Heatwave Grips 7 States, Mercury Crosses 40°C; Monsoon Delayed, Deficit in MH-GJ

देशात मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, बिहार, राजस्थान, छत्तीसगड, हरियाणा आणि दिल्लीमध्ये मान्सूनपूर्व पाऊस पडत आहे. 4 जून रोजी केरळमध्ये दाखल झाल्यानंतर मान्सून 15 दिवसांत 19 राज्यांपर्यंत पोहोचला आहे. गेल्या 5 दिवसांपासून मान्सून उत्तर प्रदेश आणि छत्तीसगडच्या सीमेवर अडकला आहे.

गुरुवारी हरियाणातील हिसारमध्ये सोसाट्याच्या वाऱ्यासह पाऊस झाला. येथे अनेक गाड्यांवर झाडे उन्मळून पडली. तर सिरसा येथे गारपीटही झाली. मध्य प्रदेशातील इंदूर-गुनासह 6 जिल्ह्यांमध्ये वादळी वाऱ्यासह पाऊस झाला.

दरम्यान, मान्सूनपूर्व सक्रिय असूनही, यूपी-राजस्थानसह 7 राज्यांमध्ये तापमान 40°C च्या वर आहे. गुरुवारी देशात सर्वाधिक तापमान यूपीच्या बांदा येथे 43.2°C नोंदवले गेले.

18 जूनपर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, महाराष्ट्राची स्थिती सर्वात वाईट होती. तिथे सामान्यपेक्षा 78% कमी पाऊस झाला. त्यानंतर गुजरातमध्ये 79% कमी पाऊस नोंदवला गेला.

राजस्थानमध्ये हवामान विभागाने चुरू, श्रीगंगानगर, हनुमानगड आणि झुंझुनू यासह राज्यातील 30 जिल्ह्यांमध्ये आज वादळी वाऱ्यासह पावसाचा इशारा जारी केला आहे.

नकाशात बघा, मान्सून कुठे पोहोचला

4 जून ते 18 जून दरम्यान देशात 41% कमी पाऊस

मान्सूनने सलग तिसऱ्या वर्षी जूनमध्ये मोठा ब्रेक घेतला आहे. मात्र, 2024 आणि 2025 मध्ये सुरुवातीच्या ब्रेकनंतरही संपूर्ण हंगामात सामान्यपेक्षा जास्त पाऊस नोंदवला गेला होता. यावर्षी 4 जून ते 18 जून दरम्यान देशात सामान्यपेक्षा 41% कमी पाऊस झाला आहे.

देशभरात प्री-मॉन्सून सक्रिय, हवामानाची 2 छायाचित्रे…

हरियाणातील सिरसा येथे पावसासोबत गारपीट झाली.

गुरुवारी राजस्थानमधील बिकानेरमध्ये वाळूचे वादळ आले.

7 राज्यांमध्ये उष्णतेचा प्रभाव, पारा 40°C च्या वर

मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखंड, राजस्थान, महाराष्ट्र आणि ओडिशातील अनेक शहरांमध्ये बुधवारी पारा 40°C पेक्षा जास्त होता. देशात सर्वाधिक तापमान उत्तर प्रदेशातील बांदा येथे 43.2°C नोंदवले गेले.

तर महाराष्ट्रातील ब्रह्मपुरी येथे 42.3°C, ओडिशातील बौध येथे 42.8°C, छत्तीसगडमधील बिलासपूर येथे 41.6°C, झारखंडमधील डाल्टनगंज येथे 42°C, बिहारमधील छपरा येथे 41.6°C आणि मध्य प्रदेशातील खजुराहो येथे 41.4°C तापमान नोंदवले गेले.

अल निनोची परिस्थितीही निर्माण होत आहे

अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सागरी आणि वातावरणीय प्रशासन (NOAA) ने उपग्रहावर आधारित एक अहवाल तयार केला आहे. यानुसार, इंटरट्रॉपिकल कन्व्हर्जन्स झोन पुरेसा वेगाने सक्रिय होऊ शकलेला नाही, त्यामुळे मान्सूनचा वेग मंदावला आहे. हे सामान्यतः जूनच्या मध्यापर्यंत उत्तरेकडे सरकून भारतात आर्द्रता खेचते.

अल निनोची परिस्थितीही निर्माण होत आहे. यामुळे दीर्घकाळ दुष्काळ आणि असमान पाऊस अनुभवायला मिळू शकतो. उपग्रहाचे आकडे पूर्व भारतात सक्रिय वादळी पावसाचे संकेत देतात. पण मध्य प्रदेश, गुजरात, राजस्थान आणि पश्चिम भारतात ढगांची घनता कमी आहे.

पुढील दोन दिवसांच्या हवामानाची स्थिती

20 जून:

• बिहार, झारखंड, ओडिशा, पश्चिम बंगाल आणि सिक्कीममध्ये पावसाची शक्यता. बिहारमध्ये काही ठिकाणी 50-70 किमी प्रतितास वेगाने जोरदार वारे वाहू शकतात.
• आसाम, मेघालय आणि अरुणाचल प्रदेश, तामिळनाडू, पुद्दुचेरी आणि कर्नाटकच्या काही भागांमध्ये मुसळधार पाऊस पडू शकतो.
• राजस्थान, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड आणि विदर्भात मेघगर्जनेसह पाऊस पडू शकतो. अनेक ठिकाणी 40-60 किमी प्रतितास वेगाने जोरदार वारे वाहण्याची शक्यता आहे.

21 जून:

• सिक्कीम, उत्तर बंगाल, आसाम आणि मेघालयमध्ये मुसळधार पावसाची शक्यता आहे.
• राजस्थान आणि मध्य प्रदेशात पावसासोबत 40-60 किमी प्रतितास वेगाने जोरदार वारे वाहू शकतात.
• झारखंड, ओडिशा आणि पश्चिम बंगालमध्ये मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता आहे.
• तामिळनाडू, पुद्दुचेरी, कर्नाटक आणि महाराष्ट्राच्या काही भागांमध्ये पाऊस सुरू राहू शकतो.

जेट स्ट्रीम कमकुवत झाल्यावर मान्सून पुढे सरकेल

हवामान विभागाच्या मते, जेट स्ट्रीमचा सध्याचा पॅटर्न कमकुवत झाल्यावर मान्सूनचे वारे वेगाने वाहतील. पुढील 4-5 दिवसांत मान्सून महाराष्ट्र, कर्नाटक, छत्तीसगड आणि इतर भागांमध्ये पुढे सरकण्यासाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.

जेट स्ट्रीम वातावरणाच्या वरच्या थरांमध्ये वाहणारे खूप वेगवान वारे आहेत. हे साधारणपणे पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून सुमारे 8 ते 15 किलोमीटर उंचीवर असतात. हे मान्सूनच्या ढगांना आणि वेस्टर्न डिस्टर्बन्स म्हणजेच पश्चिमी विक्षोभाला प्रभावित करतात.