Delhi 6-Lane Dwarka Tunnel Approved; Vikram Misri Term Extended Till 2027

1. परराष्ट्र सचिव विक्रम मिसरी यांना मुदतवाढ

विक्रम मिसरी यांनी स्पेन, म्यानमार, चीनसह अनेक देशांमध्ये भारताचे राजदूत म्हणून काम केले आहे.

2. CBDT अध्यक्ष रवी अग्रवाल यांचा कार्यकाळही वाढला

केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळ (Central Board of Direct Taxes)

रवी यांची जून 2024 मध्ये CBDT चे अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती.

नियुक्ती (APPOINTMENT)

3. लेफ्टनंट जनरल मोहित मल्होत्रा दक्षिण पश्चिम कमांडच्या प्रमुखपदी

• 1 जुलै रोजी लेफ्टनंट जनरल मोहित मल्होत्रा (AVSM, SM) यांनी दक्षिण पश्चिम कमांडचे प्रमुख, जनरल ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ (GOC-in-C) म्हणून पदभार स्वीकारला.
• लेफ्टनंट जनरल मोहित मल्होत्रा यांनी लेफ्टनंट जनरल मनजिंदर सिंह यांची जागा घेतली.
• दक्षिण पश्चिम कमांडचे मुख्यालय जयपूर, राजस्थान येथे आहे.
• लेफ्टनंट जनरल मोहित यांना जून 1989 मध्ये भारतीय लष्कराच्या 47 आर्मर्ड रेजिमेंटमध्ये कमिशन मिळाले होते.
• लेफ्टनंट जनरल मोहित यांनी स्वतंत्र आर्मर्ड ब्रिगेडचे कमांडर म्हणून आणि स्वतंत्र आर्मर्ड ब्रिगेडचे नेतृत्व केले आहे.
• लेफ्टनंट जनरल मोहित जून 2023 मध्ये XII कॉर्प्स (कोनार्क कॉर्प्स) चे जनरल ऑफिसर कमांडिंग बनले.
• लेफ्टनंट जनरल मोहित जून २०२५ मध्ये ईस्टर्न कमांडमध्ये चीफ ऑफ स्टाफ नियुक्त झाले.

दक्षिण पश्चिम कमांड

• भारतीय लष्कराची ‘दक्षिण-पश्चिम कमांड’ (South Western Command) लष्कराची सातवी आणि सर्वात नवीन ऑपरेशनल कमांड आहे.
• ही कमांड 15 एप्रिल 2005 रोजी स्थापन करण्यात आली होती आणि तिचे मुख्यालय जयपूर येथे आहे.
• ‘सप्त शक्ती’ या नावाने ओळखली जाणारी ही कमांड मुख्यतः भारत-पाकिस्तान सीमेवर असलेल्या वाळवंटी आणि अर्ध-वाळवंटी प्रदेशांच्या संरक्षणासाठी तयार करण्यात आली आहे.
• याची मुख्य जबाबदारी राजस्थान आणि पंजाबच्या शुष्क प्रदेशात बख्तरबंद (आर्मर्ड) आणि यांत्रिक तुकड्यांद्वारे आक्रमक आणि बचावात्मक युद्ध संचालन करणे आहे.

लेफ्टनंट जनरल मोहित यांनी एका स्वतंत्र आर्मर्ड ब्रिगेडची कमानही सांभाळली आहे.

4. लेफ्टनंट जनरल संदीप भारतीय लष्कराचे नवे उपप्रमुख

• 1 जुलै रोजी लेफ्टनंट जनरल संदीप जैन यांनी लष्करात उपप्रमुख (व्हाईस चीफ ऑफ द आर्मी स्टाफ) पदाचा पदभार स्वीकारला.
• संदीप यांनी जनरल धीरज सेठ यांची जागा घेतली आहे.
• संदीप यांना इंडियन मिलिट्रीमध्ये प्रशिक्षण घेतल्यानंतर 13 महार रेजिमेंटमध्ये भारतीय सैन्यात कमिशन मिळाले होते.
• संदीप यांचे संयुक्त राष्ट्र शांतता मोहिमांमध्येही महत्त्वाचे योगदान राहिले आहे आणि त्यांनी बटालियन आणि ब्रिगेडची कमानही सांभाळली आहे.
• संदीप यांनी इन्फंट्री बटालियनची कमान सांभाळली आणि स्ट्राइक कॉर्प्समध्ये इन्फंट्री ब्रिगेडचेही नेतृत्व केले.
• संदीप यांनी जम्मू-काश्मीरसह विविध ऑपरेशनल क्षेत्रांमध्ये काम केले आहे.
• संदीपने वाळवंटी प्रदेशात एका इन्फंट्री बटालियनची कमान सांभाळली आहे.
• यासोबतच संदीपने दक्षिण सुदानमधील संयुक्त राष्ट्र मिशनचे नेतृत्वही केले आहे.
• संदीपने दक्षिण सुदानमधील संयुक्त राष्ट्र मिशनमध्ये एका सेक्टरची कमानही सांभाळली आहे.
• फेब्रुवारी 2024 मध्ये संदीप इंडियन मिलिटरी अकादमीमध्ये कमांडंट म्हणून नियुक्त झाले.
• जून 2025 मध्ये ते दक्षिण कमांडचे चीफ ऑफ स्टाफ बनले होते.

संदीप नॅशनल डिफेन्स ॲकॅडमीचे माजी विद्यार्थी आहेत.

इतर (MISCELLANEOUS)

5. दिल्ली-यूपीसाठी ₹14,115 कोटींचे महामार्ग आणि द्वारका बोगदा प्रकल्प

• केंद्र सरकारने 1 जुलै, 2026 रोजी दिल्ली आणि उत्तर प्रदेशसाठी ₹14,115 कोटींच्या रस्ते प्रकल्पांना मंजुरी दिली.
• केंद्र सरकारने दिल्ली आणि उत्तर प्रदेशमधील रस्ते संपर्क मजबूत करण्याच्या उद्देशाने सुमारे ₹14,115 कोटी खर्च येणाऱ्या अनेक राष्ट्रीय महामार्ग प्रकल्पांना मंजुरी दिली आहे.
• या प्रकल्पांमध्ये द्वारका एक्सप्रेसवे बोगदा, नवीन उड्डाणपूल, इंटरचेंज आणि राष्ट्रीय महामार्गांच्या रुंदीकरण आणि श्रेणीसुधारणेची कामे समाविष्ट आहेत.
• द्वारका बोगदा प्रकल्पाचा उद्देश दिल्लीतील गर्दीच्या भागांमध्ये वाहतुकीचा ताण कमी करणे आणि इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळापर्यंत (IGI Airport) थेट पोहोच वाढवणे हा आहे.
• प्रकल्पांच्या पूर्ततेमुळे दिल्ली, नोएडा, गाझियाबाद, गुरुग्राम आणि पश्चिम उत्तर प्रदेश दरम्यान प्रवास अधिक सोपा होईल.
• हे प्रकल्प सरकारच्या मल्टी-मॉडल कनेक्टिव्हिटी आणि वेगवान, सुरक्षित व आधुनिक रस्ते पायाभूत सुविधा विकसित करण्याच्या धोरणाचा भाग आहेत.
• याचा उद्देश वाहतूक कमी करणे, कनेक्टिव्हिटी वाढवणे, लॉजिस्टिक्स क्षमता वाढवणे आणि प्रादेशिक विकास सुधारणे हा आहे.
• यात द्वारका बोगद्याचे बांधकाम समाविष्ट आहे जो 6-लेनचा असेल. हा बोगदा द्वारका एक्सप्रेसवेला वसंत कुंज (नेल्सन मंडेला मार्ग) शी जोडेल.
• या बोगदा प्रकल्पाची एकूण किंमत ₹6,969 कोटी आहे, हा बोगदा 8.1 किलोमीटर लांब असेल.
• याव्यतिरिक्त कानपूर-कबरई कॉरिडॉरलाही मंजुरी मिळाली आहे. माहिती आणि प्रसारण मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी याची घोषणा केली.
• दिल्लीतील बोगदा प्रकल्प ५२ महिन्यांत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

६. भारतीय सैन्यात ‘इंटिग्रेटेड बॅटल ग्रुप्स’ (IBG) तयार झाले

• 2 जुलै रोजी भारतीय लष्कराने भविष्यातील युद्धांसाठी 5 इंटिग्रेटेड बॅटल ग्रुप्स (IBG) ची स्थापना केली आहे.
• यासोबतच, शत्रूवर लांब पल्ल्यातून अचूक आणि तीव्र मारक क्षमता सुनिश्चित करण्यासाठी एक फायर सपोर्ट ग्रुप (FSG) देखील तयार करण्यात आला आहे.
• इंटिग्रेटेड बॅटल ग्रुप (IBG) ही लष्कराची एक स्वतंत्र, संयुक्त आणि मिशन-आधारित रचना आहे.
• IBG मध्ये पायदळ, बख्तरबंद रणगाडे, तोफखाना, वायु संरक्षण, अभियंते, सिग्नल, ड्रोन आणि लॉजिस्टिक्स (पुरवठा) यांसारख्या सर्व युनिट्सना एकत्र आणले आहे.
• IBG चा उद्देश कमी वेळेत तत्काळ सैनिकांची तैनाती करणे आणि मर्यादित वेळेत प्रभावी लष्करी कारवाई करणे हा आहे.
• त्याचबरोबर नव्याने स्थापन झालेल्या फायर सपोर्ट ग्रुप (FSG) मध्ये लांब पल्ल्याचे रॉकेट, क्षेपणास्त्रे आणि आधुनिक तोफखाना प्रणाली समाविष्ट करण्यात आली आहे.
• ही नवीन रचना सीमा रेषेवरील मल्टी-डोमेन युद्धतंत्राच्या गरजांनुसार विकसित करण्यात आली आहे.
• याचे नेतृत्व लष्कराचे नवे प्रमुख जनरल धीरज सेठ सुधार करत आहेत.

IBG चा उद्देश युद्धाच्या वेळी लष्कराची जलद प्रतिसाद क्षमता वाढवणे हा आहे.

आजचा इतिहास (3 JULY)

• 1661 मध्ये पोर्तुगालने बॉम्बे (आता मुंबई) ब्रिटिश राजा चार्ल्स द्वितीय यांना भेट म्हणून दिले होते. हा करार पोर्तुगीज राजकुमारी कॅथरीन ऑफ ब्रागांझा आणि ब्रिटिश राजा चार्ल्स द्वितीय यांच्या विवाहाचा भाग होता.
• 1908 मध्ये ब्रिटिश सरकारने भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक बाळ गंगाधर टिळक यांना देशद्रोहाच्या आरोपाखाली अटक केली होती.
• 1928 मध्ये जे.एल. बेयर्ड यांनी लंडनमध्ये जगातील पहिल्या रंगीत दूरदर्शनचे (कलर टीव्ही) प्रसारण केले.
• 1972 मध्ये भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात ऐतिहासिक सिमला करारावर स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या होत्या.