अर्थमंत्री म्हणाल्या- रशियाकडून तेल खरेदी करणे थांबवू शकत नाही:140 कोटी लोकांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी जगाच्या कानाकोपऱ्यातून खरेदी करू

रशिया आणि इराणकडून तेल खरेदी करणाऱ्या देशांवर ट्रम्प यांनी १००% कर (टॅरिफ) लावण्याच्या नव्या कायद्यानंतर आता भारताची प्रतिक्रिया समोर आली आहे. केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी म्हटले आहे की, भारत अचानक रशियाकडून कच्चे तेल खरेदी करणे बंद करू शकत नाही आणि लगेच इतर पुरवठादारांकडे वळू शकत नाही. मंगळवारी ‘बिझनेसलाइन चेंजमेकर अवॉर्ड्स’ कार्यक्रमात अर्थमंत्र्यांनी सांगितले की, देशातील १४० कोटी लोकांच्या ऊर्जेच्या गरजा आणि देशांतर्गत ऊर्जा सुरक्षेचा विचार करून हा निर्णय घेण्यात आला आहे. भारतासाठी देशहित सर्वांत महत्त्वाचे आहे आणि ज्या-ज्या ठिकाणांहून तेल सहजपणे आणि योग्य अटींवर उपलब्ध होईल, त्या जगातील प्रत्येक भागातून भारत तेल खरेदी करेल. रशियातून माघार घेताच तेलाचे दर झपाट्याने वाढतील सीतारामन म्हणाल्या, “भारत रशियातून बाहेर पडून असे म्हणू शकतो की, ठीक आहे, मी इतर कुठून तरी तेल खरेदी करत आहे. पण ज्या क्षणी तुम्ही बाहेर पडाल, त्या क्षणी आंतरराष्ट्रीय बाजारात उपलब्ध तेलाचा मर्यादित साठा आणखी कमी होईल आणि किमती अतिशय वेगाने वाढतील.” अमेरिकेच्या निर्बंधांमुळे आणि नव्या कायद्यामुळे ही गंभीर आव्हानात्मक परिस्थिती निर्माण होत असल्याचे त्यांनी मान्य केले. मात्र, भारत सरकारने देशातील १४० कोटी नागरिकांचे हित सर्वप्रथम पाहिले पाहिजे. ट्रम्प यांचा नवा कायदा: १००% टॅरिफची धमकी अलीकडेच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ‘लिंडसे ओ. ग्रॅहम सॅंक्शनिंग रशिया अँड इराण ॲक्ट’वर स्वाक्षरी करून त्याचे कायद्यात रूपांतर केले आहे. या कायद्याअंतर्गत अमेरिकन प्रशासनाला रशिया आणि इराणकडून मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल व वायू खरेदी करणाऱ्या देशांवर १००% पर्यंत शुल्क लावण्याचा अधिकार मिळाला आहे. या नव्या अमेरिकी कायद्यामुळे भारत आणि चीनसारखे मोठे देश थेट प्रभावित होण्याच्या धोक्यात आले आहेत, कारण हे देश रशियाकडून कच्चे तेल खरेदी करणाऱ्या सर्वात मोठ्या ग्राहकांमध्ये समाविष्ट आहेत. खाडी देशांवरील हल्ल्यांपूर्वीच तेलाचा साठा घटला आहे जागतिक ऊर्जा बाजाराच्या सद्यस्थितीवर बोलताना सीतारमण यांनी सांगितले की, अलीकडेच मध्य-पूर्वेतील परिस्थिती आणि आखाती (गल्फ) क्षेत्रातील रिफायनरींवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे बाजारातील तेलाचा पुरवठा आधीच कमी झाला आहे. ते म्हणाले, “जर तुम्ही वास्तववादी दृष्टिकोनातून पाहिलं, तर सौदी अरेबियातील हल्ले आणि आखाती प्रदेशाशी संबंधित काही इतर रिफायनऱ्यांमध्ये झालेल्या अडचणींमुळे तेलाचा एकूण साठा आपोआपच कमी होत आहे. अशा परिस्थितीत अचानक एखाद्या मोठ्या पुरवठादाराकडून पाठ फिरवणे संपूर्ण बाजारपेठेचे संतुलन बिघडवेल.” भारतीय रिफायनऱ्यांची तांत्रिक अडचण पुरवठादार बदलण्यातील व्यावहारिक अडचणी समजावून सांगताना अर्थमंत्र्यांनी रिफायनऱ्यांच्या रचनेचा उल्लेख केला. ते म्हणाले की, भारतीय रिफायनऱ्या प्रामुख्याने ‘मध्यम दर्जाच्या कच्च्या तेलावर’ (मध्यम घनता आणि विशिष्ट सल्फरचे प्रमाण असलेल्या कच्च्या तेलावर) प्रक्रिया करण्यासाठी तयार करण्यात आल्या आहेत. ते म्हणाले, “ज्या ठिकाणी तेल उपलब्ध आहे, तिथून तुम्हाला ते मिळाले तरी, थोडेफार बदल केल्यानंतरही आपल्या रिफायनऱ्या त्यावर प्रक्रिया करू शकत नसतील, तर त्या तेलाचा आपल्याला काय फायदा? मग आपण कोणाच्या हिताची पूर्तता करत आहोत?” म्हणजेच सरकारला केवळ तेलाची उपलब्धताच नव्हे, तर रिफायनरीची क्षमताही पाहावी लागते. झेलेन्स्की म्हणाले- भारताने तेल घेणे बंद केले तर युद्ध थांबेल दुसरीकडे, युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की यांनी पुन्हा एकदा भारत आणि चीनला रशियासोबतचा ऊर्जा व्यापार संपवण्याचे आवाहन केले आहे. वॉल स्ट्रीट जर्नलला दिलेल्या मुलाखतीत झेलेन्स्की यांनी सांगितले की, रशियाची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने भारत, चीन आणि तुर्की यांसारख्या खरेदीदारांवर अवलंबून आहे. झेलेन्स्की म्हणाले, “जर या देशांनी रशियासोबतचा आपला ऊर्जा व्यापार बंद केला, तर रशियाला नाइलाजाने हे युद्ध थांबवावे लागेल.” राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प लवकरच रशिया-युक्रेन संघर्ष संपवण्यासाठी मदत करतील, अशी आशाही त्यांनी व्यक्त केली. युक्रेन युद्धानंतर भारत-रशिया तेल व्यापाराचे गणित फेब्रुवारी 2022 मध्ये रशिया-युक्रेन युद्ध सुरू होण्यापूर्वी भारत आपल्या गरजेच्या 1% पेक्षाही कमी कच्चे तेल रशियाकडून आयात करत होता. मात्र, पाश्चिमात्य देशांनी रशियावर निर्बंध लादल्यानंतर आणि रशियाने दिलेल्या सवलतीमुळे भारत रशियन कच्च्या तेलाचा मोठा खरेदीदार बनला. भारताने सातत्याने पाश्चिमात्य दबावांचा सामना करत आपली भूमिका कायम ठेवली आहे की, त्याची ऊर्जा खरेदी बाजारातील परिस्थिती आणि देशाच्या ऊर्जा सुरक्षा गरजांवर अवलंबून असते.



Source link