नवी दिल्ली27 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
ऑनलाइन शॉपिंग साइट्सवरून शेतीची औषधे खरेदी करणाऱ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. ग्राहक प्राधिकरण CCPA ने ॲमेझॉन, फ्लिपकार्ट आणि जिओमार्टवर नोंदणी नसलेले कीटकनाशक औषध सायक्लोसिनोन हर्बिसाइड विकल्याप्रकरणी कारवाई केली आहे.
ॲमेझॉन आणि फ्लिपकार्टवर प्रत्येकी ₹10 लाख, तर जिओमार्टवर ₹5 लाखांचा दंड ठोठावण्यात आला आहे. CCPA ने या औषधाच्या विक्रीवर आणि त्याच्या जाहिरातींवर तात्काळ बंदी घालण्याचे आदेश दिले आहेत, जेणेकरून शेतकरी आणि सर्वसामान्य ग्राहकांच्या सुरक्षेशी खेळ होऊ नये.
43 हजारांहून अधिक पाकिटे लोकांनी खरेदी केली होती
CCPA नुसार, या अवैध आणि तपासणी न झालेल्या औषधाची सर्वात मोठी बाजारपेठ ॲमेझॉनवर तयार झाली होती. ॲमेझॉनच्या माध्यमातून या कीटकनाशकाच्या एकूण 38,410 ऑर्डर आल्या. त्याद्वारे 43,634 पाकिटांची विक्री झाली.
या औषधांची एकूण किंमत 96.43 लाख रुपये होती. सरकारचे म्हणणे आहे की, या आकडेवारीवरून शेतकरी आणि सर्वसामान्य ग्राहकांना किती मोठ्या प्रमाणावर फसवण्यात आले आणि त्यांच्या आरोग्यासह पिकांनाही धोक्यात आणण्यात आले, हे स्पष्ट होते.
कृषी मंत्रालयाच्या तक्रारीनंतर चौकशी झाली
हे संपूर्ण प्रकरण शेतकऱ्यांच्या संस्था क्रॉप केअर फेडरेशन ऑफ इंडियाने तक्रार केल्यानंतर समोर आले आणि कृषी मंत्रालयाने चौकशी सुरू केली.
चौकशीत आढळून आले की, सायक्लोसिनोन नावाचे हे रसायन सरकारच्या कीटकनाशक कायदा, १९६८ मधील यादीत समाविष्टच नाही. याचा थेट अर्थ असा आहे की, हे औषध पिके, माती किंवा मानवांसाठी किती सुरक्षित आणि परिणामकारक आहे, याची सरकारकडून कोणतीही कायदेशीर तपासणी किंवा गुणवत्ता चाचणी करण्यात आलेली नव्हती. कंपन्यांनी कोणतीही सरकारी मंजुरी न घेता त्याची थेट विक्री सुरू केली होती.
रसायनाचे नाव लपवून उत्पादन विकले जात होते
शेतीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या या औषधात कोणती रसायने मिसळून ते तयार केले आहे, याची माहिती न देता ते ऑनलाइन संकेतस्थळांवर विकले जात होते.
हे लक्षात घेऊन सरकारने तिन्ही कंपन्यांना त्यांच्या प्लॅटफॉर्मवर विकल्या जाणाऱ्या अशा सर्व वस्तूंची स्वतः तपासणी करण्यास सांगितले आहे, जेणेकरून कायद्याचे उल्लंघन करणाऱ्या किंवा आरोग्यास हानी पोहोचवणाऱ्या वस्तूंची ऑनलाइन विक्री होऊ नये.
यासोबतच कंपन्यांना १५ दिवसांच्या आत या संपूर्ण कारवाईचा अहवाल सरकारकडे सादर करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
कंपन्या विक्रेत्यावर विसंबून जबाबदारी झटकू शकत नाहीत
कारवाईत अमेझॉन आणि फ्लिपकार्टसारख्या कंपन्यांनी स्वतःचा बचाव करत म्हटले की, वस्तू योग्य आहे की अयोग्य, याची संपूर्ण जबाबदारी वस्तू विकणाऱ्या म्हणजेच विक्रेत्याची असते आणि त्यांच्यात तसा करार झालेला असतो.
यावर CCPA ने म्हटले की, कंपन्या आणि विक्रेत्यादरम्यानचा कोणताही खासगी करार देशाच्या कायद्यापेक्षा आणि ग्राहकांच्या सुरक्षेपेक्षा मोठा असू शकत नाही. वस्तू विकणारे चुकीची किंवा अपूर्ण माहितीही देऊ शकतात.
केवळ विक्रेत्यावर विसंबून राहून अवैध उत्पादने विकली जाऊ देणे ही कंपन्यांची घोर निष्काळजीपणा आणि त्यांच्या तपासणी यंत्रणेचे अपयश आहे.
