![]()
भारत आणि जपान यांच्यातील संरक्षण सहकार्यामध्ये मोठे पाऊल उचलण्यात आले आहे. जपानच्या सैन्याला पुढील वर्षापासून आपल्या लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांची चाचणी भारताच्या फायरिंग रेंजमध्ये घेता येणार आहे. गुरुवारी दोन्ही देशांत टोकियो येथे झालेल्या मंत्रिस्तरीय चर्चेत यावर सहमती झाली. जपानला विशेषतः 1000 किलोमीटर पल्ल्याच्या टाइप-25 अँटी-शिप क्षेपणास्त्राची आणि छोट्या लढाऊ ड्रोनची चाचणी घ्यायची आहे. मात्र जपानकडे चाचणीसाठी एवढ्या मोठ्या पल्ल्याची मोकळी जागा उपलब्ध नाही. जपानचे संरक्षण मंत्री शिंजिरो कोईझुमी म्हणाले— पुढील वर्षी जपानची सेल्फ डिफेन्स फोर्स प्रथमच भारताच्या फायरिंग रेंजचा वापर करेल, यावर आमची सहमती झाली आहे. हे धोरणात्मकदृष्ट्याही एक मोठे पाऊल आहे. जपानजवळ समुद्रातही पुरेशी मोकळी जागा नाही जपानसमोर क्षेपणास्त्रांच्या थेट चाचणीसाठीच्या रेंजची जागा उपलब्ध करून देणे हे नेहमीच मोठे आव्हान राहिले आहे. कारण, जपान हा अनेक बेटांनी बनलेला देश आहे. तेथे लोकसंख्येची घनता बरीच जास्त आहे आणि समुद्राजवळील उपलब्ध जागा व्यापारी उपक्रमांमुळे व्यस्त असते. मात्र, दीर्घ पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांची चाचणी घेण्यासाठी मोठ्या आणि सुरक्षित प्रक्षेपण क्षेत्राची गरज असते. क्षेपणास्त्र डागल्यानंतर त्याच्या संपूर्ण मार्गावर आणि संभाव्य परिणाम होणाऱ्या परिसरावर देखरेख ठेवावी लागते. अशा चाचण्यांसाठी समुद्रातही पुरेशी मोकळी जागा शोधावी लागते, जेणेकरून कोणत्याही जहाजाला किंवा नागरी उपक्रमाला धोका निर्माण होऊ नये. या दृष्टीने भारताकडे अधिक चांगल्या परिस्थिती आहेत. आपल्याकडे विशाल लष्करी प्रशिक्षण क्षेत्रे आणि समुद्रात मोठी ऑपरेशनल जागा उपलब्ध आहे. अशा परिस्थितीत भारतीय फायरिंग रेंजचा वापर करण्याची सुविधा जपानला मिळाल्यास, त्याला प्रत्यक्ष परिस्थितीत आपल्या क्षेपणास्त्रांची क्षमता तपासण्याची संधी मिळेल. संरक्षण तंत्रज्ञानातील भागीदारीमुळे भारताला मिळणार युनिकॉर्न सिस्टम भारत आणि जपान यांच्यातील सहकार्य केवळ क्षेपणास्त्र प्रशिक्षणापुरते मर्यादित राहणार नाही. याशिवाय दोन्ही देश संरक्षण तंत्रज्ञान आणि लष्करी उत्पादनाच्या क्षेत्रातही एकत्रितपणे पुढे जात आहेत. तसेच दोन्ही देश युनिकॉर्न (UNICORN) स्टेल्थ नेव्हल मास्ट सिस्टमच्या प्रकल्पांना लवकरात लवकर अंतिम स्वरूप देऊ इच्छितात. ‘डिझाइन विथ जपान, मेक इन इंडिया’अंतर्गत फेब्रुवारी 2027 पर्यंत भारताकडून आवश्यक परवानगी लवकरच मिळण्याची अपेक्षा आहे. युनिकॉर्न ही एक विशेष अँटेना प्रणाली आहे, ज्यामध्ये युद्धनौकेवर वेगवेगळ्या ठिकाणी बसवलेले अनेक अँटेना आणि संचार उपकरणे एकाच उंच संरचनेत (मास्ट) बसवली जातात. ही प्रणाली जपानने विकसित केली आहे आणि भारतही आपल्या नौदलाच्या युद्धनौकांमध्ये ती बसवण्यासाठी जपानसोबत मिळून तिचा विकास करणार आहे. भारताला काय फायदा होईल? नौदल आणि हवाई दलातील समन्वय वाढेल दोन्ही देशांनी समुद्रातील सुरक्षा वाढवण्यासाठीही एकत्र काम करण्याचा निर्णय घेतला आहे. भारतीय नौदल आणि जपानचे नौदल आता समुद्र आणि आकाशात देखरेख, गुप्त माहितीची देवाणघेवाण, समुद्रात अडकलेल्या लोकांची सुटका आणि आपत्तीच्या काळात मदत पोहोचवणे अशा कामांमध्ये सहकार्य करतील. दोन्ही देश समुद्रात पेरलेल्या बारूदी सुरुंगांचा शोध घेण्याची आणि ते निष्क्रिय करण्याची तंत्रज्ञानही अधिक विकसित करतील. याशिवाय, दोन्ही देश मिळून नौदलातील जहाजे बांधण्याच्या शक्यतांचाही शोध घेतील. हवाई क्षेत्रातही भारत आणि जपानमधील लष्करी सहकार्य वाढत आहे. ‘वीर गार्डियन-26’ या लष्करी सरावादरम्यान जपानच्या लढाऊ विमानांनी प्रथमच भारताला भेट दिली. आता दोन्ही देश आपला लष्करी सराव अधिक आधुनिक करण्याच्या तयारीत आहेत. यात ड्रोन आणि पायलटरहित इतर लष्करी उपकरणांचाही समावेश केला जाईल. तसेच, गरज भासल्यास अल्प मुदतीच्या सूचनेवरही दोन्ही देश संयुक्त लष्करी सराव करू शकतील. दहशतवादाच्या मुद्द्यावर पाकला घेरण्याची तयारी भारत आणि जपानकडून जारी करण्यात आलेल्या संयुक्त निवेदनात दहशतवादाच्या मुद्द्यावरही सामायिक चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे. निवेदनात दोन्ही देशांनी सीमापार दहशतवादासह सर्व प्रकारच्या दहशतवादाचा आणि हिंसक अतिरेकी कारवायांचा कठोर शब्दांत निषेध केला. संयुक्त निवेदनात अल-कायदा, ISIS, लष्कर-ए-तैयबा आणि जैश-ए-मोहम्मद यांसारख्या संयुक्त राष्ट्रांनी सूचीबद्ध केलेल्या दहशतवादी संघटनांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. दहशतवाद्यांना मिळणारे सुरक्षित आश्रय, आर्थिक मदत आणि सीमापार हालचाली रोखण्यासाठी ठोस पावले उचलण्यावर दोन्ही देशांनी भर दिला.
Source link
भारतात क्षेपणास्त्रांची चाचणी करणार जपान:1000 किमी पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्राच्या चाचणीसाठी जपानकडे जागा नाही