काही सेकंदांपूर्वी
- कॉपी लिंक
गुगल आज 27 सप्टेंबरला आपला 28वा वाढदिवस साजरा करत आहे. मात्र, कागदोपत्री कंपनीची नोंदणी 4 सप्टेंबर 1998 रोजी झाली होती. सुरुवातीच्या काळात वेगवेगळ्या तारखांना वाढदिवस साजरा केल्यानंतर, गुगलने 2006 पासून वेब इंडेक्सिंगमधील एका मोठ्या विक्रमाच्या स्मरणार्थ 27 सप्टेंबर हीच आपली अधिकृत स्थापना-दिनांक म्हणून निश्चित केली.
6 चॅप्टरमध्ये गुगलची संपूर्ण कहाणी…
गुगलशिवाय आयुष्य कसं असतं? आज प्रत्येक प्रश्नाचं उत्तर ‘गुगलवर शोधून पाहा’ असं म्हणून सहज मिळतं; पण 1998 पूर्वी काही शोधायचं असेल, तर तासन्तास लागायचे.
मग आले लॅरी पेज आणि सर्गेई ब्रिन. दोन असे प्रतिभावंत, ज्यांनी एका छोट्याशा प्रकल्पातून जगातील तिसरी सर्वात मोठी टेक कंपनी उभी केली.
ही त्यांची कहाणी आहे, एखाद्या मनोरंजक चित्रपटासारखी…
चॅप्टर 1 – भेट: पहिल्यांदा स्टॅनफोर्डमध्ये भेटले
1995 मध्ये मिशिगनचा मुलगा लॅरी पेज कॉम्प्युटर इंजिनिअरिंग शिकण्यासाठी स्टॅनफोर्डमध्ये दाखल झाला. त्याचे आई-वडील दोघेही कॉम्प्युटर तज्ज्ञ होते, त्यामुळे लॅरीला लहानपणापासूनच यंत्रांची आवड होती.
तिकडे सर्गेई ब्रिन, मॉस्कोहून आलेला रशियन मुलगा. त्यांचे वडील गणिताचे प्राध्यापक, तर आई नासाच्या शास्त्रज्ञ होत्या. वयाच्या सहाव्या वर्षी कुटुंब रशियातील ज्यूंच्या छळापासून बचाव करण्यासाठी अमेरिकेत आले.
सर्गेई ब्रिन आधीपासूनच तिथे विद्यार्थी होते. त्यांनी नव्या विद्यार्थ्यांना कॅम्पसची सफर घडवून आणण्याची जबाबदारी घेतली होती. ते लॅरीला सफर घडवत असताना सॅन फ्रान्सिस्कोच्या टेकड्यांवर फिरताना दोघांमध्ये वाद झाला. सुरुवातीला दोघेही एकमेकांना आवडले नाहीत, पण नंतर ते चांगले मित्र बनले.
सर्गेई ब्रिन (डावीकडे) रशियाचे आहेत. लॅरी पेज अमेरिकेतील मिशिगनचे आहेत.
चॅप्टर २- प्रतिभावान कल्पना: चुकून गुगल हे नाव पडले
लॅरीला पीएचडी प्रबंधाचा विषय शोधायचा होता. अशा वेळी त्यांनी वेबवर सर्च इंजिन तयार करण्याचा विचार केला. असे सर्च इंजिन, जे फक्त कीवर्ड्स पाहणार नाही, तर पेजेसमधील लिंक्सना रँक करेल.
नाव ठेवले “बॅकरब” — म्हणजे बॅकलिंक्सच्या आधारे रँकिंग. पण ही कल्पना इतकी गुंतागुंतीची होती की संगणकीय क्षमता आणि गणिताची गरज होती.
इथे सर्गेईची एंट्री झाली, जे गणिताचे जादूगार होते. १९९६ मध्ये दोघांनी स्टॅनफोर्डच्या होमपेजवर प्रयोग सुरू केला. त्यांनी “पेजरँक” अल्गोरिदम तयार केला.
यातून कोणते पेज किती महत्त्वाचे आहे हे कळत होते. हे सूत्र गुगल सर्चचा आधार बनले. नाव? गणितातील “गुगोल” या संज्ञेपासून प्रेरित — १ नंतर १०० शून्ये.
हे नाव लिहिताना चुकून GOOGLE असे लिहिले गेले. तेव्हापासून नाव गुगल पडले.
चॅप्टर 3- निधी: पहिला चेक आणि एंजेल इन्व्हेस्टर राम श्रीराम यांची गुंतवणूक
गुगलचे कार्यालय एका गॅरेजमध्ये सुरू होते. त्याचा विस्तार करण्यासाठी निधीची गरज होती. 1998 मध्ये जेव्हा दोघे निधी मागण्यासाठी गुंतवणूकदारांकडे पोहोचले, तेव्हा त्यांना सांगण्यात आले- “पाच सर्च इंजिन्स आहेत, सहावे कशासाठी?” मात्र सन मायक्रोसिस्टम्सचे सह-संस्थापक अँडी बेचटलशाइम यांना ही कल्पना आवडली.
त्यांनी 1 लाख डॉलरचा चेक दिला. त्यानंतर एंजेल इन्व्हेस्टर राम श्रीराम आणि अॅमेझॉनचे संस्थापक जेफ बेझोस या दोघांनी प्रत्येकी 2.5-2.5 लाख डॉलरची गुंतवणूक केली. अशा प्रकारे गुगलची सुरुवात झाली. पहिला कर्मचारी क्रेग सिल्व्हरस्टीन होता, ज्याची 12-15 फेऱ्यांनंतर निवड झाली.
गुगलचे सुरुवातीचे एंजल गुंतवणूकदार आणि माजी बोर्ड सदस्य राम श्रीराम; ज्यांनी १९९८ मध्ये लॅरी पेज आणि सर्गेई ब्रिन यांच्यावर सुरुवातीचा विश्वास दाखवला होता.
चॅप्टर 4- ऑफर: याहूला खरेदी करायचे होते, गुगलने नकार दिला
२००२ मध्ये याहू इंटरनेटच्या जगात राजा होता. सर्च इंजिनपासून ते ई-मेलपर्यंत सर्व काही याहूकडे होते. मात्र गुगल नुकतेच सुरू झाले असतानाही वेगाने वाढत होते. अशा परिस्थितीत याहूचे सीईओ टेरी सेमेल यांनी गुगलच्या संस्थापकांना ३ अब्ज डॉलरची ऑफर दिली.
लॅरी आणि सर्गेई यांना माहीत होते की गुगलची किंमत अधिक आहे, त्यामुळे त्यांनी ५ अब्ज डॉलरची प्रतिऑफर दिली. यावरून अनेक आठवडे वाटाघाटी सुरू होत्या, मात्र करार होऊ शकला नाही.
लॅरी-सर्गेई यांनी ऑफर नाकारली, कारण त्यांचा विश्वास होता की गुगल केवळ सर्च इंजिन न राहता जगातील सर्व माहिती व्यवस्थितपणे उपलब्ध करून देणारे प्लॅटफॉर्म बनेल. पैशांपेक्षा व्हिजन महत्त्वाचे होते.
२००४ मध्ये गुगल २७ अब्ज डॉलर्सचा आयपीओ घेऊन बाजारात आले. याहू मागे पडले होते. २००८ मध्ये मायक्रोसॉफ्टने याहूला ४४ अब्ज डॉलर्समध्ये विकत घेण्याची इच्छा व्यक्त केली, पण संस्थापकांनी ती ऑफरही नाकारली. आज गुगलचे मार्केट कॅप ३ ट्रिलियन डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे.
चॅप्टर ५- उत्पादन: ईमेलमध्ये क्रांतिकारी बदल घडवला
लॅरी पेज आणि सर्गेई ब्रिन यांच्या टीमने ईमेलमध्ये क्रांतिकारी बदल घडवून आणण्याचा विचार केला. त्या काळातील हॉटमेल किंवा याहूसारख्या ईमेल सेवांमध्ये केवळ २-४ एमबी स्टोरेज मिळत असे. म्हणजे काही आठवड्यांतच इनबॉक्स भरून जात असे, पण गुगलने १ एप्रिल २००४ रोजी जीमेल लाँच केले.
१ जीबी मोफत स्टोरेज देण्यात आले. सर्वांना वाटले की हा एक विनोद आहे, पण ते खरे होते. आज जीमेलचे १.८ अब्जहून अधिक वापरकर्ते आहेत. त्यानंतर २००५ मध्ये गुगल मॅप्स लाँच झाले. आज जगभरात नेव्हिगेशनसाठी याचा सर्वाधिक वापर केला जातो.
2005 मध्ये 50 मिलियन डॉलरमध्ये अँड्रॉइडचे अधिग्रहण करण्यात आले, कारण लॅरी पेज यांना मोबाईलचे भविष्य दिसत होते. त्या वेळी अँडी रुबिन यांच्या स्टार्टअप अँड्रॉइड इंक.कडून ओपन-सोर्स मोबाईल ओएस तयार केले जात होते. आज अँड्रॉइड ही जगातील आघाडीची मोबाईल ओएस आहे.
2005 मध्ये स्टीव्ह चेन, चॅड हर्ली आणि जावेद करीम यांनी यूट्यूब सुरू केले. हे छोटे व्हिडिओ शेअर करण्याचे प्लॅटफॉर्म होते. गूगलने त्याचे भविष्य ओळखून 1.65 बिलियन डॉलरची ऑफर दिली. मायक्रोसॉफ्ट, याहू आणि वायकॉम यांनीही बोली लावली, पण गूगल जिंकले.
कॅलिफोर्नियातील गूगलच्या मुख्यालयात लावलेला कंपनीचा साइनबोर्ड, ज्याच्या अगदी खाली यूट्यूबचा लोगो दिसत आहे.
चॅप्टर 6- नवा काळ: अल्फाबेट आणि माघार
२०१२ हे वर्ष लॅरी पेज यांच्यासाठी कठीण ठरले. त्यांना व्होकल कॉर्ड पॅरालिसिस नावाचा आजार झाला, ज्यामुळे त्यांचा आवाज कमजोर होऊ लागला आणि बोलणे अत्यंत कठीण झाले. त्यांनी कॉन्फरन्स कॉल्स आणि प्रेस इव्हेंट्स टाळायला सुरुवात केली.
या आव्हानाच्या काळात लॅरी आणि सर्गेई ब्रिन यांनी २०१५ मध्ये एक मोठा संरचनात्मक बदल केला. अल्फाबेट इंक.चा जन्म झाला, जी गुगलची पालक कंपनी बनली. यामुळे गुगल केवळ सर्च इंजिनपुरते मर्यादित न राहता आरोग्य, ऊर्जा, सेल्फ-ड्रायव्हिंग कार्स यांसारख्या नव्या क्षेत्रांत विस्तार करू शकले.
लॅरी पेज अल्फाबेटचे सीईओ झाले, सर्गेई ब्रिन अध्यक्ष झाले आणि सुंदर पिचाई यांना गुगलचे सीईओ बनवण्यात आले. त्यानंतर २०१९ मध्ये निर्णायक वळण आले – लॅरी आणि सर्गेई यांनी पूर्णपणे बाजूला होण्याचा निर्णय घेतला. सुंदर पिचाई यांना अल्फाबेटचेही सीईओ बनवण्यात आले.
दोन्ही संस्थापक आता दैनंदिन कामकाजापासून दूर झाले. हा निर्णय स्वाभाविक होता—२० वर्षांच्या अथक मेहनतीनंतर ते आता पुढच्या पिढीकडे सूत्रे सोपवत होते.
अल्फाबेट आज ४ ट्रिलियन डॉलरपेक्षा जास्त मूल्यांकन असलेली कंपनी आहे. पिचाई यांनी तिला क्लाउड, एआय आणि क्वांटम कॉम्प्युटिंग क्षेत्रातील आघाडीची कंपनी बनवले आहे. एकूणच, लॅरी आणि सर्गेई यांनी गूगलला केवळ एक कंपनी नव्हे, तर जग बदलणारी परिसंस्था बनवली.
