देशात महिलांची आर्थिक भूमिका केवळ कुटुंबापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. एसबीआयच्या संशोधन अहवालातून समोर आले आहे की, महिला कुटुंबप्रमुख असलेल्या कुटुंबांमध्ये रोजगाराची गुणवत्ता वेगाने सुधारत आहे. जेव्हा घरात महिलेचे वर्चस्व असते, तेव्हा कुटुंबाची असुरक्षित रोजंदारीवरील अवलंबित्व कमी होऊन सन्मानजनक नियमित वेतन असलेल्या नोकऱ्यांकडे वाढते. अशा महिलांमध्ये नियमित रोजगाराची शक्यता 4.4% ने वाढली आहे, तर रोजंदारीवरील अवलंबित्व 4.2% ने घटले आहे. हे सूचित करते की महिला संरक्षित रोजगाराकडे वाटचाल करत आहेत. देशभरातील 2.70 लाख कुटुंबे आणि 11.48 लाखांहून अधिक लोकांच्या आकडेवारीवर आधारित सर्वेक्षण शहर – सुरक्षित नोकऱ्यांकडे मोठी झेप शहरी भागांमध्ये ज्या घरांमध्ये महिला कुटुंबप्रमुख आहेत, तिथे नियमित वेतन असलेल्या नोकऱ्यांची शक्यता 10 टक्क्यांपर्यंत वाढली आहे. ही आकडेवारी धक्कादायक आहे कारण ती दर्शवते की महिला अनिश्चित लहान-सहान व्यवसायांऐवजी स्थिरता आणि सामाजिक सुरक्षा असलेल्या कॉर्पोरेट किंवा संस्थात्मक कामांना प्राधान्य देत आहेत. ग्रामीण भारत – रोजंदारी मजुरीमध्ये 5% पर्यंत घट झाली महिलांच्या नेतृत्वाखालील ग्रामीण घरांमध्ये रोजंदारीत सहभागी होण्याची शक्यता 5% ने कमी झाली. त्याऐवजी, कुटुंबे आता स्वतःच्या लहान उद्योगांकडे किंवा नियमित कामाकडे वळत आहेत, जे त्यांची वाढती सौदेबाजीची शक्ती दर्शवते. महिला शिक्षित झाल्यास वेगाने प्रगती अभ्यासात शिक्षण हे देखील महिलांच्या रोजगारातील बदलाचे एक मोठे कारण असल्याचे म्हटले आहे. अशिक्षित महिलांमध्ये रोजंदारीची शक्यता सर्वाधिक आहे, परंतु शिक्षण वाढल्याने ती वेगाने कमी होते. उच्च माध्यमिक आणि त्याहून अधिक शिक्षण घेतलेल्या महिलांमध्ये नियमित वेतन असलेल्या नोकरीची शक्यता सर्वाधिक आढळली. श्रम सहभागिता विक्रमी 40 टक्क्यांवर पोहोचली देशात महिला कामगार सहभागिता दर 40% पर्यंत पोहोचला आहे. ग्रामीण महिलांचा कामगार सहभागिता दर 45.9% आणि शहरांमध्ये केवळ 27.7% आहे. अहवालानुसार, सरकारी प्रशिक्षण घेणाऱ्या महिलांमध्ये स्वयंरोजगाराची शक्यता वाढली आहे. प्रशिक्षण आणि रोजगार योजनांचा विस्तार केल्यास महिलांना चांगला रोजगार मिळू शकतो. येथे मात केली – परिवहन क्षेत्रात महिलांच्या नोकऱ्या पुरुषांपेक्षा जास्त अहवालात सर्वात मनोरंजक बदल परिवहन क्षेत्रात दिसला. येथे नियमित वेतन असलेल्या नोकऱ्यांमध्ये महिलांचा सहभाग पुरुषांपेक्षा जास्त आढळला. दीर्घकाळापासून पुरुषप्रधान मानल्या जाणाऱ्या या क्षेत्रात महिलांची वाढती उपस्थिती नवीन रोजगार प्रवृत्तीचे संकेत मानली जात आहे. दुसरीकडे, खाणकाम आणि औद्योगिक क्षेत्रांमध्ये महिलांचा नियमित नोकरीतील सहभाग अजूनही खूप कमी आहे.
Source link
रोजगाराचे चित्र बदलले:आर्थिक निर्णयांमधील महिलांचा सहभाग वाढला; महिला कुटुंबप्रमुख असलेल्या घरांमध्ये मजुरी कमी झाली, पक्क्या नोकऱ्या वाढल्या
