रात्रीचे साधारण साडेअकरा वाजले आहेत. मिझोरमची राजधानी आयझॉलमध्ये पारा घसरत आहे आणि रस्ते जवळजवळ निर्मनुष्य आहेत. पण, या शांततेत साधे कपडे घातलेले काही तरुण हातात टॉर्च आणि लाकडी काठ्या घेऊन दिसले. विचारल्यावर कळले की हे पोलीस नसून, ‘यंग मिझो असोसिएशन’ (YMA) चे स्वयंसेवक आहेत, जे राज्यात पसरत असलेल्या म्यानमारच्या ‘आईस’ नावाच्या सिंथेटिक ड्रग्जपासून पुढच्या पिढीला वाचवण्यासाठी पहारा देत आहेत. मिझोरम सध्या त्याच्या इतिहासातील सर्वात भीषण अंमली पदार्थ संकटाशी झुंजत आहे. म्यानमारच्या ५०० किमी लांब खुल्या सीमेतून येणाऱ्या धोकादायक सिंथेटिक ड्रग्जने राज्याच्या सामाजिक रचनेला विस्कळीत केले आहे. गेल्या वर्षी या ड्रग्जने ११८ तर या वर्षी आतापर्यंत २१ बळी घेतले आहेत. म्यानमार सीमेला लागून असलेला चंफाई जिल्हा हा याचा मुख्य कॉरिडॉर आहे. गेल्या ३ वर्षांत येथून सुमारे ४ हजार किलो ड्रग्ज जप्त करण्यात आले. भास्करने सुमारे २०० किमी फिरून या नेटवर्कला जवळून पाहिले. चॅट ग्रुपचा स्क्रीन शॉट दाखवल्यास लगेच ड्रग्ज मिळते आश्चर्याची बाब म्हणजे संपूर्ण व्यवसाय डिजिटल पद्धतीने सुरू आहे. ड्रग्ज सप्लायर व्हॉट्सॲप, टेलिग्राम, फेसबुकसारख्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर गुप्त ग्रुप्स तयार करून नेटवर्क चालवत आहेत. फक्त चॅट ग्रुपचा स्क्रीन शॉट दाखवून सहज ड्रग्ज मिळते. भास्करने जेव्हा वायएमएच्या सदस्यांकडून काही स्क्रीन शॉट मागितले, तेव्हा त्यांनी सुरक्षेच्या दृष्टीने ते देण्यास नकार दिला. मिझोरम उत्पादन शुल्क आणि अंमली पदार्थ विभागाचे संयुक्त आयुक्त पीटर जोहमिंगथांगा यांनी सांगितले की, स्थानिक नेटवर्कमध्ये ‘आईस’ आणि ‘कँडी’ यांसारख्या कोडवर्ड्सने ड्रग्ज विकले जात आहे. दीड महिन्यात आयझॉलमध्येच २३९ रुग्ण आढळले गेल्या काही महिन्यांपासून अंमली पदार्थांची होम डिलिव्हरीही होत आहे. आयझॉलमधील सामाजिक कार्यकर्त्या एलिन लालावनिपुई यांनी आम्हाला सिंथेटिक अंमली पदार्थांचे बळी ठरलेल्या रुग्णांकडे नेले. त्यांनी सांगितले की, मी यावर्षी १० एप्रिल ते २८ मे दरम्यान केवळ आयझॉलमध्ये २३९ रुग्ण नोंदवले आहेत. इतक्या कमी वेळात इतके रुग्ण आढळणे परिस्थितीची भीषणता दर्शवते. यापैकी बहुतेक लोक आधी दारू आणि गांजाचे सेवन करत होते, पण आता ते धोकादायक अंमली पदार्थांचे सेवन करत आहेत. मी सध्या सीमेवर वसलेल्या चंफाई जिल्ह्यात आहे. वायएमएच्या केंद्रीय समितीचे सरचिटणीस प्रा. मालसॉमलियाना देखील सोबत आहेत. मालसॉमलियाना यांनी आम्हाला सीमेवरील ते भागही दाखवले, जिथून म्यानमारमधून ड्रग्ज मिझोरममध्ये येतात. त्यांनी सांगितले की, इथे सीमेपलीकडे म्यानमारचा रिहखावदार परिसर आहे, जिथे दोन्ही बाजूंच्या लोकांचे कौटुंबिक संबंध आहेत. याच ये-जा करण्याच्या आड रात्रीच्या अंधारात छोटे वाहक (पेडलर्स) घनदाट जंगल आणि डोंगराळ पायवाटांमधून ड्रग्जचा साठा भारतात आणतात. इथून ड्रग्ज देशाच्या इतर भागांमध्ये तसेच बांगलादेश आणि अरब देशांपर्यंत जात आहेत. सुमारे 5 लाख स्वयंसेवक ‘ऑपरेशन जेरिको’ चालवत आहेत सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे मिझोरमचे लोक या सिंथेटिक ड्रग्जविरुद्ध स्वतःच लढत आहेत. प्रो. मालसॉमलियाना यांनी सांगितले की, जेव्हा सरकारी यंत्रणा हतबल दिसू लागली, तेव्हा मिझो समाजाची शतकानुशतके जुनी परंपरा “Tlawmngaihna” (निस्वार्थ सेवेची भावना) जागृत झाली. चर्च, स्थानिक समुदाय आणि ५ लाख स्वयंसेवकांचा समावेश असलेल्या YMA या संघटनेने स्वतःच सूत्रे हाती घेतली. आम्ही सप्टेंबर २०२५ मध्ये पोलीस आणि नारकोटिक्स विभागासोबत मिळून ‘ऑपरेशन जेरिको’ सुरू केले. चंफाईमधील १३ संवेदनशील गावांमध्ये आमचे स्वयंसेवक तैनात आहेत. आमचे गुप्तचर नेटवर्क माहिती देताच, आम्ही पोलिसांसोबत मिळून छापे टाकतो. आमचे काम पीडितांना वाचवणे आणि त्यांना रिहॅब (व्यसनमुक्ती केंद्र) पर्यंत पोहोचवणे हे आहे. आता मणिपूर मार्गाचा वापर करत आहेत म्यानमारचे तस्कर वायएमएचे केंद्रीय अध्यक्ष आर. लालंघेता यांनी सांगितले की, ऑपरेशन जेरिकोचा परिणाम दिसू लागल्यावर तस्करांनी ड्रग्ज आणण्यासाठी पारंपरिक मार्ग बंद केले. आता अंमली पदार्थ तस्कर मणिपूर मार्गाचा वापर करत आहेत. आधी म्यानमारमधून मणिपूरमध्ये प्रवेश होतो आणि तिथून ड्रग्ज मिझोराम आणि इतर राज्यांपर्यंत पोहोचवले जात आहे.
Source link
व्यसनाचे केंद्र बनत आहे ईशान्येकडील राज्य मिझोरम:म्यानमारमधून नशेचे थेट घरपोच वितरण, 3 वर्षांत सुमारे 4000 किलो ड्रग्ज जप्त
