जम्मू-काश्मीरची राजधानी श्रीनगरच्या रस्त्यांवर एक जुनी आठवण पुन्हा ‘धावताना’ दिसू लागली आहे. आसपासच्या परिसरात काही लोकांनी उपजीविकेसाठी पुन्हा टांगा चालवायला सुरुवात केली आहे. असेच एक 70 वर्षांचे वृद्ध व्यक्ती गुलाम रसूल कुमार देखील 40 वर्षांनंतर पुन्हा श्रीनगरच्या जुन्या भागांतील रस्त्यांवर टांगा (घोडागाडी) चालवताना दिसत आहेत. गुलाम रसूल 1967 ते 1985 दरम्यान आपला उदरनिर्वाह चालवण्यासाठी टांगा चालवत होते. मात्र, 1985 नंतर आरोग्याच्या समस्यांमुळे त्यांना हे काम सोडावे लागले आणि नंतर त्यांनी मजुरीचे काम सुरू केले. पेट्रोल-डिझेलच्या संकटात त्यांनी अलीकडेच एक घोडा विकत घेतला आणि त्याला घोडागाडीत रूपांतरित केले. श्रीनगरच्या रस्त्यांवर टांगा दिमाखात धावत आहे. कुमार म्हणतात की, तो प्रदूषणमुक्त आहे, अपघाताची भीतीही नाही आणि घोड्याची देखभालही जास्त महाग नाही.’ टांग्यात एकाच वेळी 6 लोक बसू शकतात. विशेष म्हणजे, कुमार यांनी कोणताही दर निश्चित केलेला नाही. प्रवासी आपल्या इच्छेने 20 किंवा 30 रुपये जास्तच देतात. ते दररोज 700 ते 1000 रुपयांपर्यंत कमावतात. ’ रस्त्यावर टांगा धावताना पाहून शहरातील वृद्धांना आजही तो काळ आठवतो, जेव्हा टांगा केवळ प्रवासाचे साधन नसून प्रतिष्ठेची ओळख होता. मंत्री, मोठे अधिकारी आणि श्रीमंत लोक टांग्यातूनच प्रवास करत असत. 30 वर्षीय टांगा चालक मोहम्मद अशरफ यांच्या मते, तरुण पिढी याला एक अनोखा अनुभव म्हणून पाहते. ते यासोबत सेल्फी काढतात आणि व्हिडिओ बनवतात. टांग्याच्या प्रवासातून वारसा आणि संस्कृतीचे दर्शन सध्या आग्रा येथील ताजमहालच्या आसपास आणि कर्नाटकातील म्हैसूरच्या वारसा आणि संस्कृतीचे दर्शन घेण्यासाठी या शहराच्या काही भागांमध्ये टांगा प्रचलित आहे. राजस्थानमधील उदयपूरमध्ये पर्यटकांना तांग्यातून शहराची सफर घडवली जाते. तर, बिकानेरच्या जुन्या शहरी भागांमध्ये हवेल्या आणि ऐतिहासिक स्थळांची सफर तांग्यातून करवली जाते. चार दशकांपूर्वी सजवलेला टांगा मालकाचा रुबाब दाखवत असे 1985 पूर्वी शहरांमध्ये टांगा सामान्य आणि खास अशा दोघांचीही पसंती होती. सजवलेला टांगा आणि शक्तिशाली घोडा मालकाचा रुबाब दाखवत असे. तथापि, नियमही कडक होते. जास्त प्रवासी बसवल्यास किंवा घोड्याशी कठोर व्यवहार केल्यास पोलीस तात्काळ कारवाई करत असे. पण काळ बदलला. कार आणि ऑटो-रिक्षाचे वर्चस्व वाढले. अशा वेळी, इतर काही टांगा चालकांसोबतच, वृद्ध गुलाम रसूल यांचा टांगा जुन्या आठवणींना पुन्हा जिवंत करत आहे.
Source link
श्रीनगरच्या रस्त्यांवर पुन्हा धावतोय टांगा:वृद्धांना जुने दिवस आठवले, जेन-झी सेल्फी घेत आहेत आणि रील्स बनवत आहेत
