काही सेकंदांपूर्वी
- कॉपी लिंक
३० एप्रिल २०२०
आजपासून ६ वर्षांपूर्वी सकाळी बातमी आली की ऋषी कपूर आता नाहीत. काही दिवसांपूर्वीपर्यंत ते गंभीर अवस्थेत असूनही हॉस्पिटलमधील कर्मचाऱ्यांना हसवत होते, तर कधी गाणी ऐकवत होते. दैनिक भास्करशी बोलताना ऋषी कपूर यांची एकुलती एक मुलगी रिद्धिमा म्हणते, ‘सर्व काही अचानक घडले, तो खूप भयानक दिवस होता. अचानक एक पोकळी निर्माण झाली. एक एकाकीपणा, त्यांचे जीवन, त्यांची उपस्थिती लार्जर दॅन लाईफ होती.’
ऋषी कपूर ३ वर्षांचे होते, तेव्हा ते वडील राज कपूर यांच्या ‘श्री ४२०’ या चित्रपटात चॉकलेटच्या लालसेपोटी दिसले होते. तेव्हापासून त्यांचे सिनेमाशी असे नाते जुळले, जे आयुष्यभर टिकले. १९७३ च्या ‘बॉबी’ चित्रपटातून अभिनयात आलेले ऋषी कपूर उर्फ चिंटू यांनी ‘रफूचक्कर’, ‘कर्ज’, ‘प्रेम रोग’, ‘चांदनी’ यांसारखे उत्कृष्ट चित्रपट केले. वाढत्या वयासोबत त्यांनी ‘अग्निपथ’, ‘स्टुडंट ऑफ द इयर’, ‘कपूर अँड सन्स’, ‘नमस्ते लंडन’, ‘१०२ नॉट आउट’ यांसारखे चित्रपट केले. रिद्धिमा म्हणते, ‘त्यांना सिनेमाची प्रचंड आवड होती. ते खूप उत्कट होते. आम्ही त्यांच्या चित्रपटांच्या सेटवर जात असू. ते एका कोपऱ्यात त्यांच्या भूमिकेची तयारी करत असत.’
मुलगा रणबीर, मुलगी रिद्धिमा आणि नात समारा यांच्यासोबत ऋषी कपूर आणि नीतू सिंग.
आम्ही जेव्हा रिद्धिमाला विचारले की तिला कधी कळले की तिचे वडील इतके मोठे स्टार आहेत, तेव्हा हसत तिने उत्तर दिले-
‘शाळेत. जेव्हा शिक्षिका आम्हाला सांगायची की आम्ही काल तुमच्या वडिलांचा चित्रपट पाहिला, खूप मजा आली. मित्रही म्हणायचे की तुमचे बाबा आणि मम्मी किती प्रसिद्ध आहेत. जेव्हा आम्ही बाहेर जेवायला जायचो, तेव्हाही इतके लोक येऊन ऑटोग्राफ घ्यायचे. तेव्हा आम्ही विचार करायचो की एवढी गर्दी का जमा होत आहे? आम्ही विचारायचो की तुम्ही काय लिहित आहात, तेव्हा ते समजावून सांगायचे, आम्ही अभिनेते आहोत, कारण आम्ही चित्रपटांमध्ये काम करतो.’
रिद्धिमा म्हणते की, ऋषी कपूर जरी एक स्टार होते, तरी कुटुंबासाठी ते एक उत्तम कुटुंबप्रमुख होते, ज्यांच्यासाठी प्राधान्य नेहमी कुटुंबच होते. रिद्धिमा म्हणते, ‘ते आम्हाला खूप सुट्ट्यांमध्ये घेऊन जात असत, जेव्हा शूटिंग करत असत, तेव्हा आमच्या उन्हाळ्याच्या सुट्ट्या अशा प्रकारे आखत असत की कामही होईल आणि आम्ही फिरूही शकू. जे काही करत असत ते आमच्यासाठीच करत असत. ते आम्हाला सर्वात आधी महत्त्व देत असत. त्यांनी कुटुंबाला नेहमीच प्राधान्य दिले.’
‘आमची शनिवारी सुट्टी असायची, ते संध्याकाळी व्यस्त असत, म्हणून ते आम्हाला दिवसा जेवायला घेऊन जात असत. त्यांनी एक खेळही तयार केला होता, रॅपिड फायरसारखा. गाडीत ते पुढे आणि मी, रणबीर, मम्मा मागे बसत असू. ते पटापट 10 प्रश्न विचारत असत, योग्य उत्तर देणाऱ्याला बक्षीस मिळत असे.’
ऋषी कपूर आणि नीतू यांच्यासोबत रिद्धिमा, रणबीरच्या बालपणातील फोटो.
ऋषी कपूर यांचे अचानक जगातून निघून जाणे, कुटुंबासाठी एक मोठा धक्का होता. यावर रिद्धिमा म्हणते, ‘खूप रिकामेपण जाणवते. इतके की सांगू शकत नाही. तो काळ खूप वाईट होता. मी मम्मी (नीतू सिंग) सोबत होते. माझी, रणबीरची, आलियाची पहिली प्राथमिकता होती की मम्मी ठीक असाव्यात. आम्ही त्यांना व्यस्त ठेवत होतो की कसेही करून त्यांना बाहेर घेऊन जायचे आहे, त्यांचे लक्ष विचलित करायचे आहे, कारण हे खूप अचानक घडले होते. मी व्यक्त करू शकत नाही. ती खूप भयानक भावना होती. खूप रिकामेपण झाले. खूप एकाकीपण. मी आजही कधी त्यांना भूतकाळात संदर्भित करू शकत नाही. मी नेहमी बोलते की ते अजूनही आहेत, आम्हाला मार्गदर्शन करत आहेत, आम्हाला प्रेम करत आहेत, आशीर्वाद देत आहेत.’
‘मला त्यांच्याशी खूप गोष्टी बोलायच्या आहेत. मला सांगायचं आहे की, आम्ही सर्वजण तुम्हाला खूप सेलिब्रेट करतो, बाबा. आम्ही दररोज फॅमिली व्हिडिओ कॉलवर तुमच्याबद्दल बोलतो की, जर तुम्ही असता तर काय बोलला असता, काय केलं असतं. आजपर्यंत एकही दिवस असा गेला नाही, जेव्हा तुमच्याबद्दल बोलणं झालं नाही.’
मुलगी रिद्धिमाच्या मते, वडील ऋषी कपूर ‘लार्जर दॅन लाईफ’ आयुष्य जगले. याचे परिणाम ते किस्से आहेत, जे त्यांची स्पष्टवक्तेपणा, हजरजबाबीपणा, राग आणि मजेदार व्यक्तिमत्व दर्शवतात. कधी त्यांनी अमिताभ यांना दिला जाणारा पुरस्कार विकत घेऊन स्वतःच्या नावावर केला, तर कधी सलमान खानच्या वडिलांच्या धमकीला उत्तर दिले. डिंपल कपाडियासोबतचे त्यांचे प्रेमसंबंधही चर्चेत राहिले आणि अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिमसोबतची त्यांची भेटही वादाचे कारण ठरली.
पुण्यतिथीनिमित्त ऋषी कपूर यांच्या आयुष्याशी संबंधित काही उत्कृष्ट किस्सेही वाचा-
किस्सा-१, चॉकलेटच्या लालसेपोटी ३ वर्षांच्या ऋषी कपूर यांनी केली ॲक्टिंग
४ सप्टेंबर १९५२
बॉम्बेतील माटुंगा येथील राज कपूर बंगल्यात कृष्णा कपूर यांनी मुलगा ऋषीला जन्म दिला. ते तीन भावांमध्ये मधले होते. रणधीर कपूर (करीना-करिश्माचे वडील) मोठे होते आणि राजीव कपूर (धाकटे).
आई कृष्णा कपूर यांच्यासोबत (डावीकडून उजवीकडे), रीमा कपूर, ऋतू नंदा, ऋषी कपूर आणि रणधीर कपूर.
वडील राज कपूर शोमॅन होते. ऋषी फक्त 3 वर्षांचे होते, जेव्हा वडील राज कपूर, नर्गिससोबत श्री 420 बनवत होते.
वडील राज कपूर यांच्यासोबत ऋषी कपूर यांचे फोटो.
‘प्यार हुआ इकरार हुआ’ या चित्रपटातील प्रसिद्ध गाण्यासाठी राज कपूर यांना बालकलाकाराची गरज पडली, तेव्हा ते आपल्या मुलांना सेटवर घेऊन आले. खोल डोळे आणि गुबगुबीत गालांमुळे ऋषी सर्वांचे लक्ष वेधून घेत असत.
सेटवर त्यांना इतर मुलांसोबत पावसात भिजायचे होते, पण नाजूक चिंटूजींवर पाण्याचे थेंब पडताच ते रडायला लागायचे.
चित्रपट श्री ४२० च्या सेटवर घेतलेले ऋषी कपूर आणि त्यांच्या भावंडांचे छायाचित्र.
अनेक वेळा शॉट खराब झाले आणि रील्स वाया जाऊ लागल्या. तेव्हा नरगिस हळूच त्यांच्याजवळ आल्या आणि म्हणाल्या, जर त्यांनी न रडता शॉट पूर्ण केला, तर त्या त्यांना खूप चॉकलेट्स देतील. खाण्यापिण्याचे शौकीन चिंटू का तयार झाले नसते? आणि अशा प्रकारे ऋषी कपूर यांनी १९५५ च्या श्री ४२० या चित्रपटातून बालकलाकार म्हणून चित्रपटांमध्ये पदार्पण केले.
किस्सा-२, कारमध्ये मुघल-ए-आझमच्या सेटवर घेऊन जात असत आजोबा पृथ्वीराज कपूर
१९६० मध्ये आलेल्या मुघल-ए-आझम चित्रपटात ऋषी कपूर यांचे आजोबा पृथ्वीराज कपूर यांनी बादशाह अकबराची भूमिका साकारली होती. ते अनेकदा घरातील सर्व मुलांना कारमध्ये सेटवर घेऊन जात असत.
तेव्हा ऋषी कपूर 6 वर्षांचे होते. सर्व मुले मधुबालाचे सौंदर्य पाहत होती, पण ऋषी कपूरच्या नजरा दिलीप कुमारवर खिळल्या होत्या.
किस्सा- 3, राज कपूरने सिगारेट पिताना पाहून मारहाण केली
सुमारे 15 वर्षांच्या वयात मित्रांमुळे ऋषी कपूरला सिगारेट पिण्याचे व्यसन लागले. तो मुंबईतील चॅम्पियन स्कूलबाहेरच्या कोकाकोला स्टँडच्या दुकानातून अहमद नावाच्या दुकानदाराकडून सिगारेट घेत असे. एका वेळी दुकानात त्याची 300 रुपये उधारी झाली. एके दिवशी अहमदने रागाने सांगितले की, जर उधारी चुकवली नाही, तर तो राज कपूरला सांगेल.
मोठे भाऊ रणधीर कपूर आणि वडील राज कपूर यांच्यासोबत ऋषी कपूर.
एक दिवशी ऋषी कपूर वडिलांच्या मेकअप मॅनसोबत सिगारेटचे झुरके घेत होते, तेव्हाच राज कपूर तिथे पोहोचले. रंगेहाथ पकडले गेल्यानंतर राज कपूर यांनी ऋषी कपूर यांना खूप मारले.
सांगायचे म्हणजे, स्टार बनल्यानंतर ऋषी कपूर 300 रुपये कर्ज फेडायला गेले होते, पण तेव्हा अहमदने पैसे घेतले नाहीत आणि त्यांना फक्त मिठी मारली.
किस्सा-4, डिंपल कपाडियाला दिली, गर्लफ्रेंडने दिलेली अंगठी
ऋषी कपूर यांना शालेय जीवनात पारशी यास्मिन नावाच्या मुलीवर पहिले प्रेम झाले. बॉबीमधून पदार्पण करणाऱ्या ऋषी कपूर यांना वजन कमी करण्यास तिनेच मदत केली होती. एके दिवशी यास्मिनने ऋषींना एक अंगठी भेट दिली, जी ते नेहमी घालत असत. बॉबीच्या शूटिंगदरम्यान ऋषी कपूर आणि डिंपलमध्ये घट्ट मैत्री झाली. डिंपल अनेकदा त्यांची अंगठी घालत असे. हळूहळू ती अंगठी डिंपलचीच झाली.
बॉबी चित्रपटाच्या सेटवर काढलेले ऋषी कपूर आणि डिंपल कपाडिया यांचे छायाचित्र.
डिंपलला लग्नासाठी प्रपोज करताना राजेश खन्ना यांनी ऋषी कपूर यांची ती अंगठी काढून समुद्रात फेकली आणि नंतर आपली अंगठी घातली होती. तेव्हा असे वृत्त आले होते की ऋषींनीच ती अंगठी डिंपलला घातली होती. याच कारणामुळे ऋषी कपूर यांची गर्लफ्रेंड यास्मिनने त्यांच्याशी ब्रेकअप केले.
डिंपल कपाडिया आणि ऋषी यांचा पहिला चित्रपट बॉबी (1973) सुपरहिट ठरला होता. पण नंतर डिंपलने राजेश खन्ना यांच्याशी लग्न करून चित्रपटांमधून ब्रेक घेतला.
किस्सा-5, पैसे देऊन विकत घेतला पहिला पुरस्कार, अमिताभसोबत वाद
बॉबी (1973) चित्रपटासाठी ऋषी कपूर यांना फिल्मफेअर बेस्ट ॲक्टर अवॉर्ड मिळाला होता. त्या वर्षी ऋषी यांच्याशिवाय अमिताभ बच्चन देखील जंजीर चित्रपटासाठी नॉमिनेटेड होते. सर्वत्र चर्चा होती की पुरस्कार अमिताभ यांनाच मिळेल, पण ऋषी कपूर यांनी 30 हजार रुपयांमध्ये तो पुरस्कार विकत घेतला. असे त्यांनी पीआरओ तारकनाथ गांधी आणि त्यांचे सेक्रेटरी घनश्याम यांच्या सांगण्यावरून केले.
अभिनेत्री नूतन यांच्याकडून फिल्मफेअर पुरस्कार स्वीकारताना ऋषी कपूर.
अमिताभ बच्चन यांना ऋषीने पुरस्कार विकत घेतल्याचे कळताच त्या दोघांमध्ये शीतयुद्ध सुरू झाले. ऋषी कपूर यांनी त्यांच्या ‘खुल्लम-खुल्ला’ या आत्मचरित्रात लिहिले आहे की त्यांना पुरस्कार विकत घेतल्याचा पश्चात्ताप आणि लाज वाटत होती. यानंतर अमिताभ बच्चन त्यांच्यावर नाराज झाले होते.
किस्सा- 6, भविष्यातील पत्नी नीतू सिंगकडून एक्स गर्लफ्रेंड यास्मिनला कॉल करून घ्यायचे, हॉटेलमध्ये पाहून मन तुटले
ऋषी कपूर यास्मिनसोबतचे नाते कायम ठेवू इच्छित होते. ‘जहरीला इंसान’ चित्रपटाच्या शूटिंगदरम्यान ऋषी, सहकलाकार आणि मैत्रीण नीतू सिंगकडून यास्मिनला फोन करून घ्यायचे, पण प्रतिसाद मिळत नव्हता.
ऋषी कपूर आणि नीतू सिंग यांनी लग्नापूर्वी 13 चित्रपटांमध्ये एकत्र काम केले होते.
एक दिवशी ऋषी ताज हॉटेलमध्ये होते, तेव्हा त्यांना यास्मिन दिसली, जी तिथे ऋषीच्याच एका जुन्या मित्रासोबत आली होती. हे पाहून ऋषी कपूरचे हृदय तुटले. 2 हजार रुपये घेऊन पोहोचलेल्या ऋषी कपूरने 18 हजार रुपयांची दारू प्यायली. नंतर त्यांचे मॅनेजरसोबत खूप भांडण झाले.
किस्सा-7, सलीम-जावेदने करिअर उद्ध्वस्त करण्याची धमकी दिली होती, उत्तरात म्हणाले- करून दाखवा
जंजीर, शोले लिहिणाऱ्या सलीम-जावेदचे 80 च्या दशकात मोठे नाव होते. प्रत्येकजण त्यांनी लिहिलेला चित्रपट करू इच्छित होता. एकदा लेखक जोडीने ऋषी कपूरला एक चित्रपट ऑफर केला, जो त्यांनी नाकारला.
सलीम-जावेद यामुळे चिडले. एके दिवशी त्यांची भेट प्लेमेट क्लबमध्ये झाली. सलीम खान (सलमानचे वडील) यांनी ऋषीला पाहताच म्हटले- आमचा चित्रपट नाकारण्याची तुमची हिंमत कशी झाली? उत्तर मिळाले- मला चित्रपट आवडला नाही.
सलीमने रागाने म्हटले- तुम्हाला माहीत नाही का की इंडस्ट्रीमध्ये आजपर्यंत आम्हाला कोणीही नकार दिला नाही. आम्ही तुमचे करिअर उद्ध्वस्त करू शकतो.
हे ऐकून ऋषी कपूर म्हणाले- तुम्ही मला उद्ध्वस्त करण्यासाठी काय करू शकता?
सलीम म्हणाला- तुमच्यासोबत कोण काम करेल, तुम्हाला माहीत आहे का, आम्ही राजेश खन्ना यांना जंजीर ऑफर केली होती, पण त्यांनी चित्रपट करण्यास नकार दिला होता. आम्ही त्यांच्यासोबत काहीही केले नाही, फक्त त्यांच्या जागी अमिताभला आणले, ज्यांनी त्यांना उद्ध्वस्त केले. आम्ही तुमच्यासोबतही हेच करू.
यावर ऋषी कपूर म्हणाले- गो अहेड (पुढे चला) आणि मला उद्ध्वस्त करून दाखवा.
किस्सा-8: दाऊद इब्राहिमने कॉल करून चहासाठी आमंत्रित केले
सन 1988 मध्ये ऋषी कपूर मित्र बिट्टू आनंदसोबत आशा भोसले यांचा कार्यक्रम अटेंड करण्यासाठी दुबईला गेले होते. विमानतळावर अचानक एक व्यक्ती त्यांच्याजवळ आला आणि त्यांना मोबाईल देत म्हणाला, दाऊद साहेब बोलतील.
दाऊदने कॉलवर म्हटले- कोणत्याही गोष्टीची गरज लागल्यास फक्त मला सांगा.
हे ऐकून ऋषी कपूर घाबरले. काही वेळाने दाऊद इब्राहिमच्या मुख्य साथीदाराने त्यांना सांगितले की दाऊदला तुमच्यासोबत चहा प्यायचा आहे.
ऋषी कपूर नकार देऊ शकले नाहीत. त्याच संध्याकाळी त्यांच्या हॉटेलमध्ये एक रोल्स रॉय आली, जी त्यांना एका अनोळखी ठिकाणी घेऊन गेली. दाऊदने ऋषींची भेट घेतली आणि म्हणाला- मी दारू पीत नाही, म्हणून तुम्हाला चहासाठी बोलावले. ही भेट 4 तास चालली.
प्रसंग- 9, नीतूसाठी भेटवस्तूऐवजी कुत्र्याचे बिस्किटे घेऊन आले
ऋषी कपूर यांनी 13 चित्रपटांमध्ये सहकलाकार असलेल्या नीतू सिंग यांच्याशी 1970 मध्ये लग्न केले होते. या लग्नामुळे या जोडप्याला दोन मुले, मुलगा रणबीर कपूर आणि मुलगी रिद्धिमा कपूर झाली. एकदा ऋषी कपूर अमेरिकेला गेले होते, तेव्हा नीतू सिंग यांनी अनेक वस्तूंची यादी त्यांना दिली. काही दिवसांनी ऋषी कपूर 3 सूटकेस घेऊन परतले. नीतूला वाटले की सूटकेसमध्ये तिच्या वस्तू असतील, पण खरं तर त्यात पाळीव कुत्र्याचे बिस्किटे होती. यावरून ऋषी-नीतूचे खूप भांडण झाले होते.
ऋषी कपूर आणि नीतू सिंग यांचे लग्न आरके स्टुडिओमध्ये झाले होते.
किस्सा-10, मूड खराब झाला तर दिग्दर्शकाला महामार्गावर कारमधून उतरवले
ऋषी कपूर नेहमीच रागीट स्वभावाचे होते. चित्रपटाची पटकथा ऐकण्यापूर्वीच ते म्हणायचे, आधी माझ्या अटी ऐका, मान्य असतील तरच पुढे बोलू. अट अशी होती की, सकाळी 10 पूर्वी आणि रात्री 8 नंतर शूटिंग करणार नाही. रात्रीचा सीन असला तरी दिवसा सेट तयार करून करा. रविवारी शूटिंग करणार नाही.
एके दिवशी फिल्म सिटीमध्ये शूटिंग करत असताना एका दिग्दर्शकाने सांगितले की त्यांना पटकथेचे कथन करायचे आहे. ते व्यस्त होते, म्हणून दिग्दर्शकाने सांगितले की पॅकअप झाल्यावर तुम्ही घरी निघाल्यावर मी तुम्हाला वाटेत मेकअप व्हॅनमध्येच ऐकवीन.
ते मान्य झाले. मेकअप व्हॅनमध्ये ऋषी कपूर नेहमी, मागच्या खोलीत न बसता ड्रायव्हरसोबत पुढे बसायचे. कारण त्यांना हलणाऱ्या खोल्या आवडत नव्हत्या. पण त्या दिवशी ड्रायव्हरमुळे त्यांना मागच्या खोलीत बसावे लागले. ते आधीच चिडलेले होते, तेव्हाच दिग्दर्शकाने सतत बोलायला सुरुवात केली.
चित्रपटात काय चांगले आहे, कसा असेल, नायक काय करेल, वगैरे-वगैरे.
मेकअप व्हॅन हायवेवर होती. चित्रपटाची बहुतेक कथा एका रात्रीची होती, त्यामुळे ऋषी कपूरचा रस आणखी कमी झाला, कारण ते रात्री शूटिंग करत नव्हते. तेव्हा त्यांनी विचारले, सेट कुठे असेल, तेव्हा दिग्दर्शकाने खूप उत्साहात सांगितले, बहुतेक शूटिंग रस्त्यावर होईल. हे ऐकून ऋषी कपूर आणखी चिडले. त्यांनी लगेच ड्रायव्हरला आवाज दिला आणि म्हणाले- गाडी थांबव, आणि त्या दिग्दर्शकाला हायवेवरच उतरवून तेथून निघून गेले.
50 वर्षांची कारकिर्द आणि 121 चित्रपट-
आपल्या 50 वर्षांच्या चित्रपट कारकिर्दीत ऋषींनी सुमारे 121 चित्रपटांमध्ये काम केले. 1973 ते 2000 दरम्यान ऋषींनी 92 रोमँटिक चित्रपटांमध्ये काम केले, ज्यापैकी 36 चित्रपट सुपरहिट ठरले. यामध्ये ‘कर्ज’, ‘दीवाना’, ‘चांदनी’, ‘सागर’, ‘अमर अकबर अँथनी’, ‘हम किसी से कम नहीं’, ‘प्रेम रोग’, ‘हिना’ यांसारख्या चित्रपटांचा समावेश आहे.
