क्रिस्टियन डियोर, प्रादा, गुची यांसारख्या जगातील 30 हून अधिक टॉप लक्झरी ब्रँड्सच्या कपड्यांवर भारतात भरतकाम केले जाते. हे नामांकित ब्रँड्स त्यांच्या कपड्यांवरील खास भरतकाम मुंबईतील ‘चाणक्य इंटरनॅशनल’कडून करून घेतात. येथील कारागीर हाताने केलेल्या भरतकामाने 5,000 वर्षांपूर्वीचा वारसा जपून आहेत. चाणक्य इंटरनॅशनलची सुरुवात गुजरातमधील विनोद शाह यांनी 1984 मध्ये केली होती. याचा उद्देश भारतीय कपड्यांवरील सामूहिक कलाकुसरीला जगभरात ओळख मिळवून देणे हा होता. जगातील सर्वात महागड्या डिझायनर आणि रेडीमेड कपड्यांमध्ये भारतीय भरतकामाला सर्वाधिक मागणी आहे. त्याच्या गुणवत्तेची कोणतीही बरोबरी नाही. पाश्चात्त्य देशांमध्ये ही कला आता नामशेष झाली आहे. भारत शतकानुशतके जगाला कपडे निर्यात करत आहे. 16व्या आणि 17व्या शतकातही भारतातून फ्रान्ससह अनेक देशांना मलमल, सिल्क आणि भरतकाम केलेले कपडे पाठवले जात होते. हाच जुना वारसा आजही भारतीय कलेला आधुनिक बनवून आहे. विनोद शाह यांची कन्या, 49 वर्षीय करिश्मा स्वाली गेल्या 30 वर्षांपासून चाणक्यच्या व्यवस्थापकीय आणि क्रिएटिव्ह डायरेक्टर आहेत. करिश्मा येथे 2,400 कारागिरांचे नेतृत्व करतात. लहानपणी जेव्हा त्या पहिल्यांदा वडिलांच्या वर्कशॉपमध्ये गेल्या, तेव्हा तेथील सामूहिक काम पाहून त्यांना जाणवले की एकत्र येऊन काम केल्याने अपेक्षित परिणामापेक्षा अधिक सुंदर काहीतरी घडते. डिओर फॉल 2023 शो दरम्यान चाणक्य इंटरनॅशनलला एक मोठी टेक्सटाईल कलाकृती बनवण्याची जबाबदारी मिळाली होती. यात 1,008 मास्टर्स आणि महिलांनी मिळून एक विशाल पारंपरिक तोरण बनवले होते, ज्याचा उपयोग घरांमध्ये स्वागतासाठी होतो. करिश्मा यांनी अलीकडेच व्हेनिस बिएनाले आणि रोममधील व्हॅटिकन लायब्ररीमध्ये चाणक्यच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन केले आहे. करिश्मा यांचे मत आहे की या कलेची सर्वात मोठी ताकद ही आहे की एआय (AI) कधीही हाताच्या या कौशल्याची जागा घेऊ शकत नाही. कौशल्य – नवीन पिढीला भरतकाम शिकवत आहेत, एआय (AI) देखील मानवी कलेची जागा घेऊ शकत नाही करिश्माने नवीन पिढीसाठी ‘चाणक्य स्कूल ऑफ क्राफ्ट’ उघडले आहे. सर्वात मोठे आव्हान अभ्यासक्रम तयार करणे नव्हते, तर विद्यार्थ्यांचे न येणे हे होते. करिश्माने स्वतः गरीब वस्त्यांमध्ये घरोघरी जाऊन महिलांना मोफत कौशल्य शिकवण्यासाठी मनवले. तेव्हा संशयाच्या वातावरणात फक्त 22 महिला त्यांच्या पती आणि सासूबाईंसोबत आल्या, जे बाहेर बसून वाट पाहत होते. आज 10 वर्षांनंतर शाळेत 1,400 महिला आहेत आणि लांब प्रतीक्षा यादी आहे.
Source link
जगभरातील टॉप लक्झरी ब्रँड्सचे ‘टॉप सिक्रेट’ मुंबईत:क्रिस्टियन डियोर, गुची, प्रादाच्या कपड्यांवर भरतकाम चाणक्य इंटरनॅशनल करते
