बीडच्या ऊसतोड मजुरांसाठी 29 ऑक्टोबर ठरला काळा दिवस:24 तासांत तीन मजुरांचा अपघाती मृत्यू, दुष्काळाने गाव सोडलं अन् अपघाताने जीव घेतला

दुष्काळ, नापिकी आणि गावात रोजगाराच्या संधींचा अभाव यामुळे पोटाची खळगी भरण्यासाठी घरदार सोडून ऊसतोडणीच्या कामासाठी बाहेर पडलेल्या बीड जिल्ह्यातील तीन मजुरांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला आहे. 29 ऑक्टोबर रोजी वेगवेगळ्या ठिकाणी घडलेल्या तीन अपघातांमध्ये या मजुरांना आपला जीव गमवावा लागला. कर्नाटक, कोल्हापूर आणि कारखान्याकडे जाणाऱ्या मार्गावर घडलेल्या या घटनांमुळे ऊसतोड मजुरांच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. विशेष म्हणजे, या तिन्ही दुर्घटनांमध्ये बीड जिल्ह्यातील वेगवेगळ्या गावांतील मजुरांचा मृत्यू झाला असून, त्यांच्या कुटुंबांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे. बीड जिल्ह्यातील अनेक भागांमध्ये पावसाचे प्रमाण कमी असल्याने शेतीवर अवलंबून असलेल्या कुटुंबांसमोर उदरनिर्वाहाचा प्रश्न निर्माण होतो. शेतात पीक आले नाही, गावात मजुरीचे काम उपलब्ध नाही आणि कुटुंबाचा खर्च भागवण्यासाठी उत्पन्नाचे दुसरे साधन नाही, अशा परिस्थितीत अनेक कुटुंबे ऊसतोडणीसाठी पश्चिम महाराष्ट्रासह कर्नाटकातील साखर कारखान्यांकडे स्थलांतर करतात. यंदाही अशाच परिस्थितीत रोजगाराच्या शोधात बाहेर पडलेल्या तीन मजुरांचा प्रवास दुर्दैवी ठरला. कर्नाटकात बैलगाडीच्या टायरखाली आल्याने सोनाली फड यांचा मृत्यू पहिली दुर्घटना कर्नाटकातील महात्मा गांधी साखर कारखान्यावर घडली. वडवणी तालुक्यातील टोकेवाडी येथील सोनाली फड या ऊसतोडणीच्या कामासाठी कर्नाटकात गेल्या होत्या. कामाच्या ठिकाणी असताना बैलगाडीच्या टायरखाली आल्याने त्यांचा मृत्यू झाला. रोजगारासाठी घरापासून दूर गेलेल्या सोनाली यांचा अशा प्रकारे मृत्यू झाल्याने त्यांच्या कुटुंबावर मोठे संकट ओढवले आहे. कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी काम करण्यासाठी गेलेल्या सोनाली यांचा मृतदेह गावाकडे परतणार असल्याने परिसरात हळहळ व्यक्त होत आहे. कोल्हापुरात ट्रॅक्टर-ट्रेलरमधून पडून फुलचंद गायकवाड यांचा मृत्यू दुसरी दुर्घटना कोल्हापूर जिल्ह्यातील गुरुदत्त साखर कारखान्यावर घडली. केज तालुक्यातील वडमाऊली (दहिफळ) येथील फुलचंद गायकवाड यांचा ट्रॅक्टर-ट्रेलरमधून पडून मृत्यू झाला. ऊसतोडणीच्या कामासाठी कारखान्याच्या ठिकाणी गेलेल्या गायकवाड यांच्यावर काळाने घाला घातला. वाहतुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या ट्रॅक्टर-ट्रेलरमधून पडल्याने त्यांचा जीव गेला. या घटनेमुळे त्यांच्या कुटुंबाचा आधार हिरावला गेला असून, गावात शोककळा पसरली आहे. कारखान्याकडे जाताना हनुमंत पाळवदे यांचाही अपघाती मृत्यू तिसरी घटना केज तालुक्यातील सासुरा येथील हनुमंत रामभाऊ पाळवदे यांच्या बाबतीत घडली. ते दौलत साखर कारखान्याकडे जात असताना वाटेत अपघात झाला. या दुर्घटनेत त्यांना आपला जीव गमवावा लागला. ऊसतोडणीच्या हंगामासाठी कामाच्या ठिकाणी पोहोचण्याच्या प्रवासातच त्यांचा मृत्यू झाल्याने कुटुंबीयांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे. तीन वेगवेगळ्या ठिकाणी घडलेल्या या दुर्घटनांनी बीड जिल्ह्यातील ऊसतोड मजुरांच्या कुटुंबांना मोठा धक्का बसला आहे. दुष्काळामुळे स्थलांतर, पण स्थलांतरित मजुरांच्या सुरक्षेचे काय? या तिन्ही घटनांकडे केवळ अपघात म्हणून पाहून चालणार नाही. त्यामागे ग्रामीण भागातील रोजगाराचा प्रश्न आणि दुष्काळामुळे निर्माण होणारी स्थलांतराची परिस्थितीही आहे. शेतीतून पुरेसे उत्पन्न मिळत नसल्याने अनेक शेतमजूर आणि अल्पभूधारक शेतकरी ऊसतोडणीच्या कामासाठी गाव सोडतात. कुटुंबासह किंवा कुटुंबापासून दूर राहून ते अनेक महिने साखर कारखान्यांच्या परिसरात काम करतात. मात्र, या काळात त्यांना कामाच्या ठिकाणी कोणत्या सुविधा मिळतात, वाहतुकीची व्यवस्था किती सुरक्षित असते आणि अपघात झाल्यास कुटुंबाला कोणती मदत मिळते, असे अनेक प्रश्न उपस्थित होतात. ऊसतोडणीच्या कामासाठी होणाऱ्या स्थलांतरामध्ये मजुरांना लांबचा प्रवास करावा लागतो. बैलगाड्या, ट्रॅक्टर-ट्रेलर आणि इतर वाहनांच्या माध्यमातून ऊस व मजुरांची वाहतूक केली जाते. अशा वेळी वाहतुकीच्या सुरक्षिततेचे नियम, वाहनांची स्थिती, कामाच्या ठिकाणची खबरदारी आणि मजुरांना मिळणारे सुरक्षा उपाय यांना महत्त्व आहे. मात्र, या तीन दुर्घटनांमुळे प्रत्यक्षात मजुरांच्या सुरक्षेसाठी पुरेशी व्यवस्था आहे का, असा प्रश्न निर्माण झाला आहे. मजुरांच्या सुरक्षेची जबाबदारी कोण घेणार? दुष्काळामुळे गावात रोजगार मिळत नाही म्हणून घर सोडायचे आणि दुसऱ्या जिल्ह्यात किंवा राज्यात जाऊन काम करताना अपघाताचा सामना करायचा, अशी परिस्थिती अनेक ऊसतोड मजुरांच्या वाट्याला येते. कुटुंबाच्या दोन वेळच्या जेवणाची व्यवस्था करण्यासाठी जीव धोक्यात घालून काम करणाऱ्या या मजुरांच्या सुरक्षेची जबाबदारी नेमकी कोणाची, हा प्रश्न आता उपस्थित होत आहे. साखर कारखाने, वाहतूक व्यवस्थेशी संबंधित यंत्रणा आणि संबंधित प्रशासनाने मजुरांच्या सुरक्षिततेकडे गांभीर्याने लक्ष देण्याची गरज या घटनांमधून अधोरेखित झाली आहे. अपघात टाळण्यासाठी सुरक्षित वाहतूक, कामाच्या ठिकाणी आवश्यक खबरदारी आणि दुर्घटनेनंतर पीडित कुटुंबांना मदतीची व्यवस्था याबाबत ठोस उपाययोजना होणे आवश्यक आहे. 29 ऑक्टोबर हा दिवस बीड जिल्ह्यातील तीन कुटुंबांसाठी कधीही न विसरता येणारा ठरला. दुष्काळाने गाव सोडायला भाग पाडले आणि रोजगारासाठी बाहेर पडलेल्या या मजुरांचा अपघातात मृत्यू झाला. कुटुंबासाठी भाकरी कमावण्याच्या धडपडीत तीन जीव गेले; मात्र त्यांच्या मृत्यूने ऊसतोड मजुरांच्या स्थलांतराचा आणि सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा गंभीरपणे समोर आणला आहे. हेही वाचा…. नालासोपाऱ्यात सात मजली इमारतीची लिफ्ट थेट तळमजल्यावर कोसळली:8 जण गंभीर जखमी, रहिवाशांनी दरवाजा तोडून बाहेर काढले नालासोपारा पश्चिमेकडील एका सात मजली इमारतीत लिफ्ट कोसळल्याची धक्कादायक घटना शनिवारी (31 ऑक्टोबर) दुपारी घडली. इमारतीच्या पाचव्या मजल्यावरून आठ जणांना घेऊन खाली येत असलेली लिफ्ट अचानक वेगाने थेट तळमजल्यावर आदळली. या अपघातात लिफ्टमधील आठही जण गंभीर जखमी झाले आहेत. घटनेनंतर इमारतीत एकच गोंधळ उडाला. लिफ्टमध्ये प्रवासी अडकल्याने रहिवाशांनी तातडीने मदतकार्य सुरू केले. अखेर लिफ्टचा दरवाजा तोडून जखमींना बाहेर काढण्यात आले. त्यानंतर त्यांना उपचारासाठी जवळच्या रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे. सविस्तर वाचा….



Source link