बांकीपूरमध्ये भाजप 422 पैकी 400 बूथवर पराभूत:मंत्री रामकृपाल-रविशंकर आपले बूथ वाचवू शकले नाहीत; नितीन नवीन यांचे बालपण जिथे गेले, तिथेही हरले

पाटणा येथील बांकीपूर विधानसभा जागेवर झालेली पोटनिवडणूक जन सुराजचे प्रशांत किशोर यांनी 19,323 मतांनी जिंकली. राजदचे यादव-मुस्लिम समीकरणही तुटले. पीके यांना प्रत्येक वर्गातील लोकांनी मतदान केले. ज्या जन सुराजला 9 महिन्यांपूर्वी 7717 मते मिळाली होती, त्याची मते आठ पटीने वाढली. भाजपचा कमकुवत उमेदवार आणि विजयाबद्दलचा अति आत्मविश्वास महागात पडला. पक्षाला बांकीपूरमधील 422 पैकी 400 मतदान केंद्रांवर पराभव पत्करावा लागला. रविशंकर प्रसाद, रामकृपाल, सीपी ठाकूर यांच्यासह अनेक मोठ्या नेत्यांच्या मतदान केंद्रांवर पक्ष मागे पडला. भाजपच्या राष्ट्रीय अध्यक्षांचे बालपण बांकीपूर विधानसभा मतदारसंघातील पीरमुहानी परिसरात गेले, तिथेही पीके यांनी आघाडी घेतली. बांकीपूरमधील धक्कादायक निकालांमागे काय कारणे आहेत, वाचा अहवाल.. आधी जाणून घ्या, मतांचे गणित, भाजपने किती गमावले, पीके यांनी किती मिळवले नोव्हेंबर 2025 मध्ये बिहार विधानसभा निवडणुकीदरम्यान बांकीपूरमध्ये 41.39% मतदान झाले होते. मतदारांची एकूण संख्या 3,79,402 होती, 1,56,647 लोकांनी मतदान केले. पोटनिवडणुकीसाठी 30 जुलै रोजी मतदान झाले. 34.30% मतदान झाले. 1,30,313 लोकांनी मतदान केले. याचा अर्थ 2025 च्या तुलनेत 26,334 मते कमी पडली. भाजपची 53,472 मते घटली 2025 मध्ये नितीन नवीन यांना 98,299 मते मिळाली. त्यांनी 51,936 मतांच्या फरकाने निवडणूक जिंकली. हे एकूण पडलेल्या मतांच्या 33.07% होते. 2026 च्या पोटनिवडणुकीत भाजपचे नीरज सिन्हा यांना 44827 मते (34.4%) मिळाली. 9 महिन्यांत भाजपची 53,472 मते घटली. नितीन नवीन यांनी ज्या मताधिक्याने निवडणूक जिंकली, नीरज यांना तेवढी मतेही मिळाली नाहीत. जन सुराज: 9 महिन्यांत 56,434 मते वाढली 2025 च्या निवडणुकीत जन सुराजच्या उमेदवार वंदना कुमारी यांना 7717 मते (4.96%) मिळाली. त्यांची अनामत रक्कम जप्त झाली. 2026 च्या पोटनिवडणुकीत जन सुराजच्या प्रशांत किशोर यांना 64,151 (49.23) मते मिळाली. 56,434 मते वाढली. राजद: रेखा गुप्ता यांची अनामत रक्कम जप्त 2025 च्या विधानसभा निवडणुकीत राजदच्या उमेदवार रेखा गुप्ता दुसऱ्या क्रमांकावर होत्या. त्यांना 46,363 मते (29.83%) मिळाली होती. 2026 मध्ये रेखा गुप्ता यांना 14,273 मते (10.95%) मिळाली. त्यांची अनामत रक्कम जप्त झाली. राजदची 32,090 मते घटली. भाजपची मतटक्केवारी का घसरली? बांकीपूर पूर्णपणे शहरी विधानसभा मतदारसंघ आहे. येथील लोकसंख्येत कायस्थ 15 टक्के, भूमिहार, ब्राह्मण आणि राजपूत 20 ते 22 टक्के आहेत. वैश्य समाजाची लोकसंख्या सुमारे 12 टक्के आहे. हे वर्ग परंपरेनुसार भाजपचे मुख्य मतदार मानले जातात. बांकीपूरच्या एकूण लोकसंख्येत त्यांचा वाटा सुमारे 50% आहे. यामुळेच भाजपने सलग तीन दशके ही जागा जिंकली. यावेळी भाजपचे मुख्य मतदार विखुरले. याची मुख्य कारणे आहेत. 1 उमेदवार बदलणे: भाजपने आधी अभिषेक कुमार सिन्हा बंटी यांना तिकीट दिले. कुटुंबीयांचा चारा घोटाळ्याशी संबंध असल्यामुळे आणि इतर कारणे समोर आल्यावर अभिषेककडून उमेदवारी मागे घेतली आणि नीरज सिन्हा यांना तिकीट दिले. यामुळे जनतेला चुकीचा संदेश गेला. 2 स्थानिक संघटनेची नाराजी: राजकीय वर्तुळात चर्चा आहे की, बांकीपूरमधील भाजपचा पराभव हा पक्षाच्या दिल्ली आणि पटना येथील अंतर्गत गटबाजीचा परिणाम आहे. सूत्रांनुसार, बिहार भाजपचे नेते नितीन नवीन यांच्या एकतर्फी उमेदवारांच्या निवडीमुळे नाराज होते. येथून ज्या लोकांची नावे उमेदवार म्हणून पाठवली होती, त्यांना डावलून उमेदवारी देण्यात आली. 3 भाजपचे मतदार सक्रिय दिसले नाहीत: बांकीपूरमध्ये 34.30% मतदान झाले. बांकीपूरमध्ये संघटना मजबूत आहे, पण पोटनिवडणुकीत जुने कार्यकर्ते सक्रिय दिसले नाहीत. भाजप नेते म्हणत राहिले की बांकीपूरमध्ये विजय निश्चित आहे. मतदारांनाही हाच संदेश गेला की विजय निश्चित आहे. त्यामुळे अनेक लोक मतदान केंद्रांवर पोहोचले नाहीत. मतदानाची टक्केवारी 2025 च्या तुलनेत 7% कमी राहिली. 5 नितीन नवीन फॅक्टर कामी आला नाही: बांकीपूर पोटनिवडणुकीत नितीन नवीन फॅक्टर कामी आला नाही. ते स्वतः उमेदवार नव्हते. त्यामुळे त्यांचे मतपेढी पूर्ण ताकदीने हस्तांतरित झाले नाही.
आता सोशल मीडियावर प्रश्न विचारला जात आहे- जेव्हा राष्ट्रीय अध्यक्ष आपली जागा जिंकू शकले नाहीत, तर ते 2027 मध्ये पक्षाला UP, पंजाब, उत्तराखंडमध्ये कसे जिंकवून देतील. जेन-झेड: लाठीचार्जचा बदला ‘शाळेच्या दप्तरावर’ बटन दाबून घेतला 3.79 लाख मतदार असलेल्या बांकीपूर विधानसभा मतदारसंघात 53,419 म्हणजे 14% मतदार 29 वर्षांपेक्षा कमी वयाचे आहेत. याचा अर्थ ते जेन-झेड मतदार आहेत. भाजपच्या पराभवात जेन-झेडच्या विरोधाचा मोठा वाटा मानला जात आहे. UGC चे नवीन नियम, भरत तिवारी एन्काउंटर, नाराज सवर्णांनी भाजपपासून अंतर ठेवले जानेवारीमध्ये आलेल्या UGC इक्विटी रेग्युलेशन्समुळे सवर्ण समाज नाराज होता. जहानाबाद NEET विद्यार्थी बलात्कार-हत्या प्रकरण आणि भरत तिवारी एन्काउंटरने ही नाराजी आणखी वाढवली. प्रशांत किशोर यांनी ‘कुत्रा-मांजर’ या कथित विधानाचा फायदा घेतला निवडणूक प्रचारादरम्यान प्रशांत किशोर म्हणाले, ‘भाजपचे नेते म्हणतात की बांकीपूर हा आमचा असा परिसर आहे, जिथे कुत्रा-मांजरालाही उभे केले तरी लोक आम्हाला जिंकवून देतील.’ यामुळे लोकांचा संताप वाढला. प्रशांत किशोर यांच्या विजयाची 5 सर्वात मोठी कारणे 1- भाजपविरोधी आणि राजदविरोधी दोन्ही मते एकाच ठिकाणी आली प्रशांत किशोर यांनी भाजपविरोधी आणि राजदविरोधी मतदारांना आपल्याकडे आकर्षित केले. शिक्षण, रोजगार, स्थलांतर, रस्ते, गटार आणि स्वच्छता यांसारखे मूलभूत मुद्दे उपस्थित केले. यादवांना आणि मुस्लिमांना वाटले की तेजस्वी यादव योग्य प्रकारे निवडणूक लढवत नाहीत. ते दोन दिवसांच्या रोड शोसाठी बाहेर पडले, बाकीचा बहुतेक वेळ परदेशात राहिले. यादवांनी आणि मुस्लिमांनी भाजपला हरवण्यासाठी आरजेडीऐवजी जन सुराजवर विश्वास ठेवला. 2. जनरेशन Z मतदारांना नवीन पर्याय मिळाला बांकीपूरमध्ये 18 ते 29 वयोगटातील 53,419 आणि 30 ते 39 वयोगटातील 96,895 मतदार आहेत. तरुणांना प्रशांत किशोर यांची बदलाची घोषणा आवडली. पीकेने कॅफे, कोचिंग हब, जिम आणि पार्कमध्ये प्रचार केला. तरुण आणि पीके यांच्यातील संवाद आणि पॉडकास्टच्या रील्स व्हॉट्सअॅप-इन्स्टावर टाकल्या. ही रणनीती यशस्वी ठरली. 3. स्थानिक मुद्द्यांवर सतत लक्ष केंद्रित प्रशांत किशोर यांची टीम गल्लोगल्ली फिरत राहिली आणि स्वच्छता, रस्ते आणि पाणी साचण्याची स्थिती कशी आहे हे दाखवत राहिली. पीके स्वतःही याला नितीन नवीन यांचे अपयश सांगत राहिले, तर हे काम महानगरपालिकेच्या अखत्यारीत येते. प्रशांत किशोर आणि त्यांच्या टीमने पारंपरिक जातीय घोषणांऐवजी ड्रेनेज/पाणी साचण्याची समस्या, वाहतूक व्यवस्थापन आणि पायाभूत सुविधा, उच्च शिक्षण आणि तरुणांच्या स्थलांतरासारखे मुद्दे उपस्थित केले. 4. तिरंगी लढत भाजप विरुद्ध पीके अशी बनवली निवडणूक प्रचारादरम्यान पीके यांनी तेजस्वी यादव यांच्यावर हल्ला केला नाही. त्यांच्या निशाण्यावर मुख्यमंत्री सम्राट चौधरी होते. बांकीपूरच्या पोटनिवडणुकीला सम्राट सरकारसाठी जनमत संग्रह असल्याचे सांगितले. याचा परिणाम असा झाला की, राजद समर्थक मतदारांनी भाजपला हरवण्यासाठी जन सुराजचे बटण दाबले. दुसरीकडे, भाजप सरकारवर नाराज असलेल्या लोकांनी राजदऐवजी जन सुराजला नवीन पर्याय म्हणून निवडले. RJD चा मुख्य मतदारसंघ का नाराज राहिला? 1- कमकुवत संघटना: राजदला आजपर्यंत बांकीपूरमध्ये विजय मिळाला नाही. राजधानीत असूनही, येथे पक्षाची संघटना कमकुवत आहे. याची भरपाई करण्यासाठी तेजस्वी इतर विधानसभा मतदारसंघांतील नेते आणि कार्यकर्त्यांना कामाला लावू शकले असते, पण त्यांनी तसे केले नाही. 2- उमेदवाराची निवड: 2025 ची निवडणूक रेखा गुप्ता 51,936 मतांच्या फरकाने हरल्या होत्या. त्यांना 46,363 मते मिळाली होती. पोटनिवडणुकीत राजदने त्यांना पुन्हा तिकीट दिले. रेखा वैश्य समाजातून येतात. वैश्य हे भाजप समर्थक मानले जातात. 3- 2 दिवसांच्या रोड शोने काही साध्य झाले नाही: बांकीपूरमध्ये पोटनिवडणूक होणार होती. बिहार विधानसभेचे पावसाळी अधिवेशन सुरू होते, पण राजद नेते तेजस्वी यादव सुट्टीसाठी परदेशात गेले. ते पावसाळी अधिवेशनातून पूर्णपणे गैरहजर राहिले. बांकीपूरमध्येही शेवटचे दोन दिवस त्यांनी प्रचार केला. जे मतदारांना राजदकडे आकर्षित करू शकले नाही. 4- ‘विजयी पर्यायाच्या’ शोधात: पीकेने एका महिन्यात 150 चहावर चर्चा आणि 50 जनसभा घेतल्या. यामुळे संपूर्ण निवडणूक भाजप विरुद्ध प्रशांत किशोर अशी झाली. लोक विजयी पर्यायाच्या शोधात पीकेकडे गेले. बांकीपूर पोटनिवडणुकीचे संदेश काय आहेत? भाजपसाठी: पारंपरिक समीकरणावर आधारित विजयाचा अतिआत्मविश्वास घातक ठरू शकतो. उमेदवाराची निवड अधिक चांगली करावी लागेल. राजदसाठी: मुस्लिम-यादव युती तुटत आहे. सीमांचलमध्ये मुसलमान AIMIM कडे जात आहेत, तर बांकीपूरसारख्या शहरी भागात जन सुराजकडे वळले आहेत. जन सुराजसाठी: बांकीपूर भविष्यातील राजकारणासाठी लॉन्चिंग पॅड असू शकते. जनता नवीन पर्यायाला संधी देण्यासाठी तयार आहे. बिहारच्या राजकारणासाठी: जातीय ध्रुवीकरणामुळे निवडणूक जिंकणे निश्चित नाही. विरोधी पक्षाला एक नवीन चेहरा मिळाला आहे. नवीन राजकीय युती होऊ शकतात. काँग्रेससह इतर विरोधी पक्षांची पीकेसोबतची जवळीक वाढू शकते. आता जाणून घ्या, जाणकार काय म्हणतात ज्येष्ठ पत्रकार कुमार प्रबोध म्हणतात, ‘बांकीपूरमध्ये जे घडले ते सत्ताविरोधी लाट नव्हती. हा पूर्णपणे भाजपच्या अहंकाराचा पराभव आहे. ‘भाजपचे लोक तेजस्वीची भीती दाखवत होते. बांकीपूरमध्ये जन सुराजच्या रूपात लोकांना तिसरा पर्याय मिळाला. ज्येष्ठ पत्रकार कुमार प्रबोध म्हणाले, ‘दिल्लीतील जंतरमंतरवर झालेले आंदोलन आणि पटना येथील विद्यार्थी आंदोलनाने दाखवून दिले आहे की, जनरेशन Z आता महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. बांकीपूर पोटनिवडणुकीतही तरुणांनी आपली ताकद दाखवली आहे.’ ज्येष्ठ पत्रकार इंद्र भूषण म्हणतात, ‘जर प्रशांत किशोर याच प्रकारे जनतेसाठी संघर्ष करत राहिले आणि भाजप-राजदच्या आरोपांनी विचलित झाले नाहीत, तर येत्या काळात ते बिहारमध्ये तिसऱ्या राजकारणाचे सूत्रधार ठरू शकतात. त्यांना ‘वन मॅन आर्मी’च्या विचारातून बाहेर पडावे लागेल. एक मजबूत, प्रामाणिक आणि पारदर्शक स्थायी संघ तयार करावा लागेल.’



Source link