33 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
अमेरिका आणि इराण शांतता करारावर सहमत
- 15 जून रोजी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिका-इराण युद्ध संपवून शांतता करार करण्याची घोषणा केली.
- या करारानंतर अमेरिका आणि इराण यांच्यातील 28 फेब्रुवारीपासून (गेल्या 107 दिवसांपासून) सुरू असलेले युद्ध संपेल.
- राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या बंदरांवर लावलेली अमेरिकेची नौदल नाकेबंदी हटवण्याचीही घोषणा केली आहे.
- या करारानंतर होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) देखील पुन्हा उघडली जाईल.
- अहवालानुसार, या शांतता करारावर 19 जून रोजी स्वित्झर्लंड (जिनिव्हा) येथे अधिकृतपणे स्वाक्षऱ्या केल्या जातील.
- या शांतता कराराच्या अंतिम मसुद्यावर पुढील 60 दिवसांपर्यंत चर्चेची फेरीही सुरू राहील.
- 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी इराणच्या लष्करी आणि अणु ठिकाणांवर अमेरिका आणि इस्रायलच्या संयुक्त लष्करी हल्ल्यांनंतरपासून अमेरिका आणि इराण यांच्यात हा संघर्ष दीर्घकाळापासून सुरू आहे.
2. जगातील पहिल्या कमर्शियल ब्रेन चिप NEO ला मंजुरी मिळाली
- 15 जून रोजी चीनने जगातील ‘NEO’ या ब्रेन चिपला मंजुरी दिली. ही पहिली चिप आहे, जी व्यावसायिक वापरासाठी वापरली जाऊ शकते.
- NEO ही जगातील पहिली व्यावसायिक (commercially approved) ब्रेन-कॉम्प्युटर इंटरफेस (BCI) चिप आहे.
- NEO बीजिंगमधील सिंघुआ विद्यापीठ आणि शांघायस्थित न्यूराकल टेक्नॉलॉजीने संयुक्तपणे विकसित केली आहे.
- NEO चिपची पहिली आवृत्ती प्रामुख्याने अशा रुग्णांना मदत करण्यासाठी तयार केली गेली आहे, जे मणक्याच्या दुखापतीमुळे (स्पाइनल कॉर्ड इंजरी) आणि अर्धांगवायूने (पॅरालिसिस) त्रस्त आहेत.
- NEO उपकरण अशा रुग्णांना त्यांच्या मज्जासंस्थेच्या काही भागांवर पुन्हा नियंत्रण मिळविण्यात मदत करेल.
- ही चिप लोकांच्या मेंदूतील संकेतांचे वाचन करून त्यांना डिजिटल कमांडमध्ये रूपांतरित करेल.
- NEO हे नाण्याच्या आकाराचे इम्प्लांट आहे. यात 8 इलेक्ट्रोड असतात, जे मेंदूच्या वर असलेल्या संरक्षक पडद्यावर (ड्यूरा मेटर) लावले जातात.
- या कमांड्सच्या मदतीने रुग्ण रोबोटिक ग्लोव्ह किंवा इतर सहायक उपकरणे नियंत्रित करू शकतात.
- तज्ञांच्या मते, NEO इम्प्लांट करताना रक्तस्त्राव आणि पेशींचे नुकसान होण्याचा धोका कमी आहे, म्हणून याला मंजुरी मिळाली आहे.
- हे तंत्रज्ञान पक्षाघाताव्यतिरिक्त पार्किन्सन्स, अपस्मार (एपिलेप्सी), स्ट्रोक आणि डिप्रेशन यांसारख्या मेंदू आणि मज्जातंतू (नर्व्ह) संबंधित आजारांनी ग्रस्त असलेल्या लाखो लोकांच्या जीवनात सुधारणा करू शकते.
- ऑक्टोबर 2023 पासून आतापर्यंत NEO चिपच्या 36 पेक्षा जास्त चाचण्या केल्या गेल्या आहेत.
- एलॉन मस्कच्या कंपनीनेही ‘न्यूरालिंक’ ब्रेन चिप बनवली आहे, पण त्याला अजूनपर्यंत मंजुरी मिळालेली नाही.
ब्रेन-कॉम्प्युटर इंटरफेस
- ब्रेन-कॉम्प्युटर इंटरफेस हे एक असे तंत्रज्ञान आहे, जे मानवी मेंदू आणि बाह्य उपकरणे (जसे की कॉम्प्युटर, रोबोटिक आर्म किंवा व्हीलचेअर) यांच्यात थेट संवाद साधते.
- सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जेव्हा आपण काही विचार करतो, तेव्हा मेंदूत इलेक्ट्रिकल सिग्नल्स (विद्युत संकेत) तयार होतात.
- BCI उपकरण हे सिग्नल्स वाचून डिजिटल कमांडमध्ये रूपांतरित करते.
- या सिग्नल्सच्या मदतीने रुग्ण हात-पाय न हलवता, फक्त विचार करून कॉम्प्युटर किंवा मशीन ऑपरेट करू शकतो.
3. भारत आणि स्लोव्हाकिया यांच्यात MoU
- 15 जून रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी स्लोव्हाकियाचे अध्यक्ष पीटर पेलेग्रिनी आणि पंतप्रधान रॉबर्ट फिको यांच्यासोबत द्विपक्षीय चर्चा केली.
- दोन्ही देशांनी व्यापार, गुंतवणूक, संरक्षण, नवोपक्रम, रेल्वे यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्यावर चर्चा केली.
- दोन्ही देशांनी संरक्षण भागीदारीसाठी लेटर ऑफ इंटेंटवर स्वाक्षरी केली.
- दोन्ही देशांनी कामगार स्थलांतर आणि डिजिटल तंत्रज्ञानासाठीही करार केला.
- या सामंजस्य करारांतर्गत, पंतप्रधान मोदींनी स्लोव्हाकियामधील एका विद्यापीठात इंडिया चेअर ऑन आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) स्थापन करण्याची घोषणा केली.
- इंडिया चेअर ऑन आर्टिफिशियल इंटेलिजन्समुळे शिक्षण आणि तंत्रज्ञानात दोन्ही देश एकत्र येऊन सहकार्य वाढवतील.
- स्लोव्हाकियाने भारत-युरोपियन संघ मुक्त व्यापार कराराला (India-EU FTA) देखील मंजुरी दिली.
- पंतप्रधान मोदींना स्लोव्हाकियाच्या सर्वोच्च नागरिक सन्मान ‘द ऑर्डर ऑफ द व्हाईट डबल क्रॉस (फर्स्ट क्लास)’ ने सन्मानित करण्यात आले आहे.
- 1993 मध्ये स्लोव्हाकिया स्वतंत्र राष्ट्र बनल्यानंतर पंतप्रधान मोदी स्लोव्हाकियाला भेट देणारे पहिले व्यक्ती आहेत.
ही कोणत्याही भारतीय पंतप्रधानांची स्लोव्हाकियाची पहिली अधिकृत भेट होती.
क्रीडा (SPORTS)
4. आर्चरी वर्ल्ड कप स्टेज-3 मध्ये भारताने 2 सुवर्णपदके जिंकली
- 14 जून रोजी तुर्कस्तानमध्ये भारताचे तिरंदाज धीरज बोम्मादेवरा आणि 17 वर्षीय कुमकुम मोहोद यांनी मिश्र सांघिक स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले.
- तुर्कस्तानमधील अंताल्या येथे आयोजित आर्चरी वर्ल्ड कप स्टेज-3 च्या रिकर्व्ह मिश्र सांघिक चॅम्पियनशिपमध्ये धीरज आणि कुमकुम यांनी ही पदके जिंकली आहेत.
- भारतीय जोडीने उत्कृष्ट खेळ दाखवत अंतिम फेरीत दक्षिण कोरियाचे विद्यमान ऑलिम्पिक चॅम्पियन ओह ये-जिन आणि किम जे-देओक यांना 5-1 ने हरवले.
- धीरज आणि कुमकुम या दोघांचेही हे पहिले आंतरराष्ट्रीय सुवर्णपदक आहे.
- पुरुषांच्या वैयक्तिक स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत धीरजने दक्षिण कोरियाच्या ली वू सियोक याला 6-4 ने हरवून सुवर्णपदक जिंकले.
- यासोबतच धीरज रिकर्व्ह वैयक्तिक विश्वचषकात विजेतेपद जिंकणारे तिसरे भारतीय ठरले आहेत.
- असे पहिल्यांदाच घडले आहे की भारताने एकाच विश्वचषक टप्प्यात दोन सुवर्णपदके जिंकली आहेत.
- 17 वर्षीय कुमकुम मोहोडसाठी हे पहिले विश्वचषक मिश्र सांघिक सुवर्णपदक आहे.
- अशा प्रकारे धीरजने अंताल्यामध्ये दोन सुवर्णपदके जिंकून ऐतिहासिक कामगिरी नोंदवली.
- पदक तालिकेत भारत चीननंतर दुसऱ्या स्थानावर राहिला, तर तिरंदाजीतील अव्वल दक्षिण कोरिया चौथ्या स्थानावर आला.
- ही स्पर्धा 9 ते 14 जून दरम्यान तुर्कीच्या अंताल्यामध्ये झाली.
धीरज बोम्मादेवरा
- धीरजने 2006 मध्ये अवघ्या 5 वर्षांच्या वयात विजयवाडा येथील वोल्गा आर्चरी अकादमीमध्ये तिरंदाजी सुरू केली.
- 2021 मध्ये भारताच्या ज्युनियर पुरुष रिकर्व्ह संघासोबत जागतिक युवा तिरंदाजी चॅम्पियनशिपमध्ये सुवर्णपदक जिंकले.
- 2023 मध्ये आर्चरी वर्ल्ड कप अंताल्यामध्ये वैयक्तिक कांस्य आणि संघाला रौप्यपदक मिळवून दिले.
- 2025 मध्ये आशियाई आर्चरी चॅम्पियनशिपमध्ये पुरुष रिकर्व्हमध्ये वैयक्तिक सुवर्णपदक जिंकले.
कुमकुम मोहोद
- मे 2026 मध्ये आर्चरी वर्ल्ड कप स्टेज-2 मध्ये भारताच्या महिला रिकर्व्ह संघात दीपिका कुमारी, अंकिता भगत यांच्यासोबत कुमकुम मोहोदने चीनला हरवून सुवर्णपदक जिंकले होते.
- 2026 मध्ये शांघाय वर्ल्ड कपमध्ये महिला रिकर्व्ह संघात सुवर्णपदक जिंकले.
- कुमकुमने 10 वर्षांच्या वयापासून तिरंदाजी सुरू केली होती.
हे भारताचे 2022 नंतरचे पहिले रिकर्व्ह मिक्स्ड टीम वर्ल्ड कप सुवर्णपदक आहे.
इतर (MISCELLENEOUS)
5. नोएडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ सुरू झाले
- 15 जून रोजी नोएडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून पहिली व्यावसायिक विमानसेवा सुरू झाली.
- पहिली व्यावसायिक विमानसेवा इंडिगोची होती, जी लखनऊला पोहोचली.
- या प्रसंगी हवाई वाहतूक मंत्री राम मोहन नायडू देखील उपस्थित होते.
- पहिल्या विमानात विमानतळासाठी जमीन देणाऱ्या शेतकऱ्यांना पहिल्या उड्डाणात प्रवास करण्याचा मान देण्यात आला.
- 28 मार्च रोजी या विमानतळाचे उद्घाटन पंतप्रधान मोदींनी केले होते. सध्या याच्या पहिल्या टप्प्याचे काम पूर्ण झाले आहे.
- यात सुमारे 3300 एकर जमिनीवर टर्मिनल आणि धावपट्टी (रनवे) बांधली आहे. या प्रकल्पाची किंमत 11 हजार कोटी रुपये आहे.
- नोएडा विमानतळ 4 टप्प्यांत बांधले जाईल. पूर्ण झाल्यावर, ते आशियातील सर्वात मोठे आणि जगातील सहावे मोठे विमानतळ असेल.
- विमानतळाचे भूमिपूजन 25 नोव्हेंबर 2021 रोजी करण्यात आले होते. येथून दरवर्षी सुमारे 1.2 कोटी प्रवासी प्रवास करू शकतील.
- हे विमानतळ भविष्यात एक मोठे कार्गो हब बनवले जाईल.
आजचा इतिहास (16 जून)
- 1858 मध्ये पहिल्या भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामादरम्यान ग्वाल्हेरजवळ असलेल्या मोरार छावणीत लढाई झाली होती.
- 2007 मध्ये सुनीता विल्यम्स अंतराळात सलग सर्वाधिक काळ राहणाऱ्या महिला अंतराळवीर बनल्या.
