आपल्या शब्दांच्या अद्भुत गुंफणीने मराठी साहित्याचा अमूल्य ठेवा समृद्ध करणाऱ्या ज्येष्ठ व प्रतिभासंपन्न कवयित्री, संवेदनशील लेखिका, गीतकार आणि अनुवादक शांता शेळके आज आपल्यात नसल्या, तरी त्यांच्या आठवणींची साक्ष देणाऱ्या काही गोष्टी आजही आहेत. यापैकीच एक अत्यंत महत्त्वाची वास्तू म्हणजे, जिथे त्यांचे बालपण गेले आणि त्यांच्या मनावर साहित्याचे व शब्दांचे संस्कार झाले, तो त्यांचा पारंपरिक वाडा होय. मात्र, दुर्दैवाने सतत कोसळणाऱ्या मुसळधार पावसामुळे शांताबाईंच्या बालपणाचा आणि अनेक आठवणींचा साक्षीदार असलेल्या या ऐतिहासिक वाड्याचा काही भाग नुकताच कोसळला आहे. पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील मंचर येथे असलेला आणि ज्येष्ठ कवयित्री शांता शेळके यांच्या स्मृतींशी निगडित असलेल्या ऐतिहासिक वाड्याला मुसळधार पावसाचा मोठा फटका बसला आहे. गेल्या काही दिवसांपासून परिसरात सुरू असलेल्या संततधार पावसामुळे शुक्रवारी या ऐतिहासिक वाड्याचा काही भाग अचानक कोसळला. सुदैवाने या दुर्घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाली नसली तरी, या घटनेमुळे एका ऐतिहासिक वास्तूचे मोठे नुकसान झाले आहे. साहित्यप्रेमींकडून हळहळ शांताबाईंचा हा वाडा केवळ एक इमारत नसून, तो आजही त्यांच्या अनेक साहित्यिक आठवणी आणि सांस्कृतिक वारसा जपून उभा आहे. त्यामुळे वाड्याचा काही भाग कोसळल्याने स्थानिक नागरिक आणि साहित्यप्रेमींकडून मोठी हळहळ व्यक्त केली जात आहे. हा प्रकार म्हणजे मराठी साहित्याच्या एका समृद्ध सांस्कृतिक ठेव्यालाच तडा गेल्याची भावना व्यक्त होत असून, वारसा जतनाच्या दृष्टिकोनातून ही घटना अत्यंत चिंताजनक मानली जात आहे. ऐतिहासिक वास्तूचे तातडीने जतन करण्याची स्थानिकांची मागणी स्थानिकांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मंचर येथील या ऐतिहासिक वाड्याची अवस्था गेल्या काही वर्षांपासून अत्यंत जीर्ण झाली होती. यासंदर्भात मंचर नगरपंचायतीने वेळोवेळी दुरुस्ती आणि सुरक्षिततेच्या उपाययोजनांबाबत सूचना देऊनही वास्तूचे प्रभावी संवर्धन होऊ शकले नाही. परिणामी, दुरुस्तीअभावी आणि मुसळधार पावसाच्या तडाख्यामुळे अखेर या वाड्याचा काही भाग कोसळला. या दुर्दैवी घटनेनंतर मंचरमधील ग्रामस्थ आणि साहित्यप्रेमींनी तीव्र चिंता व्यक्त केली असून, मराठी साहित्यविश्वाला असंख्य अजरामर कविता आणि गीते देणाऱ्या या महान कवयित्रीच्या स्मृतींशी जोडलेली ही वास्तू तातडीने जतन करण्याची मागणी आता जोर धरू लागली आहे. हा वाडा म्हणजे केवळ जुन्या बांधकामाचा नमुना नसून, तो मराठी साहित्याच्या सुवर्ण इतिहासाचा एक जिवंत साक्षीदार असल्याची भावना स्थानिकांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे या वास्तूचे तातडीने संवर्धन, दुरुस्ती आणि संरक्षण करण्यासाठी प्रशासनाने युद्धपातळीवर पावले उचलावीत, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. शांताबाईंच्या अमूल्य स्मृतींना जपणाऱ्या या ऐतिहासिक वास्तूचे भवितव्य आता पूर्णपणे प्रशासनाच्या निर्णयावर अवलंबून असून, आपला हा अनमोल सांस्कृतिक वारसा वाचवण्यासाठी शासन दरबारी नेमक्या कोणत्या उपाययोजना केल्या जातात, याकडे आता संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष लागून राहिले आहे. मराठी साहित्यातील बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व म्हणजे शांता शेळके शांता जनार्दन शेळके या मराठी साहित्यातील एक अत्यंत संवेदनशील आणि लोकप्रिय लेखिका म्हणून सुपरिचित आहेत. त्यांचा जन्म 12 ऑक्टोबर 1922 रोजी पुणे जिल्ह्यातील मंचर येथे झाला. एक ज्येष्ठ कवयित्री, उत्कृष्ट गीतकार, अनुवादक आणि पत्रकार अशा विविध भूमिकांमधून त्यांनी साहित्याची प्रदीर्घ सेवा केली. कविता, कथा, कादंबरी, ललित लेख, बालसाहित्य आणि अनुवाद यांसारख्या साहित्याच्या विविध प्रकारांमध्ये त्यांनी दिलेले महत्त्वपूर्ण योगदान मराठी साहित्यविश्वाला खऱ्या अर्थाने समृद्ध करणारे ठरले आहे. अजरामर गीतलेखन आणि सांगीतिक विश्वातील अमूल्य योगदान मराठी चित्रपटसृष्टी आणि भावगीतांच्या विश्वातही शांताबाईंचे योगदान अतुलनीय आहे. त्यांनी रचलेली ‘ही वाट दूर जाते’, ‘रेशमाच्या रेघांनी’, ‘जाईन विचारत रानफुला’, ‘काटा रुते कुणाला’ आणि ‘तोच चंद्रमा नभात’ यांसारखी अनेक अजरामर गीते आजही रसिक श्रोत्यांच्या ओठांवर रुंजी घालतात. त्यांच्या या भावपूर्ण शब्दांना सुधीर फडके, हृदयनाथ मंगेशकर आणि श्रीनिवास खळे यांसारख्या दिग्गज संगीतकारांनी संगीताची जोड दिली, तर लता मंगेशकर, आशा भोसले, अरुण दाते आणि सुरेश वाडकर यांच्यासारख्या महान गायकांनी त्यांना आपल्या सुरांनी स्वरबद्ध केले. त्यांच्या या अमूल्य साहित्य आणि कलासेवेची दखल घेत त्यांना अनेक प्रतिष्ठित पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले आहे.
Source link
मराठी साहित्याच्या सांस्कृतिक वारशाला तडा!:ज्येष्ठ कवयित्री शांता शेळके यांच्या ऐतिहासिक वाड्याचा काही भाग कोसळला
