- Marathi News
- National
- India Nuclear Energy Breakthrough: 400 Years Power Guarantee With Fast Breeder Reactor
कलपक्कम/तामिळनाडू1 दिवसापूर्वी
- कॉपी लिंक
भारताने अणुऊर्जेच्या क्षेत्रात असा कीर्तिमान स्थापित केला आहे, ज्याने जगातील विकसित देशांनाही चकित केले आहे. तामिळनाडूतील कलपक्कम येथे भारतीय नाभिकीय विद्युत निगम लिमिटेड (भाविनी-BHAVINI) चा 500 मेगावॉटचा प्रोटोटाइप फास्ट ब्रीडर रिॲक्टर (पीएफबीआर) आता व्यावसायिक उत्पादनासाठी सज्ज झाला आहे.
तो बनवण्यासाठी 200 हून अधिक भारतीय एमएसएमई आणि खाजगी कंपन्यांनी सुटे भाग तयार केले आहेत. यामुळे भारतावर कोणत्याही प्रकारच्या परदेशी निर्बंधांचा कोणताही परिणाम होणार नाही.
रशियानंतर भारत जगातील दुसरा असा देश बनला आहे, ज्याने ही जटिल तंत्रज्ञान व्यावसायिक स्तरावर आणले आहे. हे कोणत्याही परदेशी मदतीशिवाय, पूर्णपणे स्वदेशी अभियांत्रिकीने तयार केले आहे. यामुळे भारताच्या अणुकार्यक्रमाच्या स्टेज-3 चा मार्ग मोकळा होईल आणि थोरियमपासून अणुऊर्जा निर्माण करणे शक्य होईल.
अणुऊर्जा तज्ञांच्या मते, सामान्य अणुभट्ट्यांच्या तुलनेत ‘फास्ट ब्रीडर रिॲक्टर’ खूपच प्रगत असतात. याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ते जितके इंधन (युरेनियम) वापरते, त्यापेक्षा कितीतरी जास्त इंधन तयार करते. म्हणूनच याला ‘ब्रीडर’ असे म्हणतात. भारताकडे युरेनियमचे साठे मर्यादित आहेत, परंतु थोरियमचा प्रचंड साठा आहे.
हा रिॲक्टर भारताच्या ‘तीन टप्प्यांच्या अणुऊर्जा कार्यक्रमा’च्या दुसऱ्या टप्प्याची सुरुवात आहे, जो भविष्यात थोरियमच्या वापराचा मार्ग मोकळा करेल. अणुऊर्जा तज्ञांचे म्हणणे आहे की अमेरिका, फ्रान्सने अणुभट्टीच्या एकाच डिझाइनला – प्रेशराइज्ड वॉटर रिॲक्टर (पीडब्ल्यूआर) – स्वीकारले. जर्मनी आणि ब्रिटनचे प्रयत्न अयशस्वी ठरले. भारताने हे जटिल अभियांत्रिकी आव्हान स्वीकारले.
भारतात सुमारे 9.63 लाख टन थोरियमचा साठा आहे. एकदा आपण तिसऱ्या टप्प्यात पूर्णपणे प्रवेश केला की, हे साठे भारताला पुढील 400 वर्षांपर्यंत अखंडित वीज पुरवण्यास सक्षम असतील. अणुवैज्ञानिक डॉ. अनिल काकोडकर यांच्या दृष्टिकोनाचा उल्लेख करत तज्ज्ञ सांगतात की, या प्रकल्पाला वेळ लागला असला तरी, हे ‘मेक इन इंडिया’चे एक मोठे उदाहरण आहे. हे भारताच्या ‘ऊर्जा सार्वभौमत्वा’चे घोषणापत्र असल्यासारखे आहे.
कलपक्कम येथील प्रोटोटाइप फास्ट ब्रीडर रिॲक्टर यामुळे खास आहे
इंधनाची बचत – हा रिॲक्टर वापरलेल्या इंधनाला पुन्हा रिसायकल करून ऊर्जा निर्माण करतो.
सुरक्षितता – लिक्विड सोडियमचा वापर, ज्यामुळे वीज नसतानाही रिॲक्टर स्वतःच थंड राहू शकतो.
72 वर्षांपूर्वी होमी भाभा यांनी हा दृष्टिकोन मांडला होता.
22 वर्षे लागली रिॲक्टरच्या निर्मितीला.
7,700 कोटी रु. एकूण खर्च. 100% स्वदेशी तंत्रज्ञान.
