कॅलिफोर्निया7 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
सोशल मीडिया कंपनी मेटा आता मुलं आणि किशोरवयीनांच्या सुरक्षेसाठी एक नवीन AI प्रणाली जगभरात लागू करणार आहे. या प्रणालीच्या मदतीने इंस्टाग्राम-फेसबुक ॲप्स स्वतःहून वापरकर्ता किशोरवयीन आहे की नाही, हे ओळखतील.
यानंतर त्याचे अकाउंट आपोआप कडक सुरक्षा आणि गोपनीयता असलेल्या टीन अकाउंटमध्ये बदलले जाईल. जगभरातील सरकारांकडून मुलांच्या ऑनलाइन सुरक्षेबाबत वाढवली जात असलेली कडक भूमिका पाहता कंपनीने हे पाऊल उचलले आहे.
AI खोटे वय ओळखेल, सुरक्षित सेटिंग्ज आपोआप सुरू होतील
मेटाने आपल्या अधिकृत ब्लॉग पोस्टमध्ये सांगितले की, ते एप्रिल 2025 पासून एका नवीन AI तंत्रज्ञानाची चाचणी करत आहे:
- AI अचूक वय ओळखेल: एखाद्या किशोरवयीनाने अकाउंट तयार करताना आपले वय चुकीचे सांगितले असले, तरी तो प्लॅटफॉर्मचा वापर ज्या पद्धतीने करतो त्यावरून AI त्याचे खरे वय ओळखेल.
- अयोग्य कंटेंटवर बंदी: वय समजताच अकाउंट आपोआप किशोरांसाठीच्या सेटिंग्जमध्ये बदलले जाईल, त्यामुळे त्यांच्या स्क्रीनवर अश्लील किंवा आक्षेपार्ह व्हिडिओ/पोस्ट दिसणे बंद होईल.
- पालकांसाठी मार्गदर्शन करणारे व्हिडिओ: ही सुरक्षा प्रणाली कशी काम करते हे पालकांना समजावून सांगण्यासाठी मेटा विशेष माहिती देणारे व्हिडिओही जारी करेल.
फेसबुक-इन्स्टाग्रामवर मुलांचा डेटा चोरण्याचा आणि व्यसनाधीन बनवण्याचा आरोप
गेल्या काही महिन्यांत मेटावर मुलांच्या सुरक्षेशी तडजोड केल्याचे आणि ॲपचे व्यसन लावल्याचे गंभीर आरोप झाले होते. फेसबुक आणि इन्स्टाग्राममुळे मुले आणि किशोरवयीन मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर वाईट परिणाम होत असल्याचा, तसेच कंपनीने हा धोका लोकांपासून लपवल्याचा मेटावर आरोप होता. मुलांचा वैयक्तिक डेटा गोळा करून एआय मॉडेल्सना प्रशिक्षित करण्याचाही मेटावर आरोप आहे.
मुलांना सुरक्षेचा खोटा विश्वास दिल्याबद्दल न्यू मेक्सिको न्यायालयाने कंपनीला सुमारे ₹८,००० कोटी ($९५० दशलक्ष) दंड ठोठावला. त्याचवेळी, प्लॅटफॉर्मच्या व्यसनाशी संबंधित आणखी एका प्रकरणात मेटाला अमेरिकेत १५.९ अब्ज डॉलर, म्हणजेच सुमारे १.४९ लाख कोटी रुपयांचा कायदेशीर समझोता करावा लागला. त्यानंतर कंपनीला ही कठोर पावले उचलावी लागली.
स्क्रीन-टाइम मर्यादेपासून क्वाइट मोडपर्यंत हे नियम बदलणार
कायदेशीर समझोत्यानंतर मेटा आपल्या ॲपमध्ये अनेक नवीन सुरक्षा फीचर्स आणत आहे. आता किशोरवयीन मुलांसाठी दररोज ॲप वापरण्याची वेळ मर्यादा निश्चित केली जाईल आणि रात्री नोटिफिकेशन्स बंद ठेवण्यासाठी ‘क्वाइट मोड’ देखील उपलब्ध असेल.
तसेच, अनोळखी लोकांशी संवाद रोखण्यासाठी कडक गोपनीयता नियम लागू केले जातील. मेटाने टिकटॉक, स्नॅपचॅट आणि यूट्यूबलाही हे सुरक्षा नियम लागू करण्याचे आवाहन केले आहे.
जगभरात सोशल मीडियाबाबत कायदे होत आहेत अधिक कठोर
किशोरवयीन मुलांसाठी नियम कडक करण्याची ही पहल अशा वेळी होत आहे, जेव्हा अनेक देश कठोर पावले उचलत आहेत.
ऑस्ट्रेलियाने १६ वर्षांखालील मुलांच्या सोशल मीडियाच्या वापरावर पूर्णपणे बंदी घातली आहे.
मेटाच्या मते, ही सर्व नवीन वैशिष्ट्ये आणि जागतिक एआय वय पडताळणी प्रक्रिया जानेवारीपासून अधिकृतपणे लागू होण्यास सुरुवात होईल.
फेसबुक-इन्स्टाग्राम मानसिक आरोग्याला ५ प्रकारे हानी पोहोचवत होते
- अल्गोरिदम आणि व्यसन: ॲप्सची रचना अशा प्रकारे करण्यात आली होती की मुलं नोटिफिकेशन, ऑटो-प्ले आणि ‘लाईक’ बटणाच्या चक्रात अडकून राहतील. यामुळे त्यांच्या मेंदूतील डोपामिनच्या पातळीवर परिणाम होतो, स्क्रीन टाइमवरचा ताबा सुटतो आणि त्यांना सोशल मीडियाचे व्यसन लागते.
- न्यूनगंड: इंस्टाग्रामवर दिसणारे फिल्टर आणि परिपूर्ण जीवनाची छायाचित्रे मुलांमध्ये आपल्या शरीराची इतरांशी तुलना करण्याची सवय निर्माण करतात. मेटाच्या स्वतःच्या अंतर्गत संशोधनात असे आढळून आले होते की, इंस्टाग्राममुळे अनेक किशोरवयीन मुलांमध्ये आपल्या शरीराविषयी आणि रूपाविषयी असमाधान वाढते.
- झोपेची कमतरता आणि नैराश्य: रात्री उशिरापर्यंत ॲप्सचा वापर केल्याने (नाईट स्क्रोलिंग) मुलांचे झोपेचे चक्र पूर्णपणे विस्कळीत होते. झोपेची ही दीर्घकाळची कमतरता पुढे जाऊन तीव्र चिंता, नैराश्य आणि अभ्यासातील एकाग्रतेचा अभाव याचे कारण बनते.
- सायबर बुलिंग आणि तुलनेचा दबाव: सोशल मीडियावर सतत इतरांशी स्वतःची तुलना केल्यामुळे मुलांमध्ये ‘FOMO’ म्हणजेच मागे पडण्याची भीती निर्माण होते. यासोबतच सायबर बुलिंग आणि ट्रोलिंगमुळे मुलांच्या आत्मसन्मानाला गंभीर धक्का पोहोचतो.
- अनुचित कंटेंटपर्यंत पोहोच: वयाची तपासणी करणारी कठोर यंत्रणा नसल्यामुळे मुले त्यांच्या वयापेक्षा मोठ्यांसाठी असलेल्या, मानसिकदृष्ट्या संवेदनशील किंवा त्रासदायक कंटेंटच्या संपर्कात येत असत.
