Chardham Yatra Deaths Rise; Kedarnath Most Fatalities

चारधाम यात्रेत भाविकांची संख्या सातत्याने विक्रम करत आहे. 19 एप्रिल रोजी सुरू झालेल्या या यात्रेत 13 मे पर्यंत 12 लाख 64 हजार 217 भाविकांनी चारही धामांचे दर्शन घेतले आहे. पण दुसरीकडे, यात्रेदरम्यान मृत्यूचा आकडाही सातत्याने वाढत आहे.

राज्य आपत्कालीन परिचालन केंद्र (SEOC) ने 14 मे रोजी सकाळी 10 वाजता जारी केलेल्या अहवालानुसार, आतापर्यंत चारधाम यात्रेत 40 भाविकांचा मृत्यू झाला आहे. सर्वाधिक 22 मृत्यू केदारनाथ धाममध्ये नोंदवले गेले आहेत. तर बद्रीनाथमध्ये 7, यमुनोत्रीमध्ये 6 आणि गंगोत्रीमध्ये 5 भाविकांचा जीव गेला आहे.

सरकार सातत्याने चांगल्या आरोग्य सुविधा आणि वैद्यकीय तयारीचा दावा करत आहे, परंतु वाढत्या मृत्यूच्या आकडेवारीमुळे यात्रा मार्गावरील आरोग्य आव्हाने आणि उच्च उंचीशी संबंधित समस्यांची गंभीरता देखील दिसून येत आहे. आरोग्य विभागाचे म्हणणे आहे की, बहुतेक मृत्यू हृदयविकाराचा झटका, उच्च उंचीवरील आजार (High Altitude Sickness), उच्च रक्तदाब (Hypertension) आणि इतर आरोग्यविषयक कारणांमुळे झाले आहेत.

20 दिवसांपूर्वी केदारनाथमध्ये गुजरातच्या भाविकाचा मृत्यू हृदयविकाराच्या झटक्याने झाला होता.

मृत्यूमागे उंच प्रदेशातील आजार, हृदयविकाराचा झटका आणि जुने आजार

आरोग्य विभागाच्या मते, चारधाम यात्रेत आतापर्यंत झालेले बहुतेक मृत्यू प्रकृती बिघडल्यामुळे, हृदयविकाराचा झटका आणि उंच प्रदेशातील आजार (High Altitude Sickness) यांसारख्या समस्यांमुळे झाले आहेत.

यात्रा मार्ग उंच प्रदेशातून जातो, जिथे ऑक्सिजनची पातळी कमी असल्यामुळे आणि सततच्या चढाईमुळे वृद्ध आणि आधीच आजारी असलेल्या यात्रेकरूंची प्रकृती बिघडल्याची प्रकरणे समोर येत आहेत.

यात्रेपूर्वी सल्लागार सूचना (अ‍ॅडवाइजरी) जारी करण्यात आली होती

चारधाम यात्रा सुरू होण्यापूर्वी सरकारने अनेक आढावा बैठका घेतल्या होत्या. सर्व विभागांना यात्रा सुरू होण्यापूर्वी तयारी पूर्ण करण्याचे निर्देश देण्यात आले होते. सरकारचा दावा आहे की, यात्रा मार्गावर आरोग्य सेवा, डॉक्टर आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांची पुरेशी व्यवस्था करण्यात आली आहे.

प्रवाशांसाठी सल्लागार सूचना (अ‍ॅडव्हायझरी) देखील जारी करण्यात आली होती, ज्यात वृद्ध, उच्च रक्तदाब, मधुमेह आणि हृदयविकाराने ग्रस्त असलेल्या लोकांना आरोग्य तपासणी करून घेण्याचा सल्ला देण्यात आला होता. आरोग्यमंत्र्यांनीही प्रवाशांना सावधगिरी बाळगण्याचे आणि शरीरात त्रास जाणवल्यास त्वरित थांबण्याचे आवाहन केले आहे.

आरोग्यमंत्री म्हणाले- अति उत्साह महागात पडत आहे

राज्याचे आरोग्यमंत्री डॉ. सुबोध उनियाल म्हणाले की, अनेक प्रवासी शरीराच्या संकेतांकडे दुर्लक्ष करून वेगाने यात्रा पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करतात. यामुळे हृदयविकाराचा झटका आणि उच्च उंचीवरील (हाय अल्टिट्यूड) समस्या वाढते.

47 रुग्णालये आणि 400 डॉक्टर तैनात

आरोग्यमंत्र्यांच्या म्हणण्यानुसार, यात्रा मार्गावर 47 रुग्णालये उभारण्यात आली आहेत. याशिवाय, सुमारे 2820 आरोग्य कर्मचारी आणि 400 डॉक्टरांना वेगवेगळ्या थांब्यांवर तैनात करण्यात आले आहे.

त्यांनी सांगितले की, पहिल्यांदाच दून मेडिकल कॉलेज आणि श्रीनगर मेडिकल कॉलेजमध्ये 180 डॉक्टरांना विशेष प्रशिक्षण देण्यात आले आहे. त्यांना उच्च उंचीवरील आजार (High Altitude Sickness), उच्च रक्तदाब (Hypertension) आणि मधुमेह (Sugar) रुग्णांवर उपचार करण्याचे प्रशिक्षण देण्यात आले आहे. बद्रीनाथ आणि केदारनाथमध्ये रुग्णालये सुरू करण्याच्या दिशेनेही काम सुरू आहे.

ट्रॉमा सेंटर उभारण्याची तयारी

सरकार आता प्रवासाच्या मार्गावर समर्पित ट्रॉमा सेंटर उभारण्याच्या तयारीत गुंतली आहे. दून मेडिकल कॉलेज आणि श्रीनगर मेडिकल कॉलेजमध्ये ट्रॉमा सेंटर विकसित केले जात आहेत.

याव्यतिरिक्त, कौडियाळासह प्रवासाच्या मार्गावरील इतर संवेदनशील ठिकाणीही ट्रॉमा सेंटर उभारण्याची योजना आहे, जेणेकरून अपघात किंवा आरोग्यविषयक आपत्कालीन परिस्थितीत “गोल्डन अवर” (सुवर्ण तास) च्या आत उपचार मिळू शकेल आणि जीव वाचवता येईल.