54 lakh complaints in 6 years, FIRs only 2.4%; Parliamentary committee report, confusion in NCRB data

देशात सायबर क्राइमच्या प्रकरणांमध्ये एफआयआर दाखल होण्याचे प्रमाण अत्यंत कमी आहे. २०१९ ते २०२४ या सहा वर्षांत नॅशनल सायबर क्राइमरिपोर्टिंग पोर्टलवर (एनसीआरपी) ५३.९३ लाख तक्रारी आल्या. मात्र, एफआयआर फक्त १.३० लाख म्हणजेच २.४% प्रकरणांमध्येच दाखल झाले.

राज्यसभेच्या गृह प्रकरणांशी संबंधित स्थायी समितीच्या अहवालात ही माहिती समोर आली आहे. सध्या या अहवालाच्या आधारावर उचलण्यात आलेल्या पावलांचा आढावा घेतला जात आहे. ३१ सदस्यीय समितीचे अध्यक्ष डॉ. राधामोहन दास अग्रवाल आहेत. अहवालात समोर आले की, पोलिस यंत्रणेचा ढिसाळपणा आणि डेटा संकलनाच्या सदोष पद्धतीमुळे वास्तविक गुन्ह्यांचा खूप मोठा भाग सरकारी रेकॉर्डमध्ये नोंदवला जात नाहीये. यावर चिंता व्यक्त करत समितीने गुन्ह्यांची आकडेवारी आणि कायदा-सुव्यवस्थेच्या दाव्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.

अहवालात म्हटले आहे की, सायबर हेल्पलाइन १९३० आणि cybercrime.gov.in वर तक्रार केल्यानंतरही पाठपुराव्यात विलंब होतो. वेगवेगळ्या राज्यांचे अधिकार क्षेत्र, तातडीच्या तपासाची पुरेशी व्यवस्था नसणे आणि तक्रार निवारणाची गुंतागुंतीची प्रक्रिया पीडितांचा विश्वास कमकुवत करत आहे. महिला आणि तरुणांवर याचा जास्त परिणाम होतो.