9 मिनिटांपूर्वी
- कॉपी लिंक
भारतीय वायुदलाने शनिवारी आपल्या जड मालवाहू विमान IL-76MD चे लडाखमधील न्योमा हवाई तळावर लँडिंग केले. हे लँडिंग 13,629 फूट उंचीवर झाले, जो जगातील सर्वात उंच हवाई तळ आहे.
IAF च्या मते, जगात कुठेही या विमानाचे झालेले हे सर्वात उंच लँडिंग आहे. न्योमा, ज्याला मुध-न्योमा असेही म्हणतात, पूर्व लडाखमध्ये आहे आणि चीनच्या सीमेपासून फक्त 23 किमी अंतरावर आहे.
नोव्हेंबर 2025 मध्येच त्याचे अद्ययावत करून नवीन हवाई तळात रूपांतर करण्यात आले होते. त्यावेळी तत्कालीन एअर चीफ मार्शल एपी सिंह यांनी C-130J मधून उतरून त्याचे उद्घाटन केले होते.
IAF च्या मते, हे जगातील सर्वात उंच फायटर-कॅपेबल एअरफिल्ड आहे. याचा स्पष्ट अर्थ असा आहे की आता भारत चीनच्या सीमेच्या अगदी जवळ जड शस्त्रे, वाहने आणि मोठ्या संख्येने सैनिक अतिशय वेगाने पोहोचवू शकतो.
मात्र, न्योमा येथे यापूर्वीही लँडिंग झाले आहे. 20 ऑगस्ट 2013 रोजी C-130J ने तेथे 16,614 फूट उंचीवर लँडिंग केले होते. तो त्या विमानाचा विक्रम होता. मात्र IL-76MD चा हा विक्रम प्रथमच नोंदवला गेला आहे. ही दोन्ही वेगवेगळी विमाने आहेत.
लँडिंगचे 2 फोटो…
IL-76MD म्हणजे काय?
वायुदलात त्याला ‘गजराज’ म्हणतात. हे रशियात बनवलेले 4 इंजिनांचे हेवी ट्रान्सपोर्ट विमान आहे. ते सुमारे 40-50 टनांपर्यंत माल वाहून नेऊ शकते. सैनिक, रणगाडे, वाहने, शस्त्रे, रेशन—सर्व काही वाहून नेऊ शकते.
IL-76MD चे लँडिंग मोठी उपलब्धी का…
1. कमी ऑक्सिजन आणि हवेची कमी घनता: 13,629 फूट उंचीवर हवा विरळ असते. त्यामुळे विमानाच्या इंजिनांवर आणि पंखांच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम होतो. टेकऑफ आणि लँडिंग दोन्ही आव्हानात्मक असतात.
2. अवजड विमान उतरवण्याचे आव्हान: IL-76MD सुमारे 40 टनांपर्यंत सामान वाहून नेऊ शकते. एवढ्या मोठ्या विमानाला उंचावरील एअरफील्डवर सुरक्षितपणे उतरवण्यासाठी विशेष गणना, अचूक नियंत्रण आणि वैमानिकांच्या अनुभवाची गरज असते.
3. लष्करी धोरणात्मक महत्त्व: न्योमा लडाखमध्ये प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेच्या जवळ आहे. येथे अवजड मालवाहू विमाने उतरल्यामुळे सैनिक, लष्करी उपकरणे आणि आवश्यक रसद यांच्या वाहतुकीस मदत होऊ शकते.
1962 च्या युद्धानंतर न्योमा एअरबेस बंद होता
न्योमा एअरबेस 13,710 फूट उंचीवर आहे आणि तो जगातील सर्वाधिक उंचीवरील एअरबेसपैकी एक आहे. तो चीनच्या सीमारेषेपासून म्हणजेच LAC पासून सुमारे 23 किलोमीटर अंतरावर आहे आणि येथे 2.7 किलोमीटर लांबीची धावपट्टी आहे.
हा एअरबेस 1962 मध्ये सुरू करण्यात आला होता, मात्र भारत-चीन युद्धानंतर तो बंद करण्यात आला. 2023 मध्ये त्याचे पुन्हा आधुनिक एअरबेसमध्ये रूपांतर करण्याचे काम सुरू झाले आणि 12 नोव्हेंबर 2025 रोजी तो पुन्हा खुला करण्यात आला आहे.
न्योमा एअरबेसवर पूर्वी मातीची धावपट्टी होती, जिथे पावसाळ्यात चिखल होत असे. सप्टेंबर 2009 मध्ये तो पुन्हा कार्यान्वित करण्यात आला, जेव्हा वायुसेनेच्या एएन-32 वाहतूक विमानाने येथे प्रथमच लँडिंग केले होते.
त्यानंतर तो पुन्हा बंद झाला. सिंधू नदीच्या काठावर वसलेले न्योमा, लेहपासून सुमारे 180 किलोमीटर आग्नेय दिशेला आहे. येथे हिवाळ्यात तापमान उणे 20 अंशांपर्यंत घसरते, त्यामुळे एअरबेससाठी विशेष देखभाल पायाभूत सुविधांची गरज भासते.
हे सुमारे ₹218 कोटींच्या खर्चाने बांधण्यात आले आहे. मुध-न्योमा हे नाव या तळाजवळील मुध गावावरून घेण्यात आले आहे.
लडाखमधील वायुसेनेचा चौथा एअरबेस
न्योमा हे लडाखमधील हवाई दलाचे चौथे तळ आहे. उर्वरित हवाई तळ लेह, कारगिल आणि थोईस येथे आहेत. यापैकी कारगिल हवाई तळ सुमारे १०,५०० फूट उंचीवर स्थित आहे. याशिवाय भारतीय हवाई दल विशेष ऑपरेशन्ससाठीच्या विमानांसाठी आणि हेलिकॉप्टरसाठी उत्तर लडाखमधील शित्थी दौलत बेग ओल्डी येथे मातीपासून तयार केलेल्या धावपट्टीचा वापर करते.
