सरकार तिन्ही सेनांच्या संरचनेत मोठा बदल करणार आहे. या अंतर्गत आता भूदल, वायुदल आणि नौदल संयुक्तपणे थिएटर कमांड म्हणून काम करतील. पाकिस्तानशी सामना करण्यासाठी वेस्टर्न तर चीनशी मुकाबला करण्यासाठी नॉर्दर्न थिएटर कमांड असेल. हिंदी महासागरातील मोठ्या सागरी क्षेत्राच्या संरक्षणासाठी मॅरिटाइम कमांड तयार होईल. चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ (CDS) जनरल अनिल चौहान यांच्या नेतृत्वाखालील डिपार्टमेंट ऑफ मिलिटरी अफेअर्सने मागील लष्करी संघर्षांच्या अनुभवातून धडा घेत यांचे ब्लू प्रिंट तयार केले आहेत. हे आता संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांच्याकडे पाठवले जातील. नंतर कॅबिनेट समिती शिक्कामोर्तब करेल. CDS चा विस्तारित कार्यकाळ मे महिन्याच्या अखेरीस पूर्ण होत आहे. सूत्रांनी सांगितले की, जनरल चौहान निवृत्त झाल्यानंतर CDS सोबत व्हाईस CDS चे पदही तयार केले जाईल. नवीन रोडमॅप अंतर्गत संरक्षण दलांचाही विस्तार होईल. याव्यतिरिक्त, स्पेस आणि सायबर कमांड देखील स्थापन करण्याची योजना आहे. लवकरच 4 नवीन दले मिळतील देशाला डिफेन्स जिओ स्पेशियली एजन्सी, डेटा, ड्रोन आणि कॉग्निटिव्ह वॉरफेअर ॲक्शन फोर्स मिळतील. कॉग्निटिव्ह फोर्स मानवी मनाच्या रणांगणावर काम करेल. प्रतिस्पर्ध्याच्या लष्करी सामर्थ्यावर मानसिक स्तरावर परिणाम करण्याचे मार्ग अवलंबेल. वेस्टर्न कमांड वायुसेना सांभाळेल 10 वर्षांत 5 वेळा चीन-पाकिस्तानशी संघर्ष सैन्य सूत्रांनुसार, एका दशकात पाकिस्तान आणि चीनसोबत झालेल्या 5 संघर्षांमधून मिळालेले कौशल्य, आव्हाने आणि त्रुटी विचारात घेऊन नवीन रचना तयार केली आहे. यात, पाकिस्तानविरुद्ध 2016 ची सर्जिकल स्ट्राइक, 2019 ची बालाकोट एअर स्ट्राइक आणि 2025 मध्ये 88 तास चाललेले ऑपरेशन सिंदूर यांचा समावेश आहे. तर, चीनविरुद्ध 2017 च्या डोकलाम आणि 2020 च्या गलवान संघर्षातून मिळालेले धडे समाविष्ट आहेत. या प्रक्रियेशी संबंधित अधिकाऱ्यांनुसार, वेगवेगळ्या सेवांच्या स्वतंत्र कारवाईत संवाद दरी (कम्युनिकेशन गॅप) आणि संसाधनांची पुनरावृत्ती (रिसोर्स ओव्हरलॅप) यांसारख्या समस्या समोर आल्या. ऑपरेशन सिंदूरमध्ये पहिल्यांदाच 88 तासांच्या आत तिन्ही सेनांचे संपूर्ण एकत्रीकरण (इंटीग्रेशन) दिसून आले. क्षेपणास्त्र हल्ले (मिसाइल स्ट्राइक्स), ड्रोन स्वार्म, इलेक्ट्रॉनिक युद्ध (इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर) आणि भूदलाचा (ग्राउंड फोर्स) समन्वय उत्कृष्ट राहिला. स्वातंत्र्यानंतरची सर्वात मोठी सैन्य सुधारणा निवृत्त लेफ्टनंट जनरल एसएल नरसिम्हन यांच्या मते- ही 1947 नंतरची सर्वात मोठी लष्करी पुनर्रचना आहे. मे 2026 मध्ये पहिली थिएटर कमांड सक्रिय झाल्यावर आपले सैन्य केवळ संयुक्तच नाही, तर थिएटर-रेडी देखील होईल. अगदी ऑपरेशन सिंदूरच्या 88 तासांप्रमाणे. प्रत्येक थिएटरमध्ये सायबर, स्पेस आणि स्पेशल ऑपरेशन्स सब-कमांड असतील. तिन्ही सैन्यांची कॉमन सप्लाय चेन आणि देखभाल असेल. इंटेलिजन्स फ्युजन सेंटर्स असतील. दोन आघाड्यांवर युद्धाचे प्रोटोकॉल असतील. संसाधने सामायिक करण्याची स्वयंचलित व्यवस्था असेल. प्रत्येक थिएटरमध्ये वर्षातून किमान दोन फुल-स्केल जॉइंट एक्सरसाइज होतील.
Source link
पाकिस्तान-चीनविरुद्ध तिन्ही सेनांच्या दोन संयुक्त कमांड:तीन थिएटर कमांडचा ब्लू प्रिंट तयार; व्हाईस सीडीएसचे पदही तयार होणार
