देशाच्या शेअर बाजारात सध्या मार्जिन ट्रेडिंग फॅसिलिटी म्हणजेच एमटीएफचा वापर वेगाने वाढत आहे. झिरोधाचे सह-संस्थापक नितीन कामत यांनी या वाढीबद्दल गंभीर इशारा दिला आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की एमटीएफ ब्रोकर्ससाठी सोप्या कमाईचा मार्ग वाटतो, परंतु जर एकही वाईट दिवस आला आणि जोखीम व्यवस्थापन चुकले, तर सर्व कमाई एकाच झटक्यात संपू शकते. इतकंच नाही, तर याचा परिणाम संपूर्ण आर्थिक प्रणालीवर होऊ शकतो. कामत यांनी मंगळवारी एका सोशल मीडिया पोस्टमध्ये सांगितले की ब्रोकर्सची एमटीएफ बुक वाढत आहे, तर बाजार ना वर जात आहे, ना खाली. हे असंतुलन धोकादायक आहे. त्यांनी याची तुलना दक्षिण कोरियाशी करताना सांगितले की, तेथील शेअर बाजार एका वर्षात सुमारे 150% वाढला आहे, त्यामुळे लोक त्या तेजीचा फायदा घेण्यासाठी कर्ज घेत आहेत. भारताची परिस्थिती वेगळी आहे. येथे बाजार स्थिर आहे, पण एमटीएफ वाढत आहे, जे धोकादायक संकेत आहे. कामत यांनी एमटीएफचा सर्वात मोठा धोका समजावून सांगताना म्हटले की, जर एखाद्या शेअरमध्ये मोठी घसरण झाली आणि तो मार्जिनपेक्षा जास्त (उदा. 20% पेक्षा जास्त) कोसळला, तर नुकसानीची भरपाई ब्रोकरला करावी लागते. ग्राहकाकडून तोटा वसूल करणे अनेकदा कठीण असते. जेव्हा ग्राहक एखादा शेअर गहाण ठेवून त्याच शेअरमध्ये गुंतवणूक वाढवतो, तेव्हा प्रकरण अधिक गंभीर होते. मिड आणि स्मॉल कॅप शेअर्सना सर्किट लागल्यास, ना गुंतवणूकदार बाहेर पडू शकेल, ना ब्रोकर. कामत यांनी सांगितले की, संपूर्ण ब्रोकरेज उद्योगाच्या एमटीएफ बुकचा सुमारे 50% हिस्सा अशा शेअर्समध्ये आहे, जे एफ अँड ओ (फ्युचर्स अँड ऑप्शन्स) सेगमेंटमध्ये नाहीत. म्हणजे जिथे हेजिंगचा पर्याय उपलब्ध नाही. कामत यांनी इशारा दिला की, काही ब्रोकर्सची एमटीएफ बुक त्यांच्या नेटवर्थ (एकूण संपत्ती) च्या 500% पर्यंत पोहोचू शकते. जर बाजारात अचानक मोठी घसरण झाली, तर असे ब्रोकर्स त्या एमटीएफ पोझिशन्समध्ये अडकू शकतात, ज्यातून बाहेर पडणे शक्य होणार नाही. कामत यांनी असेही सांगितले की, स्पर्धेच्या दबावामुळे लवकरच कोलॅटरल मार्जिनला एमटीएफ खरेदीसाठी परवानगी द्यावी लागू शकते, जे आतापर्यंत प्रतिबंधित आहे. असे झाल्यास धोका आणखी वाढेल. एमटीएफ म्हणजे काय, यामुळे कोणत्या बाबतीत धोका आहे? एमटीएफ म्हणजे मार्जिन ट्रेडिंग फॅसिलिटी (MTF) ही अशी सुविधा आहे, ज्यामध्ये गुंतवणूकदार ब्रोकरकडून कर्ज घेऊन शेअर्स खरेदी करू शकतो. गुंतवणूकदार काही रक्कम स्वतः गुंतवतो, बाकी ब्रोकर देतो. फायदा झाल्यास गुंतवणूकदाराला जास्त नफा मिळतो, पण नुकसानीच्या स्थितीत ब्रोकरलाही तोटा सहन करावा लागू शकतो. जर शेअरमध्ये मोठी घसरण झाली आणि सर्किट लागले, तर ना गुंतवणूकदार बाहेर पडू शकतो आणि ना ब्रोकर. हाच तो ‘एक वाईट दिवस’ आहे, ज्याची कामत यांनी चेतावणी दिली आहे.
Source link
कामत यांनी इशारा दिला, कर्ज घेऊन शेअर ट्रेडिंगचा ट्रेंड बुडवेल:मिड, स्मॉल कॅप शेअर्समध्ये सर्किट लागल्यास गुंतवणूकदार किंवा ब्रोकर कोणीही बाहेर पडू शकत नाही
