भक्तदर्शन पांडे|पिथौरागढ1 मिनिटापूर्वी
- कॉपी लिंक
चीन सीमेला लागून असलेल्या पिथौरागढ जिल्ह्यातील व्यास खोऱ्यात भगवान शिवाचे प्राचीन धाम आदि कैलास आणि ओम पर्वताची यात्रा 15 सप्टेंबरपासून पुन्हा सुरू होण्याची तयारी आहे. मान्सूनमुळे जुलै आणि ऑगस्टमध्ये यात्रा स्थगित करण्यात आली होती. आता पावसाळा संपल्यानंतर प्रवाशांसाठी इनर लाइन परमिट जारी करण्याची प्रक्रिया सुरू केली जाईल.
या वर्षी आदि कैलास यात्रेने भाविकांच्या संख्येचा नवा विक्रम केला आहे. मे आणि जूनमध्येच सुमारे 52 हजार भाविकांनी आदि कैलास आणि ओम पर्वताचे दर्शन घेतले आहे. मान्सूनमध्ये रस्त्यावर भूस्खलन, दरडी कोसळणे आणि इतर धोके लक्षात घेता प्रशासनाने जुलै-ऑगस्टमध्ये यात्रेवर बंदी घातली होती. आता हवामानात सुधारणा झाल्याने यात्रा मार्ग पुन्हा सुरू करण्याची तयारी आहे.
पिथौरागढमध्ये स्थित आदि कैलासचे फाइल छायाचित्र.
चार वर्षांत अनेक पटींनी वाढले प्रवासी
आदि कैलास यात्रेबाबत भाविकांचे आकर्षण सातत्याने वाढत आहे. गेल्या काही वर्षांच्या आकडेवारीवरूनही हे दिसून येते. 2022 मध्ये सुमारे 2 हजार भाविकांनी आदि कैलास आणि ओम पर्वताचे दर्शन घेतले होते. 2023 मध्ये ही संख्या वाढून 14 हजार, 2024 मध्ये 29,352 आणि 2025 मध्ये 36,526 पर्यंत पोहोचली.
याचबरोबर, या वर्षी केवळ मे-जून या दोन महिन्यांतच 52 हजार भाविकांनी यात्रा केली आहे. म्हणजेच, चार वर्षांत यात्रा करणाऱ्या भाविकांच्या संख्येत अनेक पटींनी वाढ झाली आहे. सीमावर्ती भागात रस्ते आणि इतर सुविधांच्या विस्तारामुळे आदि कैलास यात्रा देशभरातील भाविकांसाठी वेगाने एक प्रमुख धार्मिक यात्रा बनत आहे.
मान्सूनमध्ये सुरक्षिततेच्या कारणास्तव यात्रा थांबवण्यात आली होती
आदि कैलास यात्रेचा बहुतेक मार्ग दुर्गम डोंगराळ प्रदेशातून जातो. मान्सूनमध्ये मुसळधार पावसामुळे येथे जागोजागी भूस्खलन आणि रस्ते बंद होण्याचा धोका असतो. व्यास खोऱ्यात अनेक ठिकाणी रस्ते अरुंद आणि संवेदनशील आहेत. अशा परिस्थितीत पावसाळ्यात प्रवाशांची ये-जा धोकादायक ठरते.
हे लक्षात घेऊन प्रशासनाने जुलै आणि ऑगस्टमध्ये यात्रा स्थगित ठेवली. अधिकाऱ्यांच्या मते, प्रवाशांच्या सुरक्षिततेला प्राधान्य देत हवामान सामान्य होईपर्यंत इनर लाइन परमिट जारी करण्यात आले नाहीत.
आदि कैलाससोबत ओम पर्वताचेही दर्शन
आदि कैलासच्या यात्रेला येणारे पर्यटक ओम पर्वताचेही दर्शन घेऊ शकतील. समुद्रसपाटीपासून सुमारे 5,590 मीटर उंचीवर असलेल्या या पर्वतावर ॐ ची आकृती नैसर्गिकरित्या तयार झाली आहे. हा पर्वत नाभीढांग येथून दिसतो.
15 सप्टेंबरपासून परमिट मिळण्याची शक्यता
धारचूलाचे एसडीएम आशिष जोशी यांच्या मते, प्रशासनाने 15 सप्टेंबरपासून आदि कैलास यात्रा सुरू करण्याची योजना आखली आहे. पावसाळा संपताच इनर लाइन परमिट जारी करण्याची प्रक्रिया सुरू केली जाईल. हवामान आणि रस्त्याची स्थिती पाहून प्रवाशांना प्रवासाची परवानगी दिली जाईल.
यात्रा सुरू झाल्यानंतर धारचुला, गुंजी, नाबी, कुटीसह व्यास खोऱ्यातील सीमावर्ती गावांमध्येही हालचाली वाढतील. या यात्रेमुळे स्थानिक लोकांना रोजगार आणि व्यवसायाच्या संधी मिळतात. हॉटेल, होम स्टे, वाहन चालवणे, पोर्टर, मार्गदर्शक आणि इतर सेवांशी संबंधित लोकांचे उत्पन्नही या तीर्थयात्रेवर अवलंबून असते.
सरकार वर्षभर यात्रा चालवण्याच्या तयारीत
आदि कैलास यात्रा केवळ मर्यादित यात्रा हंगामापुरती न ठेवता वर्षभर चालवण्याच्या दिशेनेही सरकार काम करत आहे. रस्ते, सुरक्षा आणि हवामानाशी संबंधित व्यवस्था अनुकूल राहिल्यास, भविष्यात भाविकांना वर्षातील बहुतेक काळ आदि कैलासचे दर्शन घेता येईल.
वर्षभर यात्रा सुरू राहिल्याने सीमावर्ती धारचुला प्रदेशात धार्मिक पर्यटनाला आणखी चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे. यामुळे स्थानिक तरुणांसाठी रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण होतील. त्याचबरोबर व्यास खोऱ्यातील गावांमध्ये होम स्टे आणि पर्यटन संबंधित उपक्रमांनाही विस्तार मिळू शकतो.
