मुंबई25 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPIs) जूनच्या पहिल्या १५ दिवसांत भारतीय शेअर बाजारातून ₹६२,८५३ कोटींहून अधिक रक्कम काढून घेतली आहे. नॅशनल सिक्युरिटीज डिपॉझिटरी लिमिटेड (NSDL) च्या आकडेवारीनुसार, या ताज्या काढणीमुळे २०२६ मध्ये आतापर्यंत भारतीय इक्विटीमधून एकूण विदेशी निधीची काढणी ₹२.८७ लाख कोटींवर पोहोचली आहे.
हा आकडा २०२५ च्या संपूर्ण कॅलेंडर वर्षात काढलेल्या ₹१.६६ लाख कोटींच्या रकमेपेक्षा खूप जास्त आहे. विदेशी गुंतवणूकदारांच्या या सततच्या विक्रीमागे वाढता भू-राजकीय तणाव, जागतिक आर्थिक वाढीबद्दलच्या चिंता आणि डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची सततची कमजोरी ही प्रमुख कारणे आहेत.
विदेशी विक्रीमागे ३ मोठी कारणे
मॉर्निंगस्टार इन्व्हेस्टमेंट रिसर्च इंडियाचे प्रिन्सिपल मॅनेजर रिसर्च, हिमांशू श्रीवास्तव यांनी परदेशी गुंतवणूकदारांच्या सततच्या विक्रीमागील मुख्य कारणे स्पष्ट केली आहेत. त्यांच्या मते, गुंतवणूकदार सध्या प्रमुख केंद्रीय बँकांच्या व्याजदरांचे भविष्य, भू-राजकीय घडामोडी आणि जागतिक विकासाबाबत असलेल्या प्रचंड अनिश्चिततेच्या वातावरणातून जात आहेत.
- सुरक्षित मालमत्तांकडे कल: अशा अनिश्चित काळात, उदयोन्मुख बाजारांमध्ये अनेकदा धोरणात्मक डी-रिस्किंग दिसून येते. गुंतवणूकदार सुरक्षिततेच्या शोधात पोर्टफोलिओ विकसित बाजारपेठा आणि सुरक्षित मालमत्तांकडे रीबॅलन्स करतात.
- भारताचे महागडे मूल्यांकन: याव्यतिरिक्त, इतर अनेक उदयोन्मुख देशांच्या तुलनेत भारताचे मूल्यांकन सध्या थोडे महाग आहे. यामुळेच परदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतात गुंतवणुकीबाबत निवडक दृष्टिकोन स्वीकारला आहे.
- कमकुवत होत असलेला रुपया: बाजार तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, रुपयामध्ये सातत्याने होत असलेली घसरण देखील परदेशी गुंतवणूकदारांच्या बाहेर पडण्याचे एक मोठे कारण बनले आहे.
2026 सालात आतापर्यंत रुपया 6% घसरला
RBI ने चलन स्थिर ठेवण्यासाठी केलेल्या अनेक प्रयत्नांनंतरही भारतीय चलनात घसरण सुरूच आहे. 2026 सालात आतापर्यंत रुपया सुमारे 6% आणि गेल्या एका वर्षात सुमारे 10% कमकुवत झाला आहे.
रुपया पूर्वीच्या 80 च्या मधल्या पातळीवरून घसरून आता अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत सुमारे 95 च्या पातळीवर आला आहे. या सततच्या घसरणीमुळे बाजारातून सतत निधी बाहेर जात आहे.
आठवड्याच्या शेवटच्या दिवसांत विक्रीचा वेग मंदावला
तरी, गेल्या आठवड्यात FPIs च्या काढण्याच्या गतीमध्ये लक्षणीय घट झाली आहे. यावरून असे सूचित होते की बाजारात जोखीम टाळण्याची भावना जास्त असली तरी, परदेशी विक्रीची तीव्रता हळूहळू कमी झाली आहे. शुक्रवारी कॅश मार्केटमध्ये FPIs ने केवळ ₹1,082 कोटींच्या शेअर्सची विक्री केली, जी पूर्वीच्या तुलनेत खूप कमी आहे.
कच्च्या तेलाच्या किमतीतील घसरण भारतासाठी सकारात्मक
जिओजित इन्व्हेस्टमेंट्सचे मुख्य गुंतवणूक रणनीतीकार व्ही. के. विजयकुमार यांनी सांगितले की, अलीकडील भू-राजकीय घडामोडी आणि अमेरिका व इराण यांच्यातील शांतता कराराच्या अपेक्षांमुळे ब्रेंट क्रूडच्या किमतींमध्ये वेगाने सुधारणा झाली आहे. कच्चे तेल आता प्रति बॅरल 87 डॉलरच्या खाली आले आहे.
भारतासारख्या मोठ्या तेल आयातदार देशासाठी ही एक मोठी सकारात्मक बातमी आहे, कारण भारत आर्थिक वर्ष 2027 (FY27) मध्ये अंदाजे 60 अब्ज डॉलरच्या पेमेंट संतुलनाच्या तुटीचा सामना करत आहे.
परदेशी गुंतवणूक वाढवण्यासाठी सरकार आणि RBI ने उचलली 4 मोठी पावले
चालू खात्यातील तूट (CAD) भरून काढण्यासाठी आणि आंतरराष्ट्रीय देयकांचा समतोल राखण्यासाठी FPI ची महत्त्वाची भूमिका असते. हे लक्षात घेता, धोरणकर्त्यांनी परदेशी भांडवल आकर्षित करण्यासाठी अनेक उपाययोजनांची घोषणा केली आहे…
- हेजिंग खर्च: भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) ने व्यावसायिक बँकांनी जमा केलेल्या FCNR ठेवींवरील हेजिंग खर्च स्वतः उचलण्याचा निर्णय घेतला आहे.
- फॉरेक्स स्वॅप: मध्यवर्ती बँकेने फॉरेक्स स्वॅप विंडोची व्याप्ती वाढवली आहे.
- सरकारी रोखे: फुली ॲक्सेसिबल रूट (FAR) द्वारे सरकारी रोख्यांपर्यंत परदेशी गुंतवणूकदारांची पोहोच अधिक सोपी आणि विस्तारित करण्यात आली आहे.
- गुंतवणूक मर्यादा: देशाच्या इक्विटी मार्केटमध्ये अनिवासी भारतीय (NRIs) आणि ओव्हरसीज सिटिजन्स ऑफ इंडिया (OCIs) साठी गुंतवणुकीची मर्यादा वाढवण्यात आली आहे.
इक्विटीमधून बाहेर पडले तरी डेट मार्केटमध्ये FPIs ने विश्वास दर्शवला
शेअर बाजारात दिसत असलेल्या मोठ्या विक्रीच्या विपरीत, परदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय डेट सिक्युरिटीजमध्ये चांगला विश्वास दाखवला आहे. जूनच्या पहिल्या 15 दिवसांत FPIs ने FAR मार्गाद्वारे डेट सिक्युरिटीजमध्ये ₹13,200 कोटींहून अधिक गुंतवणूक केली आहे. या गुंतवणुकीसह, या वर्षात आतापर्यंत या चॅनेलद्वारे एकूण डेट गुंतवणूक सुमारे ₹28,000 कोटींवर पोहोचली आहे.
पुढील आठवड्यात या 4 घटकांवर बाजाराचे लक्ष केंद्रित राहील
बजाज ब्रोकिंगचे डेप्युटी व्हाईस प्रेसिडेंट-रिसर्च, पवित्र मुखर्जी यांच्या मते, येत्या आठवड्यात FPIs ची भूमिका या मुख्य घटकांवर अवलंबून असेल…
- अमेरिका आणि इराण यांच्यातील सुरू असलेल्या शांतता चर्चेतील घडामोडींवर.
- यूएस फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) च्या धोरणात्मक निर्णयावर.
- बँक ऑफ जपान (BOJ) च्या व्याजदर निर्णयावर.
- जगातील प्रमुख केंद्रीय बँकांकडून येणाऱ्या निवेदनांवर.
‘फुली ॲक्सेसिबल रूट’ (FAR) म्हणजे काय?
हा रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) द्वारे सुरू केलेला एक विशेष मार्ग आहे, ज्या अंतर्गत परदेशी गुंतवणूकदारांना (FPIs) कोणत्याही वरच्या मर्यादेशिवाय किंवा निर्बंधांशिवाय निवडक सरकारी सिक्युरिटीज म्हणजेच सरकारी बॉंड्समध्ये गुंतवणूक करण्याची पूर्ण सूट मिळते. याद्वारे भारत सरकार परदेशी भांडवलाला देशाच्या डेट मार्केटमध्ये सहज आकर्षित करते, ज्यामुळे देशाच्या विकास कामांसाठी निधी उभारण्यास मदत होते.
