्रातील कंपनी आहे, ज्याचे मुख्यालय कोलकाता, पश्चिम बंगाल येथे आहे.
- ही जगातील सर्वात मोठी सरकारी मालकीची कोळसा उत्पादक कंपनी आहे आणि भारताच्या एकूण कोळसा उत्पादनात तिचा सुमारे 82% वाटा आहे.
निधन
3. शूटर रणधीर सिंह यांचे निधन
- 27 मे रोजी, आशियाई खेळांमध्ये भारताला शूटिंगमध्ये पहिले सुवर्णपदक मिळवून देणारे रणधीर सिंग यांचे निधन झाले. ते 79 वर्षांचे होते.
- रणधीर 1968 ते 1984 पर्यंत पाच वेळा ऑलिम्पियन होते.
- 1978 मध्ये रणधीर यांनी आशियाई खेळांमध्ये ट्रॅप शूटिंगमध्ये सुवर्णपदक जिंकले होते.
- 1979 मध्ये रणधीर यांना शूटिंगमधील उत्कृष्ट कामगिरीसाठी अर्जुन पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.
- रणधीर 1987 ते 2012 पर्यंत भारतीय ऑलिंपिक संघटनेचे (IOA) सरचिटणीस होते.
- रणधीर 1991 ते 2015 पर्यंत ऑलिंपिक कौन्सिल ऑफ एशिया (OCA) चे अध्यक्ष होते.
- 2004 मध्ये रणधीर यांना त्यांच्या सेवांसाठी पद्मश्रीने सन्मानित करण्यात आले.
- रणधीर 2024 मध्ये ऑलिम्पिक कौन्सिल ऑफ एशियाचे अध्यक्ष बनणारे पहिले भारतीय ठरले.
रणधीर 2001 ते 2014 पर्यंत आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीचे सदस्य होते.
4. अभिनेते रमाकांत दायमा यांचे निधन
- 26 मे रोजी टीव्ही आणि चित्रपट अभिनेते रमाकांत दायमा यांचे निधन झाले. ते 69 वर्षांचे होते.
- रमाकांत यांनी 2006 साली संजय दत्त अभिनित ‘तथास्तु’ या चित्रपटातून आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात केली होती.
- अभिनेता म्हणून रमाकांत दायमा यांना सर्वाधिक लोकप्रियता प्रतीक गांधी अभिनित ‘स्कॅम 1992’ या वेब सीरिजमधून मिळाली होती.
- चित्रपट आणि टीव्हीमधील दीर्घ प्रवास. रमाकांत दायमा यांनी आपल्या कारकिर्दीत अनेक अविस्मरणीय भूमिका साकारल्या.
- याशिवाय ते अक्षय कुमारच्या ‘राम सेतू’ चित्रपटात, सिद्धार्थ मल्होत्राच्या ‘ब्रदर्स’मध्येही दिसले होते.
रमाकांत दायमा यांनी शाहरुख खान अभिनीत सुपरहिट चित्रपट ‘चक दे इंडिया’ मध्ये काम केले होते.
क्रीडा
5. कॉमनवेल्थ गेम्स 2030 मध्ये ‘योगासन’ चा समावेश केला जाईल
- 27 मे रोजी केंद्रीय क्रीडा मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, 2030 च्या कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये ‘योगासन’चा समावेश केला जाईल.
- केंद्रीय मंत्री मनसुख मांडविया यांनी 2026 च्या वर्ल्ड योगासन चॅम्पियनशिपच्या उद्घाटनावेळी अहमदाबादमध्ये योगासनचा समावेश करण्याबद्दल सांगितले आहे.
- या चॅम्पियनशिप अनेक श्रेणींमध्ये खेळल्या जातील, ज्यामध्ये पारंपरिक योग, आर्टिस्टिक (कलात्मक) योग, परफॉर्मन्स योगा आणि टीम स्पर्धांचा समावेश आहे.
- यासोबतच भारत कबड्डी, खो-खो, मल्लखांब यांसारख्या काही इतर स्वदेशी खेळांचाही कॉमनवेल्थमध्ये समावेश करण्यावर विचार करत आहे.
- यासोबतच, पहिली वर्ल्ड योगासन चॅम्पियनशिप 4 ते 8 जून दरम्यान अहमदाबादमध्ये आयोजित केली जाईल, ज्यामध्ये 75 पेक्षा जास्त देश आणि 500 पेक्षा जास्त खेळाडू सहभागी होतील.
- ज्यात खेळाडू आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नियमांनुसार ज्युनियर, युवा आणि विशेष श्रेणींमध्ये भाग घेतील.
भारत कॉमनवेल्थ गेम्स 2030 चे यजमानपद भूषवेल.
6. आशियाई कुस्ती चॅम्पियनशिपमध्ये दोन भारतीयांनी सुवर्णपदके जिंकली
- 26 मे रोजी व्हिएतनाममध्ये सुरू असलेल्या आशियाई अंडर-23 कुस्ती चॅम्पियनशिपमध्ये दोन फ्रीस्टाइल कुस्तीपटू कुमार, मोहित आणि चंद्रमोहन यांनी सुवर्णपदके जिंकली.
- भारताने अनेक वेगवेगळ्या गटांमध्ये पदके जिंकून फ्रीस्टाइलमध्ये आतापर्यंत 6 पदके जिंकली आहेत.
- कुमार मोहितने 65 किलो वजनी गटात आणि चंद्रमोहनने 79 किलो वजनी गटात सुवर्णपदके जिंकली.
- मोहितने किर्गिस्तानच्या ओस्कोनबाई ए. अब्दिसमातोवला 12-4 ने हरवले आणि चंद्रमोहनने कझाकिस्तानच्या येरखान अबिलला हरवले.
- अंडर-23 आशियाई कुस्ती चॅम्पियनशिप 2026 व्हिएतनाममधील दा नांग (Da Nang) शहरात 23 मे 2026 पासून सुरू झाली आहे आणि 31 मे 2026 पर्यंत चालेल.
सोमवारी दीपकने 61 किलोग्राम गटात कांस्यपदक जिंकले होते.
संकीर्ण (MISCELLENEOUS)
7. भारतातील पहिल्या ‘हायड्रोजन फ्युएल सेल’ ट्रेनची यशस्वी चाचणी केली
- 27 मे रोजी रेल्वे बोर्डाने भारतातील पहिल्या हायड्रोजन फ्युएल सेल DEMU ट्रेनला मंजुरी दिली.
- हायड्रोजन फ्युएल सेल DEMU ट्रेन जींद-सोनीपत मार्गावर (हरियाणा) चालवली जाईल.
- याला पर्यावरणपूरक वाहतुकीच्या दिशेने एक मोठे पाऊल मानले जात आहे.
- रेल्वे मंत्रालयाने सुरक्षिततेच्या अटींसह या प्रकल्पाला मंजुरी दिली होती.
- हायड्रोजन ट्रेन्स पूर्णपणे प्रदूषणमुक्त असतात कारण त्या फक्त जलबाष्प सोडतात.
- हा प्रकल्प ‘नेट झिरो’ कार्बन उत्सर्जनाचे भारताचे उद्दिष्ट पूर्ण करण्यास मदत करेल.
- या तंत्रज्ञानामुळे डिझेलचा वापर कमी होईल आणि परकीय चलनाची बचत होईल.
- भारताचा या तंत्रज्ञानाचा अवलंब करणाऱ्या जगातील निवडक देशांमध्ये समावेश झाला आहे.
- ट्रेनची यशस्वी चाचणी झाली असून लवकरच तिचा व्यावसायिक वापर सुरू होईल.
- हायड्रोजन फ्युएल सेलचा उद्देश जीवाश्म इंधनावरील अवलंबित्व कमी करणे आणि हरित ऊर्जेला प्रोत्साहन देणे हा आहे.
- भारताचे 2030 पर्यंत रेल्वेला शून्य कार्बन बनवण्याचे उद्दिष्ट आहे. तिचा कमाल वेग 75 किलोमीटर प्रति तास असेल.
- भारतात हायड्रोजन ट्रेनचे व्यावसायिक संचालन सुरू झाल्यानंतर, भारताचा जर्मनी, स्वीडन, जपान आणि चीन यांसारख्या जगातील निवडक देशांमध्ये समावेश होईल.
उत्तर रेल्वेने हायड्रोजन सेल फ्युएलवर आधारित DPRS 1200 KW DEMU ची चाचणी देखील केली होती.
आजचा इतिहास
- 1414 मध्ये खिज्र खानने दिल्लीच्या सल्तनतवर कब्जा केला आणि सय्यद वंशाच्या शासनाची स्थापना केली.
- 1908 मध्ये गुप्तहेर कादंबरी जेम्स बॉन्डचे लेखक इयान फ्लेमिंग यांचा जन्म.
- 1989 मध्ये मारथाकवली डेव्हिड भारताची पहिली आणि जगातील दुसरी महिला ख्रिश्चन पाद्री बनली.
