अजय बंगा म्हणाले- गरिबी मिटवायची असेल तर नोकऱ्या द्याव्या लागतील:निखिल कामथ यांच्यासोबत वर्ल्ड बँकेच्या अध्यक्षांची चर्चा, तरुणांसाठी DQ ला यशाचा मंत्र सांगितले

वर्ल्ड बँकेचे अध्यक्ष अजय बंगा म्हणाले की, विकसनशील देशांमधील गरिबी दूर करायची असेल तर नोकऱ्या द्याव्या लागतील. त्यांनी पीपल बाय डब्ल्यूटीएफवर ब्रोकरेज फर्म झिरोधाचे सीईओ निखिल कामथ यांच्याशी संवाद साधताना जागतिक अर्थव्यवस्था, भारताची प्रगती आणि तरुणाईच्या भवितव्यावर सविस्तर चर्चा केली. या संवादाचे संपादित अंश वाचा… प्रश्न: गरिबी संपवण्याचा सर्वात सोपा मार्ग कोणता आहे? उत्तर: फक्त लोकांना नोकऱ्या द्या. पण खरी गोष्ट पैशाची नाही, तर आशेची आहे. जेव्हा लोकांकडे काम असते, मग ते न्हावी असोत, शेतकरी असोत, व्यावसायिक असोत, तेव्हा त्यांच्याकडे फक्त कमाई नसते, तर एक आशा असते. आशा, उत्साह ही अशी आर्थिक इंजिने आहेत जी मूलभूत आकडेवारीइतकीच महत्त्वाची आहेत. जर लोक भविष्याबद्दल निश्चिंत असतील, तर ते पैसे खर्च करतील, गुंतवणूक करतील आणि जोखीम घेतील. पण जर नोकरी किंवा बचतीबद्दल भीती असेल, तर ते हात आखडते घेतील. ज्या दिवशी न्यूयॉर्कचे शेअर मार्केट चांगले प्रदर्शन करते, त्याच दिवशी रेस्टॉरंट्समध्ये वाइनची विक्री वाढते. खरं तर, खरेदी फक्त गरजेसाठी नसते, तर ती मनःस्थितीशी संबंधित असते. माझे मत आहे की श्रीमंतांकडून घेऊन गरिबांना देण्याऐवजी आपण ‘नदीची पाण्याची पातळी’ वाढवली पाहिजे जेणेकरून सर्व बोटी वर येऊ शकतील. सरकारचे काम योग्य नियम आणि पायाभूत सुविधा निर्माण करणे आहे, तर नोकऱ्या निर्माण करणे हे खाजगी क्षेत्राचे, विशेषतः लहान आणि मध्यम उद्योगांचे काम आहे. नोकरीमुळे फक्त पैसेच मिळत नाहीत, तर व्यक्तीमध्ये आत्मविश्वास आणि आशा देखील जागृत होते. प्रश्न: तुम्ही भारताची सध्याची आर्थिक स्थिती आणि भविष्य कसे पाहता? उत्तर: मी भारताच्या भविष्याबद्दल खूप आशावादी आहे. गेल्या 20-25 वर्षांत भारताची पायाभूत सुविधा – मग ते रस्ते असोत, बंदरे असोत किंवा वीज-पाणी असो – पूर्णपणे बदलली आहे. जेव्हा लोकांकडे मूलभूत सुविधा असतात आणि ते भविष्याबद्दल सकारात्मक असतात, तेव्हा उपभोग वाढतो. भारत सध्या त्याच टप्प्यात आहे जिथे मध्यमवर्गाचा आवाका वाढत आहे. समृद्धीसाठी पायाभूत सुविधा, आरोग्य आणि शिक्षण हेच सर्वात मजबूत आधारस्तंभ आहेत आणि भारत योग्य दिशेने वाटचाल करत आहे. भारताचा ग्राहक क्षेत्र त्याच्या जीडीपीपेक्षाही वेगाने वाढत आहे. तरुण बचत कमी आणि खर्च जास्त करत आहेत. मोठ्या प्रमाणावर पायाभूत सुविधा तयार होत आहेत. रस्ते, विमानतळ, बंदरे आणि ऊर्जा प्रणाली. देशाचा आलेख वर जात आहे, पण याची कोणतीही हमी नाही. हे यावर अवलंबून आहे की सरकारे सातत्याने अशा पायाभूत सुविधा, प्रशासन आणि कुशल लोक तयार करत राहतील का, ज्यामुळे खाजगी क्षेत्रात नोकऱ्या निर्माण होतील. प्रश्न: भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी पर्यटन क्षेत्राची काय भूमिका असू शकते? उत्तर: भारताकडे डोंगर, समुद्रकिनारे, उत्कृष्ट खाद्यपदार्थ आणि समृद्ध संस्कृती आहे. तरीही, येथे वर्षभरात 2 कोटी (20 दशलक्ष) पेक्षा कमी पर्यटक येतात. ही भारताच्या खऱ्या क्षमतेच्या तुलनेत खूप कमी संख्या आहे. जर आपण पर्यटनावर योग्य लक्ष केंद्रित केले, तर ते अर्थव्यवस्थेसाठी गेम-चेंजर ठरू शकते. प्रश्न: तुम्ही यशासाठी IQ आणि EQ सोबत DQ बद्दल बोलला आहात, हे ‘DQ’ काय आहे? उत्तर: पूर्वी लोक फक्त बुद्धिमत्ता (IQ) पाहत होते, नंतर टीम वर्क आणि भावना (EQ) समजून घेण्याचा काळ आला. पण आजच्या काळात ‘DQ’ म्हणजे Decency Quotient (शालीनतेची पातळी) सर्वात महत्त्वाचे आहे. याचा अर्थ तुम्ही किती शालीन आणि प्रामाणिक व्यक्ती आहात. लोकांना तुमच्यासोबत काम करायचे आहे का? तुम्ही इतरांना पुढे जाण्याची योग्य संधी देता का? साधेपणा आणि इतरांबद्दल आदर हीच आजची सर्वात मोठी नेतृत्व कौशल्य आहे. प्रश्न: नोकरीबद्दल तुमच्याकडे कोणती आकडेवारी आहे? उत्तर: हे एक गंभीर आव्हान आहे. पुढील 15 वर्षांत उदयोन्मुख बाजारपेठांमध्ये सुमारे 120 कोटी तरुण कामाच्या वयाचे (18 वर्षे) होतील. पण, सध्याच्या परिस्थितीनुसार आपण फक्त 40 कोटी नोकऱ्याच निर्माण करू शकू. हा 80 कोटी नोकऱ्यांचा जो फरक आहे, तो जगात अस्थिरता आणि हिंसाचाराचे कारण बनू शकतो. म्हणूनच वर्ल्ड बँकेचे संपूर्ण लक्ष आता ‘आशा आणि संधी’ निर्माण करण्यावर आहे. प्रश्न: भारताचे सरासरी वय 28 वर्षे आहे, तरीही भांडवल जुन्या पिढीच्या हातात का? उत्तर: संस्थांचे काम, मग ती जागतिक बँक असो किंवा कोणताही स्टार्टअप इनक्यूबेटर, ज्यांच्याकडे साधने नाहीत अशा लोकांसाठी संधींचा धोका कमी करणे हे आहे. महिलांकडे व्यवसाय सुरू करण्यासाठी मालमत्ता नाही, तरुणांकडे नेटवर्क नाही आणि पैसेही नाहीत. लहान-मध्यम उद्योगांकडे मोठ्या कंपन्यांसारखी विमा हमी नसते. म्हणून, जर तुम्हाला नोकऱ्या निर्माण करायच्या असतील, तर तुम्हाला त्यांच्यासाठी सक्रियपणे अनुकूल परिस्थिती निर्माण करावी लागेल. प्रश्न: असमानता कधीपर्यंत वाढत राहील? उत्तर: जोपर्यंत मजुरी आणि किमतींमधील वाढ, मालमत्तेच्या किमतींमधील वाढीशी जुळणार नाही, तोपर्यंत असमानता वाढतच राहील. जागतिक बँक श्रीमंतांकडून पैसे काढून गरिबी दूर करत नाही, तर ती प्रत्येकाची पातळी इतकी उंचावत आहे की प्रत्येकजण पुढे जाऊ शकेल. प्रश्न: जागतिक बँक कशी काम करते? उत्तर: वर्ल्ड बँक फक्त पैसे देणारी बँक नाही, तर एक ‘नॉलेज बँक’ आहे, ज्याच्याकडे 80 वर्षांचा अनुभव आहे. याचे पाच मुख्य अंग आहेत. IBRD मध्यम उत्पन्न असलेल्या देशांना कर्ज देते, तर IDA सर्वात गरीब देशांना अनुदान देते. IFC खाजगी क्षेत्रात गुंतवणूक वाढवते आणि MIGA राजकीय जोखमींचा विमा उतरवते. आम्ही दरवर्षी सुमारे 120 अब्ज डॉलर (सुमारे 11 लाख कोटी रुपये) बाजारात गुंतवतो. आमच्या ‘ट्रिपल-A’ रेटिंगमुळे आम्ही बाजारातून स्वस्त पैसे मिळवू शकतो. प्रश्न: तंत्रज्ञान गरिबी कमी करण्यात किती प्रभावी आहे? उत्तर: वर्ल्ड बँक 2030 पर्यंत 30 कोटी आफ्रिकन लोकांपर्यंत वीज पोहोचवण्याचे उद्दिष्ट घेऊन वाटचाल करत आहे. गावांमध्ये असे दवाखाने तयार करत आहेत जिथे एक नर्स एआयच्या मदतीने अशा रोगांची तपासणी करू शकेल, जे यापूर्वी फक्त एखादा मोठा डॉक्टरच करू शकत होता. बँक कमी शिकलेल्या शेतकऱ्यांच्या हातात असे तंत्रज्ञान देत आहे, ज्यामुळे ते पिकांचे रोग ओळखू शकतील आणि फक्त 25 रुपयांमध्ये योग्य कीटकनाशक खरेदी करू शकतील. प्रश्न: कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स) आगमनामुळे नोकऱ्यांवर धोका निर्माण होत आहे का? उत्तर: विकसित देशांमध्ये ‘बिग एआय’ (Big AI) सेवा क्षेत्र आणि कोडिंगसाठी आव्हान ठरू शकते, परंतु भारतासारख्या देशांसाठी ‘स्मॉल एआय’ (Small AI) वरदान ठरेल. असे एआय जे फोनवर इंटरनेटशिवाय शेतकऱ्याला कीटकनाशकाची माहिती देऊ शकेल किंवा डॉक्टरांना रोग ओळखण्यास मदत करेल, तेच खरा बदल घडवून आणेल. जर आपण तरुणांना योग्य कौशल्ये दिली, तर तंत्रज्ञान ओझे नाही, तर प्रगतीचा मार्ग बनेल. प्रश्न: भारतीय वंशाचे सीईओ जगातील मोठ्या कंपन्यांचे नेतृत्व करत आहेत, याचे रहस्य काय आहे? उत्तर: याची तीन मुख्य कारणे आहेत. प्रश्न: युवकांसाठी तुमचा विशेष सल्ला काय आहे? उत्तर: नेहमी लवचिक आणि जुळवून घेणारे रहा. कधीही ‘आर्मचेअर क्रिटिक’ बनू नका, म्हणजे बाहेर बसून फक्त टीका करू नका, तर मैदानात उतरून बदलाचा भाग बना. आणि सर्वात महत्त्वाची गोष्ट – नेहमी आशावादी रहा.



Source link