अमेरिकन नागरिकांना कायदेशीर आणि तांत्रिक अडचणींची भीती दाखवत त्यांच्याकडून कोट्यवधी रुपयांची फसवणूक करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय सायबर गुन्हेगारी टोळीविरोधात अंमलबजावणी संचालनालय (ED) आणि अमेरिकेची ‘यूएस सिक्रेट सर्व्हिस’ यांनी संयुक्तपणे मोठी कारवाई केली आहे. आर्थिक गैरव्यवहार प्रतिबंधक कायदा (PMLA) अंतर्गत करण्यात आलेल्या या कारवाईत पुणे आणि हैदराबादमधील अवैध कॉल सेंटर्सचे जाळे उघडकीस आले आहे. 15 सप्टेंबर रोजी दोन्ही तपास यंत्रणांनी एकाच वेळी 4 ठिकाणी छापे टाकत या रॅकेटशी संबंधित महत्त्वाचे इलेक्ट्रॉनिक पुरावे जप्त केले. हैदराबाद आणि पुण्यात बनावट कॉल सेंटर्स तपासादरम्यान हैदराबादमधील 2 आणि पुण्यातील 1 अशा एकूण 3 अवैध कॉल सेंटर्सचा पर्दाफाश करण्यात आला. ही केंद्रे अत्याधुनिक पद्धतीने चालवली जात असल्याचे तपासात समोर आले आहे. अमेरिकेतील नागरिकांना फोन करून त्यांच्या बँक खात्यांशी, संगणकांशी किंवा इतर तांत्रिक आणि कायदेशीर बाबींशी संबंधित अडचणी निर्माण झाल्याचे भासवले जात होते. फोनवरील संभाषणातून संबंधित व्यक्तींमध्ये भीती निर्माण करून त्यांच्याकडून पैसे उकळण्याची पद्धत या रॅकेटमध्ये वापरली जात असल्याचा तपास यंत्रणांचा दावा आहे. कॉल सेंटरमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना अमेरिकन नागरिकांशी संवाद साधण्यासाठी विशिष्ट पद्धतीने प्रशिक्षण दिले जात असल्याचेही तपासातून स्पष्ट झाले आहे. 220 कर्मचारी रॅकेटसाठी सक्रिय या तीन कॉल सेंटर्समध्ये तब्बल 220 कर्मचारी कार्यरत असल्याचे तपासात आढळले आहे. मोठ्या संख्येने कर्मचारी एकाच वेळी परदेशातील नागरिकांशी संपर्क साधत असल्याने या रॅकेटचे काम मोठ्या प्रमाणावर सुरू असल्याचे समोर आले आहे. अमेरिकन नागरिकांना त्यांच्या खात्यांशी किंवा तांत्रिक उपकरणांशी संबंधित गंभीर समस्या असल्याचे सांगून त्यांच्यावर मानसिक दबाव निर्माण केला जात होता. त्यानंतर विविध कारणे सांगत त्यांच्याकडून पैसे घेण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचे तपासात निष्पन्न झाले आहे. 66 मोबाईल, 13 लॅपटॉपसह इलेक्ट्रॉनिक साहित्य जप्त छापेमारीदरम्यान तपास यंत्रणांनी मोठ्या प्रमाणावर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे जप्त केली. यात 66 मोबाईल फोन, 13 लॅपटॉप, हार्ड डिस्क आणि इतर संशयास्पद इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा समावेश आहे. ही उपकरणे कॉल सेंटर्सच्या कामकाजाची पद्धत, अमेरिकन नागरिकांशी केलेले संपर्क, आर्थिक व्यवहार आणि रॅकेटशी संबंधित इतर व्यक्तींचा शोध घेण्यासाठी महत्त्वाची ठरू शकतात. जप्त केलेल्या डिजिटल उपकरणांमधील माहितीचे विश्लेषण करून या टोळीचे आंतरराष्ट्रीय नेटवर्क शोधण्याचा प्रयत्न तपास यंत्रणांकडून केला जात आहे. बनावट डॉलर रॅकेटचाही तपास या कारवाईदरम्यान हैदराबादमध्ये परदेशी नागरिकांचा सहभाग असलेल्या बनावट डॉलर वितरणाशी संबंधित रॅकेटचाही तपास समोर आला आहे. या प्रकरणातील आर्थिक व्यवहार आणि सायबर फसवणुकीच्या नेटवर्कमध्ये काही संबंध आहेत का, याचा तपास केला जात आहे. पुण्यातही अशाच प्रकारच्या आंतरराष्ट्रीय कार्यपद्धतीचा वापर करून सायबर फसवणूक केली जात असल्याचे तपासात समोर आल्याचे सांगण्यात आले आहे. त्यामुळे दोन्ही शहरांमधील नेटवर्क एकमेकांशी संबंधित आहे का, याचा तपास महत्त्वाचा ठरणार आहे. फसवणुकीची रक्कम कुठे गेली? या संपूर्ण रॅकेटमधून अमेरिकन नागरिकांकडून उकळण्यात आलेली रक्कम भारतातच ठेवण्यात आली होती की ती इतर माध्यमातून परदेशात पाठवण्यात आली, याचा तपास सुरू आहे. विशेषतः हवाला आणि क्रिप्टोकरन्सीच्या माध्यमातून पैसे परदेशात वळवण्यात आले आहेत का, याची आर्थिक तपासणी ईडीकडून केली जात आहे. जप्त केलेल्या इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांमधील माहिती, आर्थिक व्यवहार आणि संबंधित व्यक्तींच्या संपर्कांची छाननी केल्यानंतर या पैशांचा अंतिम लाभार्थी कोण आहे, याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. आंतरराष्ट्रीय नेटवर्कचा शोध या प्रकरणाचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे भारत आणि अमेरिकेतील तपास यंत्रणांमधील समन्वय. अमेरिकन नागरिकांना लक्ष्य करून भारतातून चालवण्यात येणाऱ्या सायबर फसवणुकीच्या नेटवर्कचा तपास करण्यासाठी दोन्ही यंत्रणा एकत्र काम करत आहेत. पुणे आणि हैदराबादमधील कॉल सेंटर्सपुरतेच हे नेटवर्क मर्यादित आहे की त्यामागे आणखी शहरांमध्ये कार्यरत असलेली केंद्रे आहेत, याचाही तपास सुरू आहे. तसेच या रॅकेटमध्ये आणखी कोणत्या देशांतील व्यक्ती किंवा आंतरराष्ट्रीय टोळ्यांचा सहभाग आहे, याची माहितीही तपासातून मिळवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. जप्त केलेल्या डिजिटल उपकरणांमधून मिळणारी माहिती या तपासासाठी निर्णायक ठरू शकते. कॉल रेकॉर्ड, आर्थिक व्यवहार, डिजिटल वॉलेट्स, ई-मेल आणि इतर ऑनलाइन संपर्क तपासल्यानंतर या टोळीचे संपूर्ण नेटवर्क स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे. दरम्यान, 15 सप्टेंबर रोजी झालेल्या या संयुक्त कारवाईमुळे अमेरिकन नागरिकांना लक्ष्य करणाऱ्या भारतातील बनावट कॉल सेंटरच्या नेटवर्कवर मोठा आघात झाल्याचे तपास यंत्रणांकडून सांगण्यात आले आहे. मात्र, या रॅकेटमागील संपूर्ण आर्थिक आणि आंतरराष्ट्रीय कनेक्शन उघड होण्यासाठी पुढील तपास महत्त्वाचा ठरणार आहे. हेही वाचा… गोरे होण्यासाठीच्या उपचारांनीच घेतला जीव:22 वर्षीय शिकाऊ डॉक्टरचा झोपेत मृत्यू, औषधांच्या ओव्हरडोसचा संशय गोरे होण्यासाठी स्वतःवरच औषधोपचार करणे एका 22 वर्षीय शिकाऊ डॉक्टरच्या जीवावर बेतल्याची धक्कादायक घटना अमरावती जिल्ह्यातील वलगाव पोलिस ठाण्याच्या हद्दीत घडली. आदित्य रावटे असे मृत तरुणाचे नाव आहे. या प्रकरणी पोलिसांनी आकस्मिक मृत्यूची नोंद केली असून, त्याच्या मृत्यूचे नेमके कारण शवविच्छेदन आणि वैद्यकीय तपासणीनंतर स्पष्ट होणार आहे. सविस्तर लिहा…
Source link
ईडी आणि 'यूएस सिक्रेट सर्व्हिस'चा आंतरराष्ट्रीय सायबर टोळीवर सर्जिकल स्ट्राईक:पुणे आणि हैदराबादमध्ये ३ बनावट कॉल सेंटर्स उद्ध्वस्त
