जैसलमेरमध्ये दुर्मिळ वन्यजीव कॅराकल मांजर (सियागोश) वाचवण्यासाठी वन विभाग राज्याची पहिली ‘गोट बँक’ (बकरी बँक) सुरू करणार आहे. मार्च 2026 मध्ये घडलेल्या त्या हृदयद्रावक घटनेनंतर हे पाऊल उचलण्यात आले आहे, ज्यात गावकऱ्यांनी त्यांच्या 50 बकऱ्यांची शिकार केल्याच्या संशयावरून एका दुर्मिळ कॅराकलला जिवंत जाळले होते. वाइल्डलाइफ ट्रस्ट ऑफ इंडिया (WTI) च्या सहकार्याने तयार केलेल्या या प्रकल्पाचा उद्देश ‘रिव्हेंज किलिंग’ (बदल्याची हत्या) थांबवणे आहे. आता जर कॅराकलने कोणाच्या बकरीची शिकार केली, तर विभाग नुकसानभरपाईच्या कागदपत्रांच्या कार्यवाहीऐवजी थेट बकरी बँकेतून नवीन बकरी पशुपालकाला देईल. 50 बकऱ्यांच्या बदल्यात कॅराकलला जाळले
मार्च 2026 मध्ये जैसलमेरच्या सीमावर्ती भागात एक जळालेले कॅराकल सापडले होते. गावकऱ्यांनी त्याचा व्हिडिओही व्हायरल केला होता.
चौकशीत समोर आले की कॅराकलने गावकऱ्यांच्या सुमारे 50 बकऱ्या मारल्या होत्या. रागाच्या भरात गावकऱ्यांनी पावलांच्या खुणांचा पाठलाग केला आणि कॅराकलला घेरून ठार मारले. भारतात आता फक्त 50 कॅराकल शिल्लक आहेत, त्यापैकी जैसलमेरमध्ये फक्त 4 च्या कुटुंबाची पुष्टी झाली आहे. हा उपक्रम का आवश्यक आहे? जैसलमेरचे DFO शुभम कुमार म्हणतात- आमचे लक्ष्य मानव आणि कॅराकल यांच्यातील संघर्ष कमीत कमी करणे आहे. सीमावर्ती भागांमध्ये त्यांची उपस्थिती आपल्या परिसंस्थेसाठी अभिमानाची बाब आहे. आम्हाला वाटते की गावकऱ्यांनी त्यांना शत्रू समजू नये. कॅराकल एक लाजाळू पण अत्यंत चपळ शिकारी आहे. जेव्हा एखाद्या गरीब पशुपालकाचे पशुधन मरते, तेव्हा त्याला आर्थिक फटका बसतो. हीच कटुता संपवण्यासाठी ‘बकरी बँक’ची कल्पना आली आहे. जेव्हा गावकऱ्याला कळेल की नुकसानीची भरपाई त्वरित होईल, तेव्हा तो वन्यजीवावर हल्ला करणार नाही. बॉर्डर परिसरात कॅराकल मांजरांची चांगली संख्या DFO शुभम कुमार म्हणतात- फील्ड सर्वेक्षणातून हे पूर्णपणे स्पष्ट झाले आहे की भारत-पाकिस्तान सीमेच्या जवळ असलेल्या सीमावर्ती भागांमध्ये कॅराकल मांजरीची चांगली उपस्थिती आहे. आता केंद्र आणि राज्य सरकार त्यांच्या संरक्षणावर विशेष लक्ष देत आहेत. कॅराकल त्या प्राण्यांमध्ये समाविष्ट आहे, जे नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहेत. अशा परिस्थितीत, त्यांची सुरक्षा आता वन विभागाची सर्वोच्च प्राथमिकता बनली आहे.
Source link
पशुपालकांना शेळीच्या बदल्यात शेळी देणार राजस्थान सरकार:'गोट बँक' उघडणार, 'कॅराकल'ला जिवंत जाळल्याच्या घटनेनंतर अनोखा उपक्रम
