देशात मुलींच्या जन्मदरात सुधारणा:दर 1000 मुलांमागे आता 930 मुली, पूर्वी 919 होत्या; पहिली अपत्य मुलगी असलेल्या कुटुंबांत सुधारणा

देशात मुलींच्या जन्माचे प्रमाण सुधारले आहे. ‘बेटी बचाओ, बेटी पढ़ाओ’ अभियानाच्या सुरुवातीच्या जिल्ह्यांमध्ये झालेल्या बदलांवरील एका संशोधनातून असे समोर आले आहे की, प्रत्येक १,००० जन्मांमागे सुमारे १५ अतिरिक्त मुलींच्या जन्माचा अंदाज आहे. याचा परिणाम त्या कुटुंबांमध्ये अधिक दिसून आला, ज्यांचे पहिले अपत्य मुलगी होते. २०१५-१६ मध्ये प्रत्येक १,००० मुलांमागे ९१९ मुली जन्माला येत होत्या. आता हे प्रमाण वाढून ९३० झाले आहे. मात्र, देशातील ७५७ जिल्ह्यांपैकी केवळ २६ जिल्ह्यांमध्ये जन्माच्या वेळी मुलींची संख्या मुलांपेक्षा अधिक नोंदवली गेली. यावरून असे दिसून येते की, सुधारणा होऊनही लैंगिक अंतर कायम आहे. दुसरीकडे, शिक्षणाच्या बाबतीत मुली अजूनही मागे आहेत. यूनेस्कोच्या अहवालानुसार, ग्रामीण भारतात इयत्ता ११वी-१२वीचे शिक्षण पूर्ण करणाऱ्या प्रत्येक १०० मुलांमागे केवळ ५९ मुली हे शिक्षण पूर्ण करू शकतात. पहिले अपत्य मुलगी असल्यास दुसरे अपत्यही मुलगी होण्याची शक्यता वाढली ‘पॉलिसी इंटरव्हेन्शन्स अँड द सेक्स रेशियो अॅट बर्थ: एव्हिडन्स फ्रॉम इंडिया’ या अहवालानुसार, दुसऱ्या आणि त्यानंतरच्या अपत्यांमध्ये मुलगी जन्माला येण्याची शक्यता 2.1% ने वाढली. ज्या कुटुंबांचे पहिले अपत्य मुलगी होते, त्या कुटुंबांत दुसरे अपत्यही मुलगी होण्याची शक्यता 3.7 ते 5.3 टक्के-अंशांनी वाढली. म्हणजेच, अशा कुटुंबांमध्ये प्रत्येक 1,000 जन्मांमागे 37 ते 53 अतिरिक्त मुलींच्या जन्माचा अंदाज आहे. याउलट, पहिले अपत्य मुलगा असलेल्या कुटुंबांमध्ये कोणताही बदल आढळला नाही. २६ जिल्ह्यांत मुलांपेक्षा मुलींचा जन्म अधिक देशातील ७५७ जिल्ह्यांच्या आकडेवारीनुसार, २६ जिल्ह्यांमध्ये जन्माच्या वेळी प्रति १,००० मुलांमागे १,००० पेक्षा जास्त मुलींची नोंद झाली. तर, २४३ जिल्ह्यांमध्ये हे प्रमाण ९५० ते १,००० दरम्यान राहिले. यामध्ये रुद्रप्रयाग, कपूरथळा, बारामुल्ला, पुलवामा, उत्तर गोवा, जैसलमेर आणि उडुपी यांचा समावेश आहे. गोवा, त्रिपुरा, अरुणाचल प्रदेश, छत्तीसगड आणि केरळ जन्माच्या वेळी लिंग गुणोत्तराच्या बाबतीत चांगल्या स्थितीत आहेत. ‘शिक्षणाच्या उपलब्धतेतील लैंगिक समानता’ या शीर्षकाच्या युनेस्कोच्या अहवालात ३१ निम्न आणि मध्यम उत्पन्न असलेल्या देशांमधील शिक्षणातील तफावतीचा अभ्यास करण्यात आला आहे. भारतात उच्च माध्यमिक शिक्षण पूर्ण करण्याच्या बाबतीत प्रत्येक १०० मुलांमागे ८९ मुली हे शिक्षण पूर्ण करू शकतात.



Source link