Sirsa Haryana Vita Plant Milk Strike

हरियाणामध्ये दुधाचे दर वाढवण्याच्या मागणीसाठी 1 ते 3 ऑक्टोबरदरम्यान सुरू असलेल्या ‘दूध बंद’ आंदोलनाचा शुक्रवारी दुसरा दिवस आहे. सिरसामध्ये शेतकरी आणि पशुपालकांनी वीटा मिल्क प्लांटबाहेर ठिय्या आंदोलन सुरू केले आहे. प्लांटमधून होणारा दुधाचा पुरवठा रोखणे हा त्यांचा उद्देश आहे.

दरम्यान, कंगनपूर रोडवर शेतकऱ्यांनी दूध विक्रेत्याची कॅन हिसकावून घेतली आणि रस्त्यावर उलटवली. दूध विक्रेत्याचा शेतकऱ्यांशी वादही झाला. गोंधळ वाढल्यानंतर पोलिसांना बोलवावे लागले. पोलिसांनी कसेबसे परिस्थितीवर नियंत्रण मिळवले. हे पाहता शेतकऱ्यांनी गावपातळीवर समिती स्थापन केली आहे, जी डेअरी व्यावसायिकांकडून प्लांटपर्यंत होणारा दुधाचा पुरवठा रोखत आहे.

दुसरीकडे, आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर प्लांट व्यवस्थापनाने दूध आणणाऱ्या आणि घेऊन जाणाऱ्या वाहनांचे वेळापत्रक बदलले आहे. सिरसा वीटा प्लांटमध्ये सामान्य दिवसांत दररोज सुमारे 70 ते 75 हजार लिटर दूध पोहोचते. प्लांटचे CEO दिनेश मेहता यांच्या म्हणण्यानुसार, गुरुवारी सकाळच्या आणि संध्याकाळच्या पुरवठ्यासह सुमारे 75 हजार लिटर दूध आले. सामान्य दिवसांत हे प्रमाण सुमारे 78 ते 80 हजार लिटर असते.

मात्र, पशुपालक संघटनांचा दावा आहे की गुरुवारी पुरवठ्यात सुमारे ३० ते ३५ हजार लिटरची घट झाली. डेअरी असोसिएशननेही या आंदोलनाला पाठिंबा दिला आहे. गावात दवंडीही पिटवण्यात आली आहे. वीटाच्या उर्वरित ५ प्रकल्पांमध्ये—रोहतक, जींद, अंबाला, बल्लभगढ आणि कुरुक्षेत्र—विशेष परिणाम जाणवला नाही.

दूधाच्या कॅन रस्त्यावर उलटल्यानंतर दूधवाल्याशी वाद घालणारे शेतकरी.

गोंधळ वाढल्यानंतर पोलीस घटनास्थळी पोहोचले आणि दोघांना समजावून प्रकरण शांत केले.

सिरसा येथे वीटा प्लांटबाहेर धरणे आंदोलनादरम्यान शेतकरी आणि पशुपालक.

बैठकीनंतर रिकामी गाडी प्लांटमधून बाहेर जाऊ देताना शेतकरी.

शेतकरी-पशुपालकांची दुसऱ्या दिवसाची तयारी…

• गायीचे दूध ₹80, म्हशीचे ₹100 करण्याची मागणी : या आंदोलनाचा उद्देश दूधाचे दर वाढवणे हा आहे. शेतकरी आणि पशुपालकांची मागणी आहे की, गाईच्या दूधाचा दर 80 रुपये आणि म्हशीच्या दूधाचा दर 100 रुपये करण्यात यावा. त्यांचे म्हणणे आहे की, 50 वर्षांत प्रथमच दूधाच्या दराबाबत ही मागणी करण्यात आली आहे.
• दूध विकल्यास ₹51 हजारांचा दंड ठोठावला जाईल : शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे की, आंदोलनादरम्यान दूध विकणाऱ्यांवर 51 हजार रुपयांचा दंड ठोठावला जाईल. दूध वाहून नेणारी वाहनेही जप्त केली जातील. वीटा, वरका, सरस, अमूल यांसह इतर कंपन्यांनाही दूधाच्या गाड्या न पाठवण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. मात्र, पहिल्या दिवशी दंड ठोठावल्याचे कोणतेही प्रकरण समोर आले नाही.
• राज्यात दुधासाठी एकच दर निश्चित करण्याची मागणी: शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे की, सिरसा वीटामधील फॅटयुक्त दुधाचे दर अंबाला आणि इतर प्लांटच्या तुलनेत कमी आहेत. असे असूनही दूधापासून बनवलेली उत्पादने आणि दूध त्याच दराने विकले जातात. त्यांचे दर सर्व प्लांट्सप्रमाणेच आहेत. शेतकऱ्यांनी संपूर्ण राज्यात दुधासाठी एकच दर निश्चित करण्याची मागणी केली आहे.
• गावांमध्ये लोक एकजूट होऊ लागले, दवंडी देण्यात आली: दरम्यान, मोठ्या पशुपालकांसोबतच आता ग्रामीण स्तरावरही पशुपालक एकजूट होऊ लागले आहेत. गावातील मंदिर आणि गुरुद्वारामधून दवंडी दिली जात आहे. काही डेअरी समित्यांनीही तीन दिवस दूध घेणे आणि देणे बंद ठेवत पाठिंबा दर्शवला आहे. बनगावचा एक व्हिडिओही समोर आला आहे, ज्यामध्ये समितीने दूध संकलन बंद केले आहे.
• दूध हिसकावून गुरुद्वारांकडे पाठवत आहेत समित्या : सिरसामध्ये शेतकरी आणि पशुपालकांनी गावपातळीवरही समिती स्थापन केली आहे, जी डेअरीवाल्यांकडून दूध पुरवठा प्लांटपर्यंत पोहोचण्यापासून रोखत आहे. यासाठी आधी डेअरीवाल्यांना दूध घेऊन जाऊ नये, असे समजावले जाते. कोणी ऐकले नाही तर त्याच्याकडील दूध हिसकावून गुरुद्वारा किंवा मंदिरात पाठवले जाते.

शेतकऱ्यांशी चर्चा करताना पोलीस आणि शहर एसएचओ.

जिल्ह्यांमध्ये दूधपुरवठ्यावर किती परिणाम…

• कुरुक्षेत्र : वीटा प्लांटचे सेल्स मॅनेजर देव त्यागी यांनी सांगितले की, त्यांच्याकडे कर्नाल, कुरुक्षेत्र आणि कैथल हे तीन जिल्हे आहेत. शेतकऱ्यांनी दूध बंद केल्याच्या फोनचा कोणताही परिणाम झालेला नाही. दररोज १३-१४ हजार लिटर दूध पुरवठा केला जातो. सध्या पितृपक्षामुळे दूधपुरवठा थोडा कमी आहे; मात्र दररोजच्या पुरवठ्यात कमी-जास्त होत असते. यात सुमारे १ हजार लिटरची तफावत असते.
• जींद : वीटा मिल्क प्लांटचे सीईओ नरेंद्र धानिया यांनी सांगितले की, आमच्याकडे दूधपुरवठ्यात कोणतीही घट झालेली नाही. दररोज सुमारे १ लाख ३६ हजार लिटर दूधपुरवठा केला जातो. पशुपालकांच्या (शेतकऱ्यांच्या) फोनचा जींदमध्ये सध्या कोणताही परिणाम झालेला नाही.
• अंबाला: सेक्टर-9 येथील वीटा मिल्क बूथचे प्रमुख गुरुप्रीत सिंह यांचे म्हणणे आहे की, शेतकऱ्यांनी पुकारलेल्या कॉलचा अद्याप कोणताही परिणाम झालेला नाही. मात्र, उद्या आणि परवा याचा परिणाम लोकांना पाहायला मिळेल, असेही त्यांनी सांगितले.

सिरसा वीटा प्लांटचे सीईओ दिनेश मेहता यांचे म्हणणे आहे की, आमच्याकडून दुधाचा पुरवठा सुरळीत राहील.

सिरसा प्लांटचे सीईओ म्हणाले- धरण्यामुळे पुरवठा मागवला नाही

सिरसा वीटा प्लांटचे सीईओ दिनेश मेहता यांनी सांगितले की, गुरुवारी सकाळ आणि संध्याकाळच्या दोन्ही वेळची दूधपुरवठ्याची आवक शुक्रवारी सकाळपर्यंत झाली आहे. सुमारे ७५,००० लिटर दूध आले आहे. सरासरी ७८ ते ८०,००० लिटर दूध येते. शुक्रवार सकाळचा दूधपुरवठा संध्याकाळनंतर मागवला जाईल. सध्या शेतकऱ्यांच्या धरण्यामुळे दूधपुरवठा मागवण्यात आलेला नाही.

दरम्यान, अंबाल्यात वीटा मिल्कच्या बूथचालकांशी आणि दुकानदारांशी केलेल्या चर्चेत असे समोर आले की, वीटा मिल्कच्या पुरवठ्यावर कोणताही विशेष परिणाम झालेला नाही. दररोजच्या मागणीनुसार पुरेसा दूधपुरवठा होत आहे. तसेच, दूधाच्या दरातही सध्या कोणताही बदल झालेला नाही.

हरियाणात दररोज सरासरी 3.4 ते 3.5 कोटी लिटर दुधाचे एकूण उत्पादन होते.

हरियाणातील दररोजच्या दूध उत्पादनाचा लेखाजोखा

उपलब्ध आकडेवारीनुसार, हरियाणात दररोज सुमारे 3.4 ते 3.5 कोटी लिटर दुधाचे उत्पादन होते. यापैकी सुमारे 50 ते 60 लाख लिटर दूध संघटित डेअरी नेटवर्क आणि ब्रँडेड प्लांट्सच्या माध्यमातून प्रक्रिया करून बाजारपेठेत पोहोचते.

राज्यात वीटाचे रोहतक, जींद, अंबाला, सिरसा, कुरुक्षेत्र आणि बल्लभगढ येथे दूध प्रकल्प आहेत. याशिवाय अमूल, मदर डेअरी आणि खासगी कंपन्याही विविध भागांत दूध संकलन व वितरण करतात. खासगी क्षेत्रात लक्ष्य डेअरी, नमस्ते इंडिया, नेस्ले आणि कंट्री डिलाइट यांसारख्या कंपन्याही दूध संकलन व वितरणाचे काम करतात.