मूव्ही रिव्ह्यू -'रामायण भाग 1':रणबीरची मर्यादा आणि यशचे रौद्र रूप उठून दिसले; VFX मध्ये दिसली भव्यता, संगीत आणि संवाद थोडे फिके

चित्रपट: ‘रामायण पार्ट 1’ रेटिंग: 3.5 / 5 कालावधी: 3 तास 15 मिनिटे एका बाजूला अयोध्येचे राजकुमार राम, ज्यांच्यासाठी मर्यादा हाच सर्वात मोठा धर्म आहे. दुसऱ्या बाजूला लंकेचा राजा रावण, ज्याच्याकडे ज्ञानही आहे, शक्तीही आहे आणि तीनही लोकांवर राज्य करण्याचा अहंकारही आहे. या दोघांच्या आमनेसामने येण्यापूर्वीची कथा तब्बल ४००० कोटी रुपयांच्या भव्य सिनेमॅटिक कॅनव्हासवर साकार करणे सोपे काम नाही. विशेषतः तेव्हा, जेव्हा ही कथा केवळ मनोरंजनापुरती मर्यादित नसून कोट्यवधी लोकांच्या श्रद्धेशीही जोडलेली आहे. नितेश तिवारी यांचा ‘रामायण पार्ट वन’ हीच जबाबदारी घेऊन पडद्यावर येतो. रणबीर कपूर रामाच्या भूमिकेत गंभीर आणि गरिमामय दिसतो, तर यशचा रावण आपल्या दराऱ्यामुळे वेगळी ओळख निर्माण करतो. चित्रपटात अयोध्येचे वैभव आहे, लंकेची समृद्धी आहे आणि अशा युद्धाची तयारी आहे, ज्याची प्रत्येक प्रेक्षक आतुरतेने वाट पाहत आहे. पण या महागाथेचा पहिला अध्याय अखेर किती प्रभाव पाडतो? चला, त्याच्या कथेत पुढे जाऊया. कथा: रावणाच्या दहा मस्तकांपासून सुरू होते सत्ता आणि अहंकाराची गाथा विशेष म्हणजे, चित्रपटाची सुरुवात रामापासून नव्हे, तर रावणापासून होते. कथा आधी लंकेच्या त्या राजाच्या जगात घेऊन जाते, ज्याच्याकडे अपार शक्ती, ज्ञान आणि आपल्या तपश्चर्येतून मिळवलेल्या वरदानांचा गर्वही आहे. रावण (यश) कठोर तपश्चर्या करून भगवान ब्रह्मदेवांना प्रसन्न करतो आणि वरदान मिळवतो. यानंतर त्याची महत्त्वाकांक्षा वाढतच जाते. तो इंद्राचा पराभव करतो आणि आपल्या सावत्र भावाकडून, कुबेराकडून, लंकेचे अधिकार मिळवतो. चित्रपट रावणाच्या उदयासोबतच त्याच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या विविध पैलूंवर प्रकाश टाकतो. रावणाला दशानन का म्हटले जाते आणि त्याच्या दहा मस्तकांची पौराणिक ओळख काय आहे, या पैलूलाही कथेत स्थान मिळते. येथे रावण केवळ एक शक्तिशाली राजा नसून ज्ञान, तपश्चर्या आणि अहंकार यांचा असा संगम आहे, ज्याच्या महत्त्वाकांक्षेला कोणतीही सीमा नाही. यानंतर कथा अयोध्येकडे वळते. भगवान विष्णूंचा अवतार राम (रणबीर कपूर) यांचा जन्म राजा दशरथांच्या घरी होतो. त्यांचे बालपण, ऋषी विश्वामित्रांसोबतचा प्रवास, मिथिलेत सीता (साई पल्लवी) यांच्या स्वयंवरात शिवधनुष्य तोडणे आणि विवाह यांसारखे प्रसंग दाखवले जातात. सर्व काही सुरळीत सुरू असते, मात्र राजमहालातील राजकारणामुळे कथेची दिशा बदलते. कैकेयी (लारा दत्ता) आपली दोन वरदाने मागते आणि रामांना चौदा वर्षांचा वनवास मिळतो. रामांसोबत सीता आणि लक्ष्मण (रवि दुबे) देखील वनाकडे निघतात. वनवासाच्या काळात शूर्पणखा (रकुल प्रीत सिंह)चा प्रसंग येतो. त्यानंतर मारीचाचे सुवर्णमृगाचे मायाजाल कथेला त्या वळणावर घेऊन जाते, जिथे राम आणि लक्ष्मण आश्रमापासून दूर निघून जातात. साधूच्या वेशात आलेला रावण सीतेचे हरण करून तिला घेऊन जातो. सीतेला वाचवण्यासाठी जटायू रावणाशी युद्ध करतो. जखमी झालेला जटायू रामांना सीतेच्या अपहरणाची माहिती देतो आणि अखेरचा श्वास घेतो. याच ठिकाणी चित्रपटाचा पहिला भाग एका मोठ्या भावनिक वळणावर येतो. चित्रपटाचे पोस्ट-क्रेडिट दृश्यही खास आहे. यात हनुमानजी (सनी देओल) यांची झलक दाखवली जाते. त्यांना मागून आणि बाजूने उडताना दाखवण्यात आले आहे. यावेळी ‘जय श्री राम’चा जयघोष ऐकू येतो; मात्र त्यांचा चेहरा दाखवला जात नाही. हे छोटेसे दृश्य पुढे येणाऱ्या कथेची एक झलक देते. पहिल्या भागात रावणाचा उदय, रामांचा वनवास आणि सीताहरणापर्यंतची कथा दाखवण्यात आली आहे. आता हनुमानजींची लंकेची यात्रा, अशोकवाटिका, रामसेतू आणि लंकेतील युद्ध यांसारख्या मोठ्या प्रसंगांसाठी दुसऱ्या भागाची प्रतीक्षा करावी लागेल. अभिनय: रणबीरचा गांभीर्यपूर्ण अभिनय आणि यशचा रौद्र अवतार भगवान रामाची भूमिका साकारणे हे कोणत्याही अभिनेत्यासाठी मोठी जबाबदारी असते. रणबीर कपूर या भूमिकेत संयम आणि गांभीर्य घेऊन येतो. त्याच्या चेहऱ्यावर शालीनता आणि वागण्यात मर्यादा दिसून येते. रामाला गरजेपेक्षा अधिक नाट्यमय बनवण्याऐवजी तो त्याला सहज आणि dignified ठेवण्याचा प्रयत्न करतो. साई पल्लवी (सीता) आपल्या स्वाभाविक अभिनयाने आणि भावपूर्ण अभिव्यक्तीने भूमिकेत सहजता आणते. रवि दुबे (लक्ष्मण) यांच्या अभिनयात भावाप्रती समर्पण आणि रक्षकाची भावना दिसून येते. यश (रावण) यांच्याबद्दल बोलायचे झाले, तर त्यांचा अंदाजच वेगळा आहे. रुबाबदार व्यक्तिमत्त्व, दमदार आवाज, डोळ्यांतील अहंकार आणि पडद्यावरील त्यांची उपस्थिती रावणाच्या व्यक्तिरेखेला प्रभावी बनवते. त्यांची एंट्री आणि मोठ्या दृश्यांमधील त्यांचा अंदाज विशेष लक्ष वेधून घेतो. ते आपल्या अभिनयातून रावणाचा राजेशाही थाट, शक्ती आणि क्रोध प्रभावीपणे साकारतात. यश यांच्या रूपातील रावणाचा हा अवतार चित्रपटातील सर्वाधिक संस्मरणीय आकर्षणांमध्ये समाविष्ट आहे. अरुण गोविल (दशरथ), लारा दत्ता (कैकेयी), शिबा चड्ढा (मंथरा) आणि रकुल प्रीत सिंह (शूर्पणखा) हे देखील आपल्या भूमिकांमध्ये दिसतात. तर सनी देओल यांची हनुमानाच्या भूमिकेतील झलक पुढील भागाबद्दलची उत्सुकता वाढवते. दिग्दर्शन: नितेश तिवारी यांची सर्वात मोठी सिनेमॅटिक परीक्षा ‘दंगल’ आणि ‘छिछोरे’ सारख्या चित्रपटांमधून आपली ओळख निर्माण करणाऱ्या नितेश तिवारी यांच्यासाठी ‘रामायण’ हे अगदी वेगळ्या प्रकारचे आव्हान आहे. येथे कथेसोबत कोट्यवधी लोकांच्या श्रद्धा जोडलेल्या आहेत आणि प्रेक्षकांच्या अपेक्षाही खूप मोठ्या आहेत. चित्रपटाची सुरुवात रावणाच्या उदयापासून करणे हा दिग्दर्शकाचा एक रंजक निर्णय आहे. यामुळे राम आणि रावणाचे विश्व स्वतंत्रपणे उभे करण्याची संधी मिळते. अयोध्येपासून लंकेपर्यंतचा विस्तार आणि पौराणिक विश्व पडद्यावर साकारण्याचा प्रयत्न त्यांच्या भव्य दृष्टिकोनाची झलक दाखवतो. मात्र, काही ठिकाणी कथेच्या भावनांना आणखी ठहराव देता आला असता. अनेक संवाद असे आहेत, जिथे पात्रांच्या भव्यतेनुसार शब्दांमध्ये तितके वजन जाणवत नाही. रामायणातील पात्रांकडून उमटणारे संवाद केवळ माहिती देत नाहीत, तर ते लक्षातही राहतात. या बाबतीत चित्रपट आणखी दमदार ठरू शकला असता. पटकथा: पहिला अध्याय, मोठ्या कथेची भूमिका रामायणातील घटना प्रेक्षकांना आधीपासूनच माहीत आहेत, पण त्या कोणत्या क्रमाने आणि कोणत्या पद्धतीने सादर केल्या जातात, हेच पटकथेपुढील खरे आव्हान आहे. रावणाच्या पार्श्वभूमीपासून सुरुवात करत हा चित्रपट रामाचा जन्म, विवाह, वनवास आणि सीतेच्या हरणापर्यंत पोहोचतो. या दरम्यान दोन्ही विश्वांना जोडण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. पहिल्या भागात कथेची व्याप्ती मर्यादित ठेवण्यात आली आहे, जेणेकरून पुढे होणाऱ्या संघर्षासाठी पार्श्वभूमी तयार करता येईल. ३ तास १५ मिनिटांच्या लांबीदरम्यानही काही भागांत कथेचा वेग मंदावतो. काही घटना अधिक नेमकेपणाने मांडता आल्या असत्या. चित्रपटाचा शेवटही पारंपरिक विजयी क्लायमॅक्ससारखा नसून, पुढील मोठ्या युद्धाची सुरुवात होण्याचे संकेत देणारा आहे. VFX आणि तांत्रिक पैलू: लंकेच्या भव्यतेपासून युद्धाच्या विश्वापर्यंत इथे चित्रपटाची सर्वात मजबूत बाजू दिसून येते. अयोध्येचे राजेशाही वैभव, लंकेचे विशाल साम्राज्य, राजवाडे, नैसर्गिक दृश्ये आणि पौराणिक विश्व ज्या भव्य प्रमाणात साकारण्यात आले आहे, ते प्रभावित करते. VFX चा वापर अनेक दृश्यांमध्ये अप्रतिम आहे. चित्रपटाचा दृश्यात्मक आवाका भारतीय सिनेमाच्या तांत्रिक महत्त्वाकांक्षेचे दर्शन घडवतो. निर्मिती रचना, वेशभूषा, छायाचित्रण आणि ॲक्शन कोरिओग्राफीदेखील या विशाल विश्वाला विश्वासार्ह बनवण्यात योगदान देतात. मात्र, काही राक्षस आणि मायावी प्राणी दाखवणाऱ्या दृश्यांमध्ये VFX थोडा कमकुवत ठरतो. त्यांच्या रूपात आणि हालचालींमध्ये काही ठिकाणी कृत्रिमता जाणवते. पण हे काही मोजक्या भागांपुरतेच मर्यादित आहे. एकूणच चित्रपटाची दृश्यात्मक मांडणी अप्रतिम आहे आणि मोठ्या पडद्यावरचा त्याचा अनुभव विशेष ठरतो. संगीत आणि पार्श्वसंगीत: रहमान आणि झिमरकडून लक्षात राहतील अशा सुरांची अपेक्षा होती ए. आर. रहमान आणि हान्स झिमर यांसारख्या दिग्गज संगीतकारांचे एकत्र येणे ही स्वतःमध्येच मोठी बातमी होती. त्यामुळे रामायणाला असे संगीत मिळेल, अशी अपेक्षा होती की जे केवळ दृश्यांना साथ देणार नाही, तर स्वतः कथानकाचा एक भाग बनेल. रामच्या प्रवेशावेळी अशी एखादी धून ऐकू यायला हवी, जी त्यांच्या व्यक्तिरेखेची गरिमा आणि दिव्यता जाणवून देईल. रावण येताच पार्श्वभूमीत असे संगीत वाजायला हवे, जे त्याच्या रौद्र व्यक्तिमत्त्वाला आणखी विराट बनवेल. मात्र चित्रपटात असे कोणतेही संस्मरणीय थीम म्युझिक ऐकू येत नाही, जे थिएटरमधून बाहेर पडल्यानंतरही मनात रेंगाळत राहील. काही दृश्यांमध्ये पार्श्वसंगीत आपली उपस्थिती नोंदवते, पण एकूणच संगीत या महागाथेकडून अपेक्षित असलेली जादू निर्माण करू शकत नाही. एवढ्या मोठ्या नावांसोबत चित्रपटाचे संगीतही त्याच्या VFX इतकेच भव्य आणि संस्मरणीय असेल, अशी अपेक्षा करणे चुकीचे नव्हते. या आघाडीवर मात्र थोडी निराशा पदरी पडते. अंतिम निकाल: भव्यतेचा नवा मापदंड, पण प्रत्येक ठिकाणी जादू निर्माण करण्यात अपयश ‘रामायण पार्ट वन’ हा भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक महत्त्वाकांक्षी प्रयत्न आहे. रणबीर कपूर रामाच्या भूमिकेत गांभीर्य आणि मर्यादा घेऊन येतो, तर यश आपल्या रावण अवतारातून विशेष छाप पाडतो. अप्रतिम VFX, विशाल प्रॉडक्शन डिझाइन आणि पौराणिक विश्वाची भव्यता ही चित्रपटाची सर्वात मोठी बलस्थाने आहेत. काही भागांतील कथेची संथ गती, संवादांचा अपेक्षित प्रभाव न पडणे आणि लक्षात राहील अशा थीम म्युझिकची कमतरता यामुळे चित्रपटाचा अनुभव थोडा कमी होतो. राक्षसांच्या VFXमध्येही काही ठिकाणी सुधारणा करण्यास वाव आहे. तरीही या चित्रपटात मोठ्या पडद्यावर पाहण्यासारखे बरेच काही आहे. विशेषतः यशचा रावण आणि चित्रपटाचे विशाल दृश्यविश्व. पहिला अध्याय संपेपर्यंत प्रेक्षकांसमोर सर्वात मोठा प्रश्न उभा राहतो—आता राम आणि रावण यांच्यातील महायुद्ध पडद्यावर किती भव्य असेल?



Source link