Naga-Kuki conflict in Manipur; 25 killed in 5 months, Assam Rifles targeted in communal clash

मनिपूरमध्ये मे २०२३ पासून सुरू असलेल्या मैतेई-कुकी जातीय हिंसेच्या दरम्यान एक नवीन मोर्चा उघडला आहे. राज्यातील सुरू असलेली हिंसा आता नागा आणि कुकी समुदायांच्या दरम्यान रुपांतरित झाली आहे. उखरुल याचा हॉटस्पॉट बनला आहे. गेल्या फेब्रुवारीपासूनच्या संघर्षात आतापर्यंत कमीत कमी २५ लोकांचा मृत्यू झाला.

भारत-म्यानमार सीमा राखणाऱ्या आसाम रायफल्सच्या ताफ्यावर सोमवारी झालेला हल्लाही याच निकालाचा भाग असल्याचे सांगितले जात आहे. हल्ल्यात उत्तराखंडचे दोन जवान शहीद झाले होते.नागा ग्रामस्थांचा आरोप आहे की आसाम रायफल्स भारत-म्यानमारची ३९८ किमी लांबीची आंतरराष्ट्रीय सीमा सुरक्षित ठेवण्यात अपयशी ठरली.नागाच्या लोकांनी आसाम रायफल्सवर कुकी समुदायाबाबत मवाळ असल्याचा आरोप केला. म्यानमारच्या बाजूने हत्यारबंद गट ‘कुकी नॅशनल आर्मी’ नागा गावांवर हल्ले करत आहे.

३४ वर्षांपासून संघर्ष: काय आहे कुकी-नागांमध्ये वाद

१९९२-१९९८ चा नागा-कुकी जातीय संघर्ष जमिनीवरील वर्चस्व आणि उग्रवादी गटांच्या सक्तीच्या वसुलीवरून सुरू झाला होता. या संघर्षाचा सर्वात काळा दिवस १३ सप्टेंबर १९९३ हा होता. तेव्हा ‘जौपी हत्याकांड’ मध्ये संशयित नागा उग्रवाद्यांनी ११५ कुकी नागरिकांची निर्घृण हत्या केली होती. कुकी समुदाय आजही हा ‘ब्लॅक डे’ म्हणून पाळतो. सहा वर्षांत दोन्ही बाजूंचे १,००० वर लोक मारले गेले.