3 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दलाने (CISF) सर्वांत मोठा प्रशासकीय बदल केला आहे. दलाने आजपासून आपली ५६ वर्षे जुनी प्रादेशिक कमांड व्यवस्था रद्द करून कार्यात्मक क्षेत्र मॉडेल स्वीकारले आहे.
दल आतापर्यंत विभागांच्या आधारावर काम करत होते. उदाहरणार्थ, मुंबई विभागातील एकाच अधिकाऱ्याकडे वीज प्रकल्प तसेच कोळसा खाणही असायची. त्यामुळे सुरक्षेची व्यवस्था मिश्र स्वरूपाची राहायची.
नव्या मॉडेलमध्ये एकाच प्रकारच्या औद्योगिक युनिट्सना एका छत्राखाली आणण्यात आले आहे. म्हणजेच देशभरातील सर्व वीज प्रकल्प, सर्व पोलाद प्रकल्प आणि सर्व बंदरे स्वतंत्र समर्पित क्षेत्रांच्या अधिपत्याखाली असतील.
या बदलाचा परिणाम वीज, कोळसा, पोलाद, पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू युनिट्सवर होईल. सरकारी इमारती, संग्रहालये, स्मारके, समुद्री बंदरे आणि दिल्ली मेट्रोसारख्या ठिकाणांच्या सुरक्षेसाठी एकूण ११ क्षेत्रे तयार केली जातील.
CISFचा दावा- काम वेगळे असेल तर सुरक्षाही वेगळी असावी
आतापर्यंत CISFची क्षेत्रीय आणि प्रशासकीय ठिकाणे विभागीय आधारावर तयार करण्यात आली होती. त्यामुळे एकाच क्षेत्रीय यंत्रणेकडे वेगवेगळ्या भागांत स्थापन केलेल्या औद्योगिक युनिट्सच्या सुरक्षेची जबाबदारी असायची. उदाहरणार्थ, एखाद्या क्षेत्रीय यंत्रणेकडे वीज आणि कोळसा क्षेत्रातील युनिट्सची जबाबदारी एकाच वेळी असायची.
अंतराळ, अणुऊर्जा आणि विमानतळांची सुरक्षा करणारी CISFची युनिट्स याला अपवाद होती. ती आधीपासूनच एकाच कमांडअंतर्गत होती.
CISFने सांगितले की, या बदलाचे मूलभूत तत्त्व असे आहे की सुरक्षा केवळ मालमत्ता कुठे आहे याच्या आधारावर ठरवली जाऊ नये. मालमत्ता कोणते काम करते आणि तिच्यावर परिणाम झाल्यास देशावर त्याचा काय परिणाम होईल, हेही पाहिले पाहिजे.
बंदर क्षेत्रांची नावेही बदलली
या बदलाअंतर्गत मुंबई मुख्यालय असलेल्या CISF च्या वेस्टर्न सेक्टरचे नाव बदलून वेस्ट कोस्ट पोर्ट सेक्टर करण्यात आले आहे. चेन्नईस्थित सदर्न सेक्टरचे नाव ईस्ट कोस्ट पोर्ट सेक्टर करण्यात आले आहे. 2025 मध्ये केंद्र सरकारने CISF ला समुद्री बंदरांच्या सुरक्षेसाठी नोडल दल बनवले होते.
सरकारने CISF ला या क्षेत्रासाठी रिकॉग्नाइज्ड सिक्युरिटी ऑर्गनाइजेशन (RSO) म्हणूनही अधिकृत केले होते.
गेल्या वर्षी 2025 मध्ये केंद्र सरकारने CISF ला सर्व समुद्री बंदरांच्या सुरक्षेसाठी नोडल फोर्स आणि मान्यताप्राप्त सुरक्षा संघटना (RSO) म्हणून घोषित केले होते, त्यानंतर हा बदल करण्याची गरज आणखी वाढली होती.
1969 मध्ये केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दलाची स्थापना झाली होती
CISF ची स्थापना 1969 मध्ये झाली होती. सध्या या दलात सुमारे 2.70 लाख कर्मचारी आहेत. CISF सार्वजनिक आणि खासगी क्षेत्रातील महत्त्वाच्या युनिट्सची सुरक्षा करते. याशिवाय, हे दल 70 हून अधिक नागरी विमानतळांच्या सुरक्षेची जबाबदारी सांभाळते. अणु आणि एरोस्पेस क्षेत्रांच्या सुरक्षेची जबाबदारीही CISFकडे आहे.
