नवी दिल्ली9 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
NDA सरकारला घेरण्यासाठी 2 वर्षांनंतर I.N.D.I.A ब्लॉकची आज दुपारी 12 वाजता दिल्लीतील कॉन्स्टिट्यूशन क्लबमध्ये बैठक आहे. काँग्रेसचा दावा आहे की यात 23 विरोधी पक्ष सहभागी होतील. मात्र, पक्षाने या पक्षांची नावे सांगितलेली नाहीत.
काँग्रेसचे सरचिटणीस जयराम रमेश यांनी सांगितले की, 23 पक्ष भाजप सरकारच्या धोरणांविरोधात एकत्र येत आहेत. त्यांनी एक्स पोस्टमध्ये ‘इंडिया’ला ‘इंडिया जनबंधन’ असे लिहिले. टीएमसी प्रमुख ममता बॅनर्जी आणि त्यांचे पुतणे अभिषेक दिल्लीत पोहोचले आहेत.
रविवारी त्यांनी आपचे संयोजक अरविंद केजरीवाल यांची भेट घेतली. या बैठकीचा तपशील समोर आलेला नाही. I.N.D.I.A च्या आतापर्यंत 6 बैठका झाल्या आहेत. यात एक व्हर्च्युअल बैठक समाविष्ट आहे. अधिकृतपणे I.N.D.I.A चा अजेंडा निश्चित नाही. सर्व पक्ष आपापले मुद्दे मांडू शकतात.
ममता यांनी पुतण्या अभिषेकसोबत अरविंद केजरीवाल यांची भेट घेतली. दोन्ही नेत्यांमध्ये सुमारे 30 मिनिटे चर्चा झाली.
राहुल, अखिलेश, ममता सहभागी होतील, आप आणि द्रमुक बाहेर
- बैठकीत राहुल गांधी, मल्लिकार्जुन खरगे, तृणमूल काँग्रेसच्या ममता बॅनर्जी आणि अभिषेक बॅनर्जी, समाजवादी पक्षाचे प्रमुख अखिलेश यादव, आरजेडीचे तेजस्वी यादव, शिवसेना (यूबीटी) चे उद्धव ठाकरे यांच्यासह डाव्या पक्षांचे आणि इतर लहान पक्षांचे नेते उपस्थित राहण्याची शक्यता आहे.
- आप आणि द्रमुक बैठकीत सहभागी होत नाहीत. सीपीआय (एम) ने आपला विरोध नोंदवला आहे, परंतु बैठकीत सहभागी होईल. जेएमएमबाबत अनिश्चितता आहे.
- पहिली बैठक २३ जून २०२३ रोजी पटना येथे झाली होती. ही नितीश कुमार यांनी बोलावली होती. शेवटची बैठक १ जून २०२४ रोजी दिल्ली येथे झाली होती.
- त्यानंतर 7 ऑगस्ट 2025 रोजी राहुल गांधींनी त्यांच्या नवी दिल्ली येथील निवासस्थानी INDIA नेत्यांसाठी रणनीतिक रात्रीचे जेवण आयोजित केले होते. यात 25 हून अधिक विरोधी पक्षांचे सुमारे 50 नेते सहभागी झाले होते. बैठकीत बिहारच्या मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षण (SIR) सह कथित निवडणूक गैरव्यवहाराचे मुद्दे उपस्थित करण्यात आले.
डिनर पार्टीच्या बैठकीत इंडिया आघाडीच्या 25 राजकीय पक्षांच्या सुमारे 50 नेत्यांनी भाग घेतला.
बैठकीचा अजेंडा निश्चित नाही, विरोधी पक्ष म्हणाले- आम्ही आमचे मुद्दे मांडू
बैठकीत सर्व पक्ष आपापले मुद्दे मांडू शकतात. राज्यांमध्ये होणाऱ्या निवडणुका आणि २०२९ च्या लोकसभा निवडणुकीच्या तयारीच्या दृष्टीने राष्ट्रीय मुद्द्यांवर भाजप आणि केंद्र सरकारविरोधात एकजूटता दाखवण्यावर एकमत केले जाईल. याव्यतिरिक्त, युतीच्या संयोजकाच्या नावावर चर्चा होऊ शकते.
- बंगाल: TMC बंगालमध्ये निवडणुकीनंतर तिच्या नेत्यांवर झालेल्या कथित हल्ल्यांचा मुद्दा उपस्थित करून INDIA पक्षांचा पाठिंबा मागू शकते.
- यूपी: उत्तर प्रदेशमध्ये पुढील वर्षी विधानसभा निवडणुका आहेत. लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेस-SP युतीमुळे भाजपला सर्वाधिक नुकसान झाले होते. अशा परिस्थितीत काँग्रेस आणि सपा ही गती कायम ठेवू इच्छितील.
- बिहार: NDA सरकारने लालू कुटुंबाची सुरक्षा कमी केली आहे. लालू-राबडी, तेजस्वी एजन्सींच्या (ED आणि CBI) रडारवर आहेत. अशा परिस्थितीत बिहारमध्ये युती पुन्हा उभी राहण्यासाठी एकत्र येण्याचा प्रयत्न करू शकते.
- केरळ: राज्यात दोन्ही पक्ष वेगवेगळे आहेत, पण केंद्रात एकत्र आहेत. सीपीआयचे सरचिटणीस डी. राजा म्हणाले, ‘प्रत्येक पक्षाचे स्वतःचे मुद्दे आहेत. डाव्या पक्षांचेही काही मुद्दे आहेत, जे आम्ही मांडू इच्छितो. इतर पक्षांच्याही स्वतःच्या चिंता असू शकतात.’
I.N.D.I.A च्या बैठकीपूर्वी काँग्रेसवर अनेक पक्ष नाराज
झारखंडमध्ये झारखंड मुक्ती मोर्चा (JMM) राज्यसभेच्या दोन जागांवर आपले उमेदवार उभे करू इच्छित होता. काँग्रेसने कोणतीही चर्चा न करता उमेदवार घोषित केले. 5 जून रोजी JMM ने आपली नाराजी व्यक्त केली. केरळमध्ये CPI(M) ने नाराजी व्यक्त केली. खरं तर, अलीकडील विधानसभा निवडणुकांमध्ये काँग्रेसच्या नेत्यांनी डाव्या पक्षांना भाजपची बी टीम म्हटले होते. यामुळे डाव्या नेत्यांनी आक्षेप नोंदवला. डावे पक्ष निवडणूक हरले आणि काँग्रेस सत्तेत आली.
I.N.D.I.A 6 राज्यांमध्ये एकत्र निवडणूक लढवली, 6 मध्ये नाही
इंडिया ब्लॉक 2023 मध्ये तयार झाला. या काळात एक लोकसभा आणि मे 2026 पर्यंत 13 विधानसभा निवडणुका झाल्या. 2024 च्या लोकसभा निवडणुकीत एकूण 543 जागांपैकी एकत्र मिळून 234 जागा जिंकल्या.
6 राज्ये जिथे INDIA ब्लॉक एकत्र लढला
- जम्मू-काश्मीर (2024): नॅशनल कॉन्फरन्स आणि काँग्रेसने युती करून निवडणूक लढवली आणि सरकार स्थापन केले.
- झारखंड (2024): JMM, काँग्रेस आणि आरजेडीने एकत्र निवडणूक लढवली आणि सरकार स्थापन केले.
- महाराष्ट्र (2024): इंडिया ब्लॉक राज्यात महाविकास आघाडी म्हणून लढला, पण हरला.
- बिहार (2025): आरजेडी-काँग्रेस आणि इतर मित्रपक्षांसह महाआघाडी म्हणून लढला, पण हरला.
- तमिळनाडू (2026): निवडणुकीपूर्वी काँग्रेस डीएमके युतीचा भाग होती आणि जागावाटपही झाले होते. पण सत्तेत येऊ शकले नाहीत.
- पुदुचेरी (2026): काँग्रेसने DMK, VKC सोबत मिळून निवडणूक लढवली, पण सत्ता मिळाली नाही.
6 राज्ये जिथे INDIA एकत्र लढले नाही
- हरियाणा (2024): काँग्रेस आणि आप यांची युती झाली नाही. काँग्रेसने आपला सहयोगी CPI(M) सोबत निवडणूक लढवली, तर आप स्वतंत्रपणे मैदानात होती. सर्व हरले.
- अरुणाचल प्रदेश (2024): काँग्रेसने स्वबळावर निवडणूक लढवली. पराभव झाला.
- दिल्ली (2025): काँग्रेस आणि आप यांनी स्वतंत्रपणे निवडणूक लढवली, कोणतीही युती नव्हती. पराभव झाला.
- आसाम (2026): काँग्रेस मुख्य विरोधी पक्ष म्हणून निवडणूक मैदानात होती. पराभव झाला.
- केरळ (2026): काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील UDF ने बहुमत मिळवून सरकार स्थापन केले.
- पश्चिम बंगाल (2026): टीएमसीने काँग्रेससोबत एकत्र निवडणूक लढण्यास नकार दिला. मात्र काँग्रेसला डाव्या पक्षांची साथ मिळाली.
2024 मध्ये आंध्र प्रदेश, सिक्कीम आणि ओडिशाच्या विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसने एकट्याने निवडणूक लढवली होती, पण निवडणूक हरली.
राज्यसभेत विरोधी पक्षाचे 78 खासदार, इंडिया ब्लॉकचे 67
12 राज्यांच्या 26 राज्यसभा जागांसाठी 18 जून रोजी निवडणूक होईल. काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील विरोधी पक्षाला तीन जागांचा फायदा होण्याची शक्यता आहे. एनडीएला एक जागा गमवावी लागू शकते. एकूण ज्या 26 जागांवर निवडणूक होणार आहे, त्यापैकी काँग्रेस आघाडीकडे 5 जागा आहेत.
एनडीएकडे सध्या 18 जागा आहेत (आंध्र प्रदेशमधून 1, गुजरातमधून 4, कर्नाटकातून 3, राजस्थान-मध्य प्रदेशमधून प्रत्येकी 2, झारखंड, मणिपूर, मेघालय, अरुणाचल, महाराष्ट्र आणि तामिळनाडूमधून प्रत्येकी एक जागा).
तर इतर तीन जागा वायएसआरसीपीच्या खात्यात आहेत. या निवडणुकांमध्ये एनडीएला 17 जागा मिळण्याची शक्यता आहे, तर काँग्रेसला पाच, जेएमएमला दोन आणि टीव्हीकेला एक जागा मिळण्याची अपेक्षा आहे. मिझोराममध्ये जोरम पीपल्स मूव्हमेंट एक जागा जिंकू शकते. वायएसआरसीपी आपल्या तिन्ही जागा गमावू शकते.
244 सदस्यांच्या उच्च सभागृहात एनडीएकडे सध्या 149 खासदार आहेत, तर विरोधी पक्षाकडे 78 आणि बिगर-आघाडीतील प्रादेशिक पक्षांकडे 17 खासदार आहेत. इंडिया ब्लॉकमध्ये 16 पक्षांचे 67 खासदार आहेत. डीएमके आणि आप या ब्लॉकचा भाग नाहीत.
इंडिया ब्लॉकच्या मागील 6 बैठका
1 जून 2024: लोकसभा निवडणुकीच्या निकालापूर्वी आघाडीची बैठक
इंडिया ब्लॉकची शेवटची बैठक अडीच तास चालली होती. बैठकीनंतर काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खरगे म्हणाले की, निवडणुकीत इंडिया आघाडीला 295 जागा मिळतील.
13 जानेवारी: पाचवी बैठक- लोकसभा निवडणुकीसाठी जागावाटपावर पेच निर्माण झाला
ही बैठक 13 जानेवारी 2024 रोजी व्हर्चुअली झाली होती. यात 28 पक्षांचे 9 नेते सहभागी झाले होते. अध्यक्षपदासाठी मल्लिकार्जुन खरगे यांच्या नावावर सहमती झाली, पण संयोजकाच्या नावावर निर्णय होऊ शकला नाही.
बैठकीनंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख शरद पवार म्हणाले, ‘आमच्यात चर्चा झाली की आम्ही लवकरच जागावाटपावर निर्णय घेऊ.’ तेव्हा जेडीयू देखील I.N.D.I. मध्ये सामील होता. जेडीयूनेही जागावाटपात होत असलेल्या विलंबाबद्दल नाराजी व्यक्त केली होती. या बैठकीत जागांबाबत सहमती होऊ शकली नव्हती.
19 डिसेंबर 2023: चौथी बैठक- ममतांनी पंतप्रधानपदाच्या चेहऱ्यासाठी खरगे यांचे नाव दिले
बैठकीत राहुल गांधी, अरविंद केजरीवाल, भगवंत मान, ममता बॅनर्जी, मेहबूबा मुफ्ती यांच्यासह अनेक नेते उपस्थित होते.
I.N.D.I.A ची चौथी बैठक 19 डिसेंबर 2023 रोजी दिल्लीतील अशोका हॉटेलमध्ये झाली होती. या बैठकीत पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी पंतप्रधानपदाच्या चेहऱ्यासाठी मल्लिकार्जुन खर्गे यांच्या नावाचा प्रस्ताव ठेवला. अरविंद केजरीवाल यांनी याला पाठिंबा दिला.
ही माहिती बैठकीनंतर MDMK (मरूमलारची द्रविड मुन्नेत्र कळघम) चे खासदार वायको यांनी दिली. मात्र, पंतप्रधानपदाच्या चेहऱ्याच्या प्रश्नावर उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री अखिलेश यादव यांनी मौन बाळगले होते.
31 ऑगस्ट-1 सप्टेंबर 2023: तिसरी बैठक- 5 समित्या स्थापन झाल्या, निवडणुकीची रणनीती आखण्यात आली
मुंबईत 31 ऑगस्ट ते 1 सप्टेंबर दरम्यान झालेल्या बैठकीत आघाडीने 5 समित्या स्थापन केल्या होत्या.
I.N.D.I.A आघाडीची तिसरी बैठक मुंबईत 31 ऑगस्ट-1 सप्टेंबर 2023 रोजी झाली होती. या बैठकीत आघाडीने 5 समित्या स्थापन केल्या होत्या. यामध्ये प्रचार समिती, समन्वय/रणनीती समिती, मीडिया, सोशल मीडिया आणि संशोधन समिती यांचा समावेश आहे. या बैठकीत 28 विरोधी पक्षांनी पाच राज्यांमध्ये झालेल्या निवडणुकांसाठी रणनीती तयार केली होती.
दुसरी बैठक : आघाडीचे नाव I.N.D.I.A निश्चित करण्यात आले
बेंगळुरू येथील बैठकीत आघाडीला इंडियन नॅशनल डेव्हलपमेंटल इन्क्लुसिव्ह अलायन्स असे नाव देण्यात आले होते.
विरोधी पक्षांच्या एकजुटीची दुसरी बैठक 17-18 जुलै 2023 रोजी बेंगळुरू येथे झाली होती. 2024 च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत भाजपला हरवण्यासाठी विरोधी पक्षांचे 26 पक्ष एकत्र आले होते. या बैठकीत विरोधी पक्षांच्या आघाडीचे नाव INDIA असे निश्चित करण्यात आले होते. याचे पूर्ण रूप इंडियन नॅशनल डेव्हलपमेंटल इन्क्लुसिव्ह अलायन्स असे आहे.
पहिली बैठक: नितीश यांनी नेतृत्व केले, 15 पक्ष सहभागी झाले
विरोधी पक्षांच्या आघाडीची पहिली बैठक पाटण्यात झाली होती. नीतीश कुमार त्याचे यजमान होते.
विरोधी पक्षांच्या आघाडीची पहिली बैठक २३ जून २०२३ रोजी पाटण्यात झाली होती. या बैठकीचे नेतृत्व बिहारचे मुख्यमंत्री नीतीश कुमार यांनी केले होते. या बैठकीत विरोधी पक्षांचे १५ पक्ष सहभागी झाले होते. पुढील लोकसभा निवडणुकीत मोदी सरकारचा सामना करण्यासाठी विरोधकांना एकत्र आणण्यासाठी ही बैठक होती.
लोकसभा निवडणुकीत INDIA ला २३४ जागा मिळाल्या होत्या
लोकसभा निवडणुकीत I.N.D.I.A ला 234 जागा मिळाल्या आहेत. यात काँग्रेसच्या 99, समाजवादी पक्षाच्या 37 आणि तृणमूल काँग्रेसच्या 29 जागांचा समावेश आहे. बहुमताचा आकडा 272 आहे. तर, महाराष्ट्र निवडणुकीत INDIA ब्लॉकचे नेतृत्व काँग्रेस करत होती. विरोधी महाविकास आघाडीला (MVA) 288 पैकी फक्त 45 जागा मिळाल्या. भाजप युतीला 230 जागा मिळाल्या.
