राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांच्या 72 वर्षांच्या इतिहासात प्रथमच पुरस्कार वितरण सोहळा दिल्लीबाहेर आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. यंदा 22 सप्टेंबर रोजी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या हस्ते गुजरातमधील केवडिया अर्थात एकतानगर येथे राष्ट्रीय चित
.
राज ठाकरे यांनी सोशल मीडिया पोस्टद्वारे केंद्र सरकारच्या या निर्णयावर जोरदार टीका केली. राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांची दिल्लीत असलेली 72 वर्षांची परंपरा अचानक का मोडण्यात आली, याचे कारण केंद्र सरकारने स्पष्ट करावे, अशी मागणी त्यांनी केली. पुरस्कार सोहळ्याचे ठिकाण बदलणे हा केवळ कार्यक्रमाच्या आयोजनाचा विषय नसून, देशाच्या राजधानीचे आणि मुंबईसह इतर महत्त्वाच्या शहरांचे महत्त्व कमी करण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा भाग असल्याचा आरोपही त्यांनी केला.
72 वर्षांची परंपरा प्रथमच दिल्लीबाहेर
राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांचा पहिला सोहळा 1954 मध्ये दिल्लीतील विज्ञान भवनात झाला होता. त्यानंतर सातत्याने हा सोहळा राजधानी दिल्लीत आयोजित करण्यात आला. यंदाचे पुरस्कार जुलैमध्ये जाहीर करण्यात आले असून, पुरस्कार प्रदान सोहळा मात्र प्रथमच दिल्लीबाहेर होणार आहे.
22 सप्टेंबर रोजी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या हस्ते गुजरातमधील केवडिया येथे हा सोहळा पार पडणार आहे. केवडियाचे नामकरण एकतानगर असे करण्यात आले आहे. याच ठिकाणी सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा ‘स्टॅच्यू ऑफ युनिटी’ उभारण्यात आला असून, या पुतळ्याची उंची 597 फूट आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 2018 मध्ये या पुतळ्याचे उद्घाटन केले होते. याच ठिकाणी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांचे आयोजन करण्याच्या निर्णयामुळे राज ठाकरे यांनी केंद्र सरकारच्या धोरणावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.
स्थळ बदलायचं होतं तर मुंबईत का नाही?
राज ठाकरे यांनी आपल्या पोस्टमध्ये पुरस्कार सोहळा दिल्लीबाहेर हलवण्याचा निर्णय मान्य केला तरी त्यासाठी गुजरातचीच निवड का करण्यात आली, असा सवाल उपस्थित केला. भारतीय चित्रपटसृष्टीचा पाया घालणाऱ्या दादासाहेब फाळके यांचा महाराष्ट्राशी संबंध आहे. मुंबई ही देशाची आर्थिक राजधानी तर आहेच, शिवाय भारतीय चित्रपटसृष्टीचे प्रमुख केंद्रही आहे. त्यामुळे राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांचा सोहळा दिल्लीबाहेर हलवायचा असेल, तर तो मुंबईत का आयोजित केला नाही, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला.
महाराष्ट्राबरोबरच तामिळनाडू, केरळ, आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा या दक्षिणेकडील राज्यांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर चित्रपट निर्मिती होते. दक्षिण भारतातील चित्रपटसृष्टीने तेथील सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रावरही मोठा प्रभाव टाकला आहे. त्यामुळे या राज्यांपैकी एखाद्या राज्याची निवड का करण्यात आली नाही, असा सवालही ठाकरे यांनी केला. “गुजरातच का?” हा प्रश्न उपस्थित करत त्यांनी पुरस्कार सोहळ्याच्या स्थलांतरामागील हेतू स्पष्ट करण्याची मागणी केली.
देशाच्या प्रगतीचा पाळणा गुजरातमध्ये हलला का?
राज ठाकरे यांनी आपल्या प्रतिक्रियेत केंद्रातील नरेंद्र मोदी आणि अमित शाह यांच्या गुजरातशी संबंधित राजकीय भूमिकेवरही निशाणा साधला. देशातील विविध मोठे कार्यक्रम आणि प्रकल्प गुजरातमध्ये नेण्याच्या निर्णयांचा दाखला देत त्यांनी केंद्र सरकारवर टीका केली.
कॉमनवेल्थ स्पर्धा गुजरातमध्ये नेण्याच्या चर्चेपासून 2023 च्या क्रिकेट विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यापर्यंत, परदेशी राष्ट्राध्यक्षांच्या दौऱ्यात गुजरातला प्राधान्य देण्यापासून मुंबईशी संबंधित गिफ्ट सिटीसारख्या प्रकल्पांच्या मुद्द्यापर्यंत ठाकरे यांनी अनेक उदाहरणे दिली. या सगळ्या निर्णयांमधून देशाच्या आजवरच्या प्रगतीचे केंद्र गुजरात असल्याचा आभास निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे का, असा सवाल त्यांनी केला. भारत आज ज्या स्थितीत उभा आहे, त्यामागे केवळ एका राज्याचे योगदान नसून देशातील प्रत्येक प्रांतातील अनेक पिढ्यांचे योगदान, त्याग आणि मेहनत आहे, असे ठाकरे यांनी नमूद केले.
पूर्वीच्या पंतप्रधानांनी आपल्या राज्याला मोठं करण्याचा अट्टहास केला नाही
राज ठाकरे यांनी यापूर्वी देशात अनेक पंतप्रधान झाले, मात्र त्यांनी आपल्या जन्मभूमी किंवा कर्मभूमी असलेल्या राज्याला देशातील प्रत्येक गोष्टीचे केंद्र बनवण्याचा प्रयत्न केला नाही, असा दावा केला. त्यांच्या मते, सध्याच्या काळात मात्र केंद्रातील सत्ताधाऱ्यांकडून गुजरातला सातत्याने विशेष महत्त्व दिले जात असल्याचे चित्र दिसत आहे. निवडणुका आल्या की इतर राज्यांमध्ये जाऊन त्या राज्याशी आपले जुने नाते असल्याचे सांगणे आणि त्यानंतर पुन्हा गुजरातला प्राधान्य देणे, अशी टीकाही त्यांनी केली.
सत्ताधीश कलासक्त नाहीत, निवडणुका जिंकण्याचीच कला
चित्रपट आणि कलेच्या क्षेत्राबाबतही राज ठाकरे यांनी केंद्र सरकारवर टीका केली. सध्याचे सत्ताधीश कलासक्त नसल्याचे आपल्याला माहीत आहे, असा टोला त्यांनी लगावला. त्यांच्या मते, निवडणुका कोणत्याही परिस्थितीत जिंकणे हीच सत्ताधाऱ्यांची एकमेव कला असून त्यासाठी विविध गोष्टींचा वापर केला जात आहे. चित्रपटसृष्टीशी संबंध असल्यास प्रचारकी स्वरूपाचे चित्रपट तयार करून घेणे आणि त्यांना पुरस्कार मिळवून देणे इतकाच असल्याचा आरोपही त्यांनी केला. मात्र, या आरोपांना कोणताही स्वतंत्र पुरावा त्यांनी पोस्टमध्ये दिलेला नाही. ही त्यांची राजकीय भूमिका आणि टीका असल्याचे स्पष्ट आहे.
कलाकारांनी आवाज उठवायला हवा
राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळा केवडियाला आयोजित करण्याचा मुद्दा केवळ गुजरात किंवा एखाद्या शहरापुरता मर्यादित नसल्याचे राज ठाकरे यांनी म्हटले आहे. देशाच्या राजधानीत या पुरस्कार सोहळ्याची 72 वर्षे जपलेली परंपरा का मोडली जात आहे, हा खरा प्रश्न असल्याचे त्यांनी म्हटले. या निर्णयाविरोधात देशातील कलाकारांनी आवाज उठवावा, असे आवाहनही त्यांनी केले. कलाकारांनी सत्ताधाऱ्यांच्या स्तुतीची गाणी गाण्याऐवजी अशा निर्णयांवर प्रश्न उपस्थित केले पाहिजेत, अशी भूमिका त्यांनी मांडली. अमेरिकेतील ऑस्कर पुरस्कार सोहळ्याचे उदाहरण देताना त्यांनी हा सोहळा लॉस एंजेलिसमध्ये आयोजित केला जातो, मात्र अमेरिकेतील राष्ट्राध्यक्षांनी तो आपल्या राज्यात हलवण्याचा प्रयत्न केला नाही, असा युक्तिवाद केला.
महाराष्ट्र आणि दक्षिणेने कणखर भूमिका घ्यावी
राज ठाकरे यांनी महाराष्ट्रासह दक्षिण भारतातील राज्यांनाही या निर्णयावर भूमिका घेण्याचे आवाहन केले. महाराष्ट्र आणि दक्षिणेकडील राज्यांनी कणखर भूमिका घेतली नाही, तर भविष्यात या प्रदेशाची ओळख आणि अस्मिता धोक्यात येऊ शकते, असा इशाराही त्यांनी दिला.
गुजराती समाजालाही त्यांनी आवाहन केले आहे. भाषिक नेत्यांची सत्ता असल्यामुळे मिळणाऱ्या राजकीय समाधानाच्या आहारी जाऊ नका, असे त्यांनी म्हटले. सत्तेचे समीकरण बदलल्यानंतर त्याचे परिणाम वेगळे असू शकतात आणि देशातील इतर राज्यांतील नागरिक व नेते आपल्या राज्यांवर किंवा तेथील व्यावसायिकांवर झालेल्या अन्यायाचा हिशेब ठेवतील, असा इशाराही त्यांनी दिला.
यंदाच्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये कोण आघाडीवर?
यंदाच्या पुरस्कारांमध्ये ‘आर्टिकल 370’ या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा पुरस्कार जाहीर झाला आहे. या चित्रपटातील प्रमुख भूमिकेसाठी यामी गौतम हिला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला आहे. मल्याळम अभिनेते मामुटी आणि कार्तिक आर्यन यांना अनुक्रमे ‘भ्रमयुगम’ आणि ‘चंदू चॅम्पियन’मधील अभिनयासाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा पुरस्कार संयुक्तपणे जाहीर झाला आहे. अभिनेता आणि दिग्दर्शक रणदीप हुडा याला ‘स्वातंत्र्यवीर सावरकर’ या विनायक दामोदर सावरकर यांच्या जीवनावर आधारित चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट पदार्पण दिग्दर्शकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.
तेलुगू विज्ञान-कथा चित्रपट ‘कल्की 2898 एडी’ला सर्वांगीण मनोरंजन करणाऱ्या सर्वोत्कृष्ट लोकप्रिय चित्रपटाचा पुरस्कार मिळाला आहे. तर धनुष अभिनीत आणि अरुण मथेस्वरन दिग्दर्शित तमिळ चित्रपट ‘कॅप्टन मिलर’ला राष्ट्रीय, सामाजिक आणि पर्यावरणीय मूल्यांना प्रोत्साहन देणारा सर्वोत्कृष्ट चित्रपट म्हणून गौरवण्यात आले आहे.
पुरस्कार सोहळ्याच्या स्थलांतरावर आता वादाची शक्यता
राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांचा सोहळा प्रथमच दिल्लीबाहेर होत असल्याने हा निर्णय आधीपासूनच चर्चेत आला आहे. मात्र, राज ठाकरे यांच्या तीव्र प्रतिक्रियेमुळे या निर्णयाला आता महाराष्ट्राच्या राजकारणाचा रंगही चढण्याची शक्यता आहे. केंद्र सरकारने केवडियाची निवड नेमकी कोणत्या कारणासाठी केली, पुरस्कार सोहळा दिल्लीबाहेर नेण्यामागील प्रशासकीय किंवा अन्य भूमिका काय आहे आणि भविष्यात राष्ट्रीय पुरस्कारांचे आयोजन वेगवेगळ्या शहरांमध्ये केले जाणार आहे का, हे प्रश्न आता महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
दरम्यान, राज ठाकरे यांनी या मुद्द्यावर आपण आवाज उठवत राहणार असल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे 22 सप्टेंबरला केवडियात होणारा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळा हा केवळ पुरस्कार वितरणाचा कार्यक्रम न राहता, त्याच्या आयोजनस्थळावरूनही देशभरात राजकीय आणि सांस्कृतिक चर्चा रंगण्याची शक्यता आहे.
———
हेही वाचा…
राज ठाकरेंना दहीहंडीपेक्षा मटण हंडी महत्त्वाची: अमित ठाकरेंनी चर्चेला यावे, रांचो कोण अन् चतूर कोण महाराष्ट्रच ठरवेल- नवनाथ बन
अमित ठाकरे यांच्यात हिंमत असेल तर कुठल्याही विषयावर मी चर्चा करायला तयार आहे, मग त्यावेळी रांचो कोण, चतुर्लिंगम कोण ते महाराष्ट्र ठरवेल. ज्या अमित ठाकरेंना 4 लोकांमध्ये उभे राहत भाषण करता येत नाही, ते भाषण विसरतात त्या पक्षाने भाजपला चॅलेज करू नये, गजानन काळेंनी अमित ठाकरेंना चर्चेला आणावं, असे भाजप प्रवक्ते नवनाथ बन यांनी म्हटले आहे. भाजपचा सर्वसामान्य कार्यकर्ता सुद्धा अमित ठाकरेंशी चर्चा करायला तयार आहे. येथे वाचा संपूर्ण बातमी
