16 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक

आजच्या प्रमुख चालू घडामोडी, ज्या सरकारी नोकऱ्यांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या आहेत-
राष्ट्रीय (NATIONAL)
1. पंतप्रधान मोदी आज सुरत आणि दमणचा दौरा करणार
- 5 जून रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी गुजरात आणि दमणमध्ये 21000 कोटी रुपयांच्या प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि भूमिपूजन करतील.
- पंतप्रधान सर्वप्रथम सुरतला पोहोचतील आणि 200 खाटांच्या ESIC रुग्णालयाचे उद्घाटन करतील.
- मोदी सुरतमध्येच 18,800 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीच्या प्रकल्पांचे भूमिपूजन करतील. यामध्ये रस्ते, वीज आणि औद्योगिक क्षेत्राशी संबंधित प्रकल्पांचा समावेश आहे.
- त्यानंतर पंतप्रधान मोदी दमणला जातील आणि सुमारे 2,970 कोटी रुपये खर्चाच्या विकास प्रकल्पांची सुरुवात करतील.
- हे प्रकल्प आरोग्यसेवा, नागरी विमान वाहतूक, पर्यटन पायाभूत सुविधा, कनेक्टिव्हिटी आणि सार्वजनिक कल्याण या क्षेत्रांशी संबंधित आहेत.

पंतप्रधान 1,340 कोटी रुपये खर्चून बांधण्यात येणाऱ्या नमो विमानतळाच्या नवीन टर्मिनलचे आणि नमो रुग्णालयाचेही उद्घाटन करतील.
2. पंतप्रधान मोदींनी व्हेनेझुएलाच्या राष्ट्राध्यक्ष डेल्सी रॉड्रिगेज यांची भेट घेतली
- 4 जून रोजी व्हेनेझुएलाच्या कार्यवाहक अध्यक्षा डेल्सी एलोइना रॉड्रिग्ज गोमेझ यांनी नवी दिल्लीत पंतप्रधान मोदींची भेट घेतली.
- या बैठकीत दोन्ही देशांच्या प्रमुखांनी भारत आणि व्हेनेझुएला यांच्यातील द्विपक्षीय संबंधांवर चर्चा केली आणि ऊर्जा सुरक्षा वाढवण्यावरही चर्चा केली.
- या बैठकीत व्यापार आणि गुंतवणुकीच्या नवीन संधींवर, फार्मास्युटिकल्स आणि आरोग्य सेवा क्षेत्रातील सहकार्य मजबूत करण्यावरही चर्चा झाली.
- परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनीही डेल्सी रॉड्रिग्ज यांची भेट घेतली.
- डेल्सी रॉड्रिग्ज भारताच्या पाच दिवसांच्या दौऱ्यावर 3 जून रोजी दिल्लीत पोहोचल्या आहेत.
- डेल्सीच्या या भेटीचा उद्देश भारत-व्हेनेझुएला संबंधांचे पुनरावलोकन करणे आणि दोन्ही देशांमधील व्यापार, गुंतवणूक आणि ऊर्जा यांसारख्या प्रमुख क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवणे हा आहे.
- मे 2026 पासून भारत दररोज सुमारे 427,000 बॅरल तेल व्हेनेझुएलामधून आयात करत आहे.
- सध्या व्हेनेझुएला भारतासाठी तेलाचा दुसरा सर्वात मोठा आयातदार बनला आहे.

व्हेनेझुएलाच्या राष्ट्राध्यक्ष डेल्सी यापूर्वी 2025 मध्ये ऊर्जा मंत्री म्हणून भारतात आल्या होत्या.
3. केंद्र सरकारने 4 राज्यांसोबत जलसंधारण सामंजस्य करार केला
- 3 जून रोजी केंद्र सरकारने ग्रामीण भारतात सुरक्षित पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता वाढवण्यासाठी चार राज्यांसोबत सामंजस्य करार (MoU) केला.
- याला जल जीवन मिशन 2.0 असे नाव देण्यात आले आहे.
- हा सामंजस्य करार अरुणाचल प्रदेश, झारखंड, तामिळनाडू, नागालँड आणि केंद्रशासित प्रदेश पुडुचेरी यांच्यासोबत करण्यात आला आहे.
- हा सामंजस्य करार केंद्रीय जलशक्ती मंत्री सी.आर. पाटील आणि संबंधित राज्यांचे मुख्यमंत्री तसेच केंद्राच्या पेयजल आणि स्वच्छता विभागाच्या (DDDS) वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत झाला.
- या सामंजस्य कराराचा उद्देश ग्रामीण भागांमध्ये पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता वाढवणे हा आहे.
- या सामंजस्य करारानुसार, ग्रामपंचायतीच्या हद्दीतील सर्व सेवा केंद्रे आणि सामुदायिक मॉडेल्सना याच्याशी जोडले जाईल.
आंतरराष्ट्रीय (INTERNATIONAL)
4. रशियाने भारताला S-400 हवाई संरक्षण प्रणाली सोपवली
- 3 जून रोजी रशियाने भारताला S-400 हवाई संरक्षण प्रणालीचा चौथा स्क्वाड्रन सुपूर्द केला.
- भारताने 2018 मध्ये पाच S-400 हवाई संरक्षण प्रणालींसाठी रशियासोबत 5.43 अब्ज डॉलरचा करार केला होता.
- तीन S-400 स्क्वाड्रन आधीच सेवेत समाविष्ट केले गेले आहेत आणि आता भारताला चौथा S-400 स्क्वाड्रन मिळाला आहे.
- S-400 ही लांब पल्ल्याची सर्वात आधुनिक हवाई संरक्षण प्रणाली आहे, जी 400 किमीच्या पल्ल्यात शत्रूचे जेट्स, विमाने आणि ड्रोनना लक्ष्य करू शकते.
- S-400 मध्ये असलेली कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली क्षेपणास्त्रे, लढाऊ विमाने, ड्रोन आणि क्रूझ क्षेपणास्त्रांचे सिग्नल देईल.
- S-400 ने ऑपरेशन सिंदूर दरम्यानही हवाई संरक्षणात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

भारताला शेवटचे S-400 स्क्वाड्रन 2027 मध्ये मिळू शकते.
निधन (DEATH)
5. माजी CBFC अध्यक्ष पहलाज निहलानी यांचे निधन
- 4 जून रोजी निर्माता आणि CBFC (सेंट्रल बोर्ड ऑफ फिल्म सर्टिफिकेशन) चे माजी अध्यक्ष पहलाज निहलानी यांचे निधन झाले. ते 76 वर्षांचे होते.
- 1982 मध्ये पहलाज निहलानी यांनी त्यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला निर्माता म्हणून पहिला चित्रपट ‘हथकडी’ बनवला होता.
- त्यानंतर 1985 मध्ये पहलाज यांचा दुसरा चित्रपट ‘आंधी-तूफान’ प्रदर्शित झाला, ज्याने त्यांना बॉलिवूडमध्ये निर्माता म्हणून ओळख मिळवून दिली.
- पहलाज निहलानी यांनी निर्माता म्हणून ‘हथकडी’ (1982), ‘शोला और शबनम’ (1992), ‘आंखें’ (1993), ‘अंदाज’ (1994), ‘तलाश’ (2003), आणि ‘रंगीला राजा’ (2019) यांसारखे चित्रपट बनवले.
- पहलाज निहलानी 2015 ते 2017 पर्यंत CBFC चे अध्यक्ष होते.
- त्यांच्या कार्यकाळात त्यांच्यावर चित्रपटांमधील हिंसक आणि इंटिमेट सीन्स अनावश्यकपणे लहान केल्याचा आरोपही लागला होता.
- जेम्स बॉन्ड मालिकेतील ‘स्पेक्टर’ चित्रपटातील किसिंग सीन लहान केल्याबद्दल सोशल मीडियावर त्यांची खूप टीका झाली होती.

निहलानी यांनी शाहिद कपूर अभिनीत ‘उडता पंजाब’ चित्रपटात कथितपणे 69 कट्स लावण्यास सांगितले होते, जे खूप चर्चेत राहिले होते.
6. इलस्ट्रेशन आर्टिस्ट मारजेन सत्रापी यांचे निधन
- 4 जून रोजी इराणी-फ्रेंच इलस्ट्रेशन आर्टिस्ट मारजेन सत्रापी यांचे निधन झाले. त्या 56 वर्षांच्या होत्या.
- मारजेन एक कार्टूनिस्ट, राजकीय कादंबरीकार आणि चित्रपट दिग्दर्शिका होत्या.
- त्यांची ‘पर्सेपोलिस’ ही कादंबरी जगातील सर्वात चर्चित ग्राफिक नॉव्हेल मानली जाते.
- या कादंबरीत 1979 च्या इस्लामिक क्रांतीदरम्यान आणि त्यानंतर इराणमधील त्यांच्या बालपणीचे अनुभव सांगितले आहेत.
- मारजेन यांनी अॅनिमेटेड चित्रपट, पर्सेपोलिसचे सह-दिग्दर्शनही केले.
- पर्सेपोलिसने कान्स फिल्म फेस्टिव्हल ज्युरी पुरस्कारही जिंकला होता आणि सर्वोत्कृष्ट अॅनिमेटेड फीचरसाठी अॅकॅडमी अवॉर्ड नामांकनही मिळाले.

मारजेनच्या ग्राफिक कादंबऱ्या शाळा आणि विद्यापीठांमध्ये शिकवल्या जातात.
आजचा इतिहास
- 1659 मध्ये मुघल शासक औरंगजेब अधिकृतपणे दिल्लीच्या गादीवर बसला.
- 1972 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी जागतिक पर्यावरण दिन साजरा करण्याची घोषणा केली आणि पहिला जागतिक पर्यावरण दिन 5 जून 1974 रोजी साजरा करण्यात आला.
- 1984 मध्ये पंजाबमधील अमृतसर येथील शिखांचे धर्मस्थळ सुवर्ण मंदिरात भारतीय सैन्याने ऑपरेशन ब्लू-स्टार राबवले.